Tweede Sondag ná Epifanie

Sections

Oorsig

Met die keuse van hierdie tekste word die liturgiese verhaal van die vorige Sondag (die tog huis toe van ‘n versamelde volk van God) uitgebrei met die huweliksmotief. Die Bruidegom (Christus) sorg vir die huweliksfees waar die huwelik tussen hemel en aarde gevier word en die bruid (sy mense) met blydskap, liefde en sorg tuis verwelkom word. Dit is die geestelike ervaring van ons samesyn in Christus.

Ander tekste

Psalm 36:5-10
36Vir die koorleier. Van Dawid, die
dienaar van die Here.
2In die hart van die goddelose
het die opstand teen God
die laaste woord.
Die goddelose het geen vrees vir God nie
3en praat net goed oor homself.
Hy is altyd daarop uit
om kwaad te doen en om te haat.
4As hy praat, is dit kwaadwillig en vals;
verstandig wees en goed doen
bestaan nie vir hom nie.
5Selfs as hy gaan lê,
dink hy net kwaad uit;
hy bly op ’n pad wat nie reg is nie;
wat sleg is, verwerp hy nie.
6Here, u liefde reik tot in die hemel,
u trou tot in die wolke,
7u geregtigheid tot op die hoogste berge,
die reg wat U spreek,tot in die dieptes van die see.
U sorg vir mens en dier, o Here.
8Hoe kosbaar is u trou, o God!
U beskerm die mense wat by U skuil.
9In u huis geniet hulle oorvloed,
U laat hulle drink
uit die strome van u goedheid.
10U is die bron van die lewe,
deur u lig lewe ons.
11Laat u liefde bly by dié wat U erken
en u trou by dié wat opreg is.

Jesaja 6:1-5
Jesaja word geroep om profeet te wees
6 In die jaar van koning Ussia se dood het ek die Here gesien. Hy het op ’n baie hoë troon gesit, en die onderste van sy kleed het die tempel gevul. 2By Hom was daar serafs om Hom te dien. Elkeen het ses vlerke gehad: met twee het hy sy gesig bedek, met twee sy voete en met twee het hy gevlieg.

3Die serafs het mekaar telkens toegeroep:
“Heilig, heilig, heilig is die Here die Almagtige! Die hele aarde is vol van sy magtige teenwoordigheid.”
4Hulle het so hard geroep dat die deure in hulle kosyne gerammel het en die tempel vol rook geword het.

5Toe het ek uitgeroep: “Dit is klaar met my! Ek is verlore! Elke woord oor my lippe is onrein, en ek woon onder ’n volk van wie elke woord onrein is. En nou het ek die Koning gesien, die Here die Almagtige.”

6Een van die serafs het toe ’n gloeiende kool met ’n tang van die altaar af gevat en na my toe gevlieg. 7Hy het my mond aangeraak met die kool en gesê: “Noudat die gloeiende kool jou lippe aangeraak het, is jou oortredinge vergewe, jou sonde versoen.”

8Toe het ek die Here hoor vra:
“Wie kan Ek stuur?
Wie sal ons boodskapper wees?”
Ek het geantwoord:
“Hier is ek! Stuur my!”

1 Korintiërs 12:1-11
Die verskeidenheid van geestelike gawes
12 Wat die gawes van die Gees betref, broers, wil ek hê dat julle ingelig moet wees. 2Julle weet dat, toe julle nog heidene was, julle blindelings na die stom afgode meegevoer is. 3Daarom wil ek hê julle moet weet dat iemand wat sê: “Vervloek is Jesus”, nie deur die Gees van God praat nie; en niemand kan sê: “Jesus is die Here” nie, behalwe deur die Heilige Gees.

4Daar is ’n verskeidenheid van genadegawes, maar dit is dieselfde Gees wat dit gee; 5daar is ’n verskeidenheid van bedieninge, maar dit is dieselfde Here wat die opdrag gee; 6daar is ’n verskeidenheid van kragtige werkinge, maar dit is dieselfde God wat alles in almal tot stand bring.

7Aan elkeen afsonderlik word ’n werking van die Gees gegee tot voordeel van almal. 8Aan die een word deur die Gees die gawe gegee om ’n woord van wysheid te praat, aan ’n ander ’n woord van kennis deur dieselfde Gees; 9aan die een geloof deur dieselfde Gees, aan ’n ander genadegawes van gesondmaking deur die één Gees. 10Aan die een gee Hy die krag om wonders te doen, aan ’n ander die gawe om te profeteer, en aan nog ’n ander die gawe om tussen die geeste te onderskei. Aan nog een gee Hy die gawe om ongewone tale of klanke te gebruik en aan ’n ander om dit uit te lê. 11Maar al hierdie dinge is die werk van een en dieselfde Gees, wat aan elkeen afsonderlik ’n gawe uitdeel soos Hy wil.

Fokusteks

Die bruilof in Kana
2 Op die derde dag was daar ‘n bruilof in Kana in Galilea, en die moeder van Jesus was daar. 2Jesus en sy dissipels is ook na die bruilof toe genooi.

3Toe die wyn opraak, sê Jesus se moeder vir Hom: “Hulle het nie meer wyn nie.”

4Maar Hy sê vir haar: “Waarom sê u dit vir My? My tyd het nog nie gekom nie.”

5Sy moeder sê toe vir die kelners: “Wat Hy ook al vir julle sê, moet julle doen.”

6Daar het ses klipkanne gestaan vir water wat die Jode by hulle reiniging gebruik het. Elkeen het tussen negentig en honderd liter gehou. 7Jesus sê toe vir die kelners: “Maak die kanne vol water.”

Hulle het dit tot bo toe volgemaak.

8Toe sê Hy vir hulle: “Skep nou daarvan uit en gaan gee dit vir die seremoniemeester.”

Hulle het dit gedoen. 9Die seremoniemeester het nie geweet waar dit vandaan kom nie, maar die kelners wat die water uitgeskep het, het geweet. Toe die seremoniemeester die water proe wat wyn geword het, roep hy die bruidegom 10en sê vir hom: “‘n Mens sit gewoonlik eers die goeie wyn voor, en as die mense goed gedrink het, dié van swakker gehalte; maar jy het die goeie wyn tot nou toe teruggehou.”

11Hierdie eerste wonderteken het Jesus in Kana in Galilea gedoen. Hy het daardeur sy heerlikheid laat blyk, en sy dissipels het tot geloof in Hom gekom.

12Hierna het Hy, sy moeder, sy broers en sy dissipels na Kapernaum toe gegaan, maar hulle het nie baie lank daar gebly nie.

Ekstra stof

Johannes 2:1–12 – Jesus bewys deernis sonder vertoon
Jesus is by ‘n bruilof in die dorpie van Natanael, Kana. Sy ma is daar sowel as sy dissipels (en waarskynlik ook sy broers [2:12]).  Miskien was dit ‘n familie-troue wat moontlik verklaar hoekom Maria verantwoordelik gevoel het om die gebrek aan wyn aan Jesus uit te wys – hulle gevolg was immers ‘n groot groep ekstra gaste!

Sy ma se interaksie met Hom en die kelners sê vir my dat sy ook iets verstaan het van Sy deernis met mense, selfs wanneer so iets doodgewoons gebeur as wyn wat by ‘n partytjie opraak.  En dat sy ook geweet het dat Sy deernis tot optrede sal lei.  Hoe dit ook al sy, sy bring die behoeftes van die gasheer en –vrou na Hom toe, in die verwagting dat Hy iets sal kan doen.

Dat Jesus antwoord dat Sy tyd nog nie gekom het nie, val aanvanklik vreemd op.  Maar as ‘n mens in gedagte hou dat Hy deurgaans kommunikeer dat Hy net doen wat sy Vader Hom wys (4:34-38; 5:19,30), kan dit wees dat Hy hier vir Maria sê dat Hy net sal doen wat Sy Vader Hom wys, en dit ook net op God se tyd, nie menslike tyd nie.

Dit is vir my baie betekenisvol dat Jesus juis die 6 klipkanne inspan wat vir die reiniging van die Joodse gaste (Mark 7:3-4) met hulle aankoms by die bruilof gebruik is.  Dit word hervul tot bo toe en dan in wyn verander.  Daarmee kontrasteer Johannes die reinigingswater van die Jode wat beperkte nut het, met die wyn van die nuwe lewe wat Jesus gee.  Daarmee bring Jesus onder andere Jes 25:6 in vervulling wat van ‘n oorvloed van wyn praat met die feesmaal wat God vir die volk voorberei.

Let ook op hoe Hy die eer vir die eerste proe gee aan die seremoniemeester, waarmee Hy doelbewus binne die protokol van die tyd optree.  Dié reageer met verbasing teenoor die bruidegom en komplimenteer hom dat hy die goeie wyn tot nou toe terug gehou het.  Die beste kom laaste!  Ons lees egter nooit dat hy in die proses agterkom dat dit eintlik Jesus is wat die wyn verskaf het nie – hoewel die kelners en Jesus se gevolg dit geweet het.  Wat beteken dat Jesus die gasheer en –vrou, sowel as die bruidegom nie in die verleentheid stel met die wonder wat Hy vir en namens hulle gedoen het nie.

Dit is dus net ‘n klein groepie wat regtig insae het in die feit dat hier ‘n wonder plaasgevind het.  Johannes noem dit ‘n wonderteken (semeion), omdat Jesus daardeur Sy heerlikheid laat blyk het (1:14,51), wat sy dissipels tot geloof in Hom beweeg het.  Daarmee sluit Johannes by ‘n hele paar OT gedeeltes aan wat op soortgelyke wyse van God se ingrype as tekens gepraat het (Eks 3:12 – die aanbidding by die berg Sinaï; Eks 4:1-9 – die kierie van Moses wat ‘n slang word; Jes 7:10-16 – die jong vrou wat swanger sou word; Jes 66:19 – Jerusalem en Sion se herstel as die teken vir die nasies [vgl die reiniging van die tempel wat net hierna vertel sal word]).

Daarmee maak Johannes sy punt: wie Jesus se wonderteken verstaan (en weereens die reiniging van die tempel wat hierna volg), het die sleutel tot die betekenis van Jesus se bediening, wat daarna in alle erns begin.  Jesus word as die Deernisvolle Dienskneg van God geteken.

Johannes sluit af deur van hulle reis na Kapernaum te vertel, hoewel hulle nie lank daar gebly het nie.  Heel gou sou Hy na Jerusalem vertrek vir die eerste van 3 Paasfeeste in sy bedieningstyd.  Die ander evangelies noem Kapernaum as ‘n soort basis vanwaar af Hy opgetree het, hoewel hulle beskrywing meer met die omringende Galilese gebiede te make het.

Hierdie eerste wonderteken (4:54 se wonderteken word die 2de genoem, hoewel daar ook ander wondertekens gedoen is – 2:23) word hierna opgevolg deur ‘n hele aantal gesprekke en een ander wonderteken waarin die metafoor van water ingespan word: 1) die gesprek met Nikodemus oor die nuwe lewe (uit water en Gees gebore) wat in Jesus moontlik raak (3:1-21), 2) die gesprek met die Samaritaanse vrou oor die lewende water (4:7-26), 3) die genesing van die siek man by die bad van Betesda (5:1-17), 4) Jesus wat op die see loop (6:16-21), en 5) die gesprek oor die Heilige Gees wat strome van lewende water word in ons binneste (7:1-49).

Dit is vir my ongelooflik dat Jesus ‘n wonderteken doen sonder vertoon of aanstellerigheid.  Hy toon sy heerlikheid, versterk die geloof van sy dissipels, maar oordonder nie die seremoniemeester of die bruidegom met sy mag nie.  Dít is die voorbeeld wat ek ook graag sal wil navolg – doen wat ek kan doen, met die gawes wat die Here my gee, sonder om die aandag op myself te vestig, en ander in die skadu te stel.

Liturgie

Aanvangslied: Lied 157 “Here Jesus ons is saam vs 1,2”

Seëngroet: 1 Korintiërs 1:2-3

Lied 177 “Jesus groót bo almal vs1” (herhaal 2X)

Verootmoediging
Aan die hand van Jesaja se roepingsvisioen word die volgende liturgiese momente identifiseer as elemente van verootmoediging voor die Here.

AANBIDDING EN VERWONDERING

Lied 159 “God is hier teenwoordig vs 1,3”

BEWUSSYN VAN NIETIGHEID EN SKULDBELYDENIS

GEBED

VRYSPRAAK EN VERGIFNIS

Lied 163 “Soos ‘n wildsbok vs 1”

TOEWYDING EN BEREIDHEID TOT DIENS

GELOOFSBELYDENIS

Loflied 360 “Vanuit die hemel is gebring vs 1,2,3”

Epiklese

Skriflesing: Johannes 2:1-11

Prediking
Gebed
Offergawes

Wegsending: Lied 521 “Erkentlik deur die dae vs 1,2”

Seën

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
of

Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”)
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Aanvangslied: Lied  157 “Here Jesus ons is saam vs 1,2”

Aanvangswoord: Psalm 36
6Here, u liefde reik tot in die hemel,
u trou tot in die wolke,
7u geregtigheid tot op die hoogste berge,
die reg wat U spreek,
tot in die dieptes van die see.
U sorg vir mens en dier, o Here.
8Hoe kosbaar is u trou, o God!
U beskerm die mense wat by U skuil.
9In u huis geniet hulle oorvloed,
U laat hulle drink
uit die strome van u goedheid.
10U is die bron van die lewe,
deur u lig lewe ons.

Seëngroet: 1 Korintiërs 1:2-3
2Aan die gemeente van God in ………………………………….., wat Hy vir Hom in Christus Jesus afgesonder en geroep het om aan Hom te behoort, en verder aan almal, waar hulle ook al mag wees, wat die Naam aanroep van Jesus Christus, hulle Here en ons Here.
3Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus!

Lied 177 “Jesus groót bo almal vs1” (herhaal 2X)

Verootmoediging
Aan die hand van Jesaja se roepingsvisioen word die volgende liturgiese momente identifiseer as elemente van verootmoediging voor die Here.

AANBIDDING EN VERWONDERING
In die jaar van koning Ussia se dood het ek die Here gesien. Hy het op ’n baie hoë troon gesit, en die onderste van sy kleed het die tempel gevul. 2By Hom was daar serafs om Hom te dien. Elkeen het ses vlerke gehad: met twee het hy sy gesig bedek, met twee sy voete en met twee het hy gevlieg.

3Die serafs het mekaar telkens toegeroep:
“Heilig, heilig, heilig is die Here die Almagtige! Die hele aarde is vol van sy magtige teenwoordigheid.
4Hulle het so hard geroep dat die deure in hulle kosyne gerammel het en die tempel vol rook geword het.

Lied 159 “God is hier teenwoordig vs 1,3”

BEWUSSYN VAN NIETIGHEID EN SKULDBELYDENIS
5Toe het ek uitgeroep: “Dit is klaar met my! Ek is verlore! Elke woord oor my lippe is onrein, en ek woon onder ’n volk van wie elke woord onrein is. En nou het ek die Koning gesien, die Here die Almagtige.”

GEBED
Vergewe ons, Here God,
ons opsetlike sondes,
en dié van versuim;
die sonde van ons jeug,
én van ons ryper jare;
die sonde van ons gedagtes,
en van ons liggaam;
ons geheime en ons blatante sondes;
dié wat ons uit onkunde
of uit ongeërgdheid doen,
én dié wat ons vooruit bedink en beplan.
Vergewe ons, Here,
die sonde wat ons doen
om onsself te bevoordeel
of om ander mense te plesier;
die sonde waarvan ons weet
en wat ons onthou,
maar ook dié wat ons vergeet het;
die sonde wat ons van ander probeer wegsteek,
en van onsself;
en dié waardeur ons ander tot sonde verlei het.
Vergewe hulle ook, o God.
Vergewe ons almal ter wille van Hom
wat vir ons sonde gesterf, en opgestaan het
sodat ons vrygespreek kan word,
en wat nou aan U regterhand sit
om vir altyd vir ons in te tree
-Jesus Christus, ons Here.
(John Wesley, 1703-1791), uit “Wat Here is en lewend maak” van Dirkie Smit, 2001:49.

VRYSPRAAK EN VERGIFNIS
6Een van die serafs het toe ’n gloeiende kool met ’n tang van die altaar af gevat en na my toe gevlieg. 7Hy het my mond aangeraak met die kool en gesê: “Noudat die gloeiende kool jou lippe aangeraak het, is jou oortredinge vergewe, jou sonde versoen.”

Lied 163 “Soos ‘n wildsbok vs 1”

TOEWYDING EN BEREIDHEID TOT DIENS
8Toe het ek die Here hoor vra:
“Wie kan Ek stuur?
Wie sal ons boodskapper wees?”
Ek het geantwoord:
“Hier is ek! Stuur my!”

GELOOFSBELYDENIS
Voorganger: Alles het deur Hom tot stand gekom:
Gemeente: nie ’n enkele ding wat bestaan, het sonder Hom tot stand gekom nie.

Voorganger: In Hom was daar lewe
Gemeente: en dié lewe was die lig vir die mense.

Voorganger: Die lig skyn in die duisternis,
Gemeente: die duisternis kon dit nie uitdoof nie (uit Joh 1:3-5).

Almal: Ek glo in God die Vader, die Almagtige,
die Skepper van die hemel en die aarde.
En in Jesus Christus, sy eniggebore Seun, ons Here;
wat ontvang is van die Heilige Gees,
gebore is uit die maagd Maria;
wat gely het onder Pontius Pilatus, gekruisig is,
gesterf het en begrawe is en ter helle neergedaal het;
wat op die derde dag weer opgestaan het uit die dode;
wat opgevaar het na die hemel
en sit aan die regterhand van God, die almagtige Vader,
van waar Hy sal kom om te oordeel
dié wat nog lewe en dié wat reeds gesterf het.
Ek glo in die Heilige Gees.
Ek glo aan ’n heilige, algemene, Christelike kerk,
die gemeenskap van die heiliges;
die vergewing van sondes;
die opstanding van die vlees
en ’n ewige lewe.
(Uit Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2015-16)

Loflied 360 “Vanuit die hemel is gebring vs 1,2,3”

Liedere

F110. “Omdat U Groot Is”
(RUBRIEK: Flammikidz – Verwondering)
Teks en Musiek: Jan de Wet
© 2003 MAR Gospel Music Publishers
(Opgeneem op Lofliedere vir Jesus – 100 Gunstelinge)

Omdat U groot is en heilig, o Heer,
buig ek my neer, buig ek my neer.
Omdat U groot is en heilig, o Heer,
buig ek my neer.

Omdat U groot is en heilig, o Heer,
buig ek my neer.

Omdat U wys en verstandig is, Heer,
buig ek my neer, buig ek my neer.
Omdat U wys en verstandig is, Heer,
buig ek my neer.

Omdat U wys en verstandig is, Heer,
buig ek my neer.

F233. “Ewige Vader”
(RUBRIEK:  FLAM Gemeentesang – Lof / Geloof & Vertroue / Gebed)
Teks en Musiek: H Berner
© MAR Gospel Music Publishers

1. Ewige Vader, aan U al ons dank
Vir alles wat U vir ons doen.
Aanvaarding en liefde’s oorvloedig by U.
U genade laat ons weer sing.

Refrein:
Vader, U wat in die hemel woon,
Laat die wêreld juig oor u Naam.
Vader, U heers tot vandag toe oor als.
Geesdriftig wil ons u wil doen.
Vader, U voorsien in ons daaglikse nood.
U vergeef en lag nog oor ons.
Vader, ons wil U vir altyd bly dien.
Mag u hand ons altyd bewaar.

2. Ewige Vader, u goedheid is groot.
U hoor elke woord wat ons bid.
U sê: “Klop en soek!  Kom en vra.  Jul sal vind.”
U sal ons nooit weg wys nie.

Refrein:

Brug:
En aan U behoort die mag,
Al die krag en heerlikheid!

God praat met ons en ons luister

Epiklese
Here God, Hemelvader,
U in wie die volheid van lig en wysheid woon,
verlig ons denke deur U Heilige Gees,
en skenk ons die genade
om U Woord aan te hoor,
met eerbied en in nederigheid,
waarsonder niemand U waarheid kan begryp nie.
Ons vra dit om Christus ontwil.
Amen
Johannes Calvyn, 1509-1564 in Wat Here is en lewend maak deur Dirkie Smit, 2001:29. Lux Verbi, Wellington.

Skriflesing: Johannes 2:1-11

Prediking

Familie-oomblik

Tema: Jesus verander water in wyn

Hulpmiddel: ‘n Koerant (Verander dalk die naam van die koerant na die “Jerusalem Nuus”)

Skriflesing: Johannes 2:11
11Hierdie eerste wonderteken het Jesus in Kana in Galilea gedoen. Hy het daardeur sy heerlikheid laat blyk, en sy dissipels het tot geloof in Hom gekom.
Met die kinders:
Ek probeer om elke dag die koerant te lees.  (Wie van julle se pappas lees ook die koerant?)

Dis ‘n goeie manier om op hoogte te bly van wat alles rondom ons en in die wêreld gebeur. Het jy al daaraan gedink om ‘n skrywer te wees vir ‘n koerant as jy groot is? Hulle noem iemand wat vir ‘n koerant skryf ‘n joernalis. Dink net, as jy ‘n sport joernalis is kan jy na al die belangrike sportbyeenkomste gaan en skryf oor die prestasies van die sportmanne- en vroue. Nie net dit nie- jy hoef nie te betaal om dit by te woon nie en jy word geld betaal om vir die koerant te skryf. As jy ‘n nuus joernalis is loop jy rond en skryf vir die koerant oor enigiets wat nuuswaardig is- dit word dan die volgende dag in die koerant gepubliseer.

Ek het gedink om die teks wat ons vandag in die Bybel lees oor te skryf as ‘n koerantberig. Om dit oor te skryf asof ek die nuus joernalis is van die gebeure. Die verhaal van Jesus wat water in wyn verander kom eitlik uit die evangelie van Johannes, maar vir vandag se oefening kom die berig uit die “Jerusalem Nuus”.

Hoor net hier- die opskrif van die berig: “Gas by huweliksonthaal verander water in wyn!”
Kom ons lees die res van die storie…

‘n Vrou van naby, Maria, het Dinsdag ‘n huwelikseremonie in Kana bygewoon. ‘n Groot aantal gaste waaronder haar seun met die naam Jesus het die geleentheid bygewoon. Gaste het die onthaal gate uit geniet- dit was totdat die wyn opgeraak het. Op hierdie stadium het dit gelyk asof die vrolike onthaal in ‘n ramp sou verander.

Van die gaste het gereken dat hierdie Jesus van Maria dalk ‘n oplossing vir die probleem mag hê en het hom daarvan gaan vertel. Aanvanklik was Jesus traag en onwillig maar nadat sy moeder hom aangemoedig het, het hy ingewillig om te help.

Ooggetuies berig dat Jesus groot waterkanne sien staan het en dat hy sonder huiwering die kleners versoek het om dit vol water te maak. Toe die waterkanne tot bo volgemaak was het hy die kelners versoek om daarvan uit te skep en vir die seremoniemeester aan te bied. Toe die seremoniemeester dit proe sou hy ontdek die water het in wyn verander.

Die gaste was baie verbaas en opgewonde oor hierdie buitengewone gebeure wat voor hulle oë plaasgevind het. Sommige het gesê dat dit die beste wyn was hulle nog geproe het.

Die implikasie van hierdie wonderwerk was dat mense Jesus begin volg het, waar hy ookal gereis het. Sommige het selfs gewonder of hy dalk die Messias is waarna die Ou Testament so dikwels verwys.

Wel, is dit nie ‘n wonderlike storie vir ‘n joernalis nie. Wat meer is, net soos wat Jesus 2 000 jaar gelede ‘n wonderwerk verrig het deur water in wyn te verander, net so verrig hy vandag nog wonderwerke in mense se lewens. En as jy hom toelaat, sal hy ook in jou hart ‘n wonder verrig.

Gebed: Here Jesus, wonderwerker, verrig asseblief ook ‘n wonder in my hart deur my sonde weg te neem. Amen

Vry vertaal uit die bydrae.
‘n Pragtige inkleurprent is ook hier beskikbaar.

Preekriglyn

Verskeie soorte wyn was bekend in die wêreld van die Bybel. Die Hebreeuse woord “yayin” is die mees algemene term vir wyn in die Ou Testament, en die Griekse woord “oinos” in die Nuwe Testament. Ook ander terme word gebruik, soos verwysings na sterk drank, soetwyn en rooiwyn. Wyn in die Bybel was in staat om mense aan te tas en onder die invloed te bring (Hos. 4:11; Joël 1:5).

Wynproduksie in die antieke Midde-Ooste kom reeds uit die periode 8,000 tot 6,000 v.C. Noag het al wyn gemaak. Wyn is ook spoedig verhandel. In Israel vind wynhandel reeds tussen 4,000 en 3,500 v.C. plaas. Salomo sou later ook wyn en koring verhandel vir hout en ander goedere en dienste vir die bou van die tempel in Jerusalem (2 Kron. 2:8-10).

Wyn is verbou wanneer die druiwe in die laatsomer en vroeë herfs ryp geword het. Produksie het in antieke tye volgens agt fases verloop, wat die trap van die druiwe in kliphouers, die sif van die mos, die skep van konsentraat deur kookprosesse, en verskillende fases van fermentasie ingesluit het. Opgrawings by Gibeon het o.a. uitgekapte ondergrondse houers blootgelê waarin wyn verbou en waarmee konstante temperature regdeur die jaar volgehou kon word.

In die Bybel word wyn gesien as ‘n gawe van God (Deut. 7:13; 11:14) wat ter viering van God se goedheid gebruik kon word. Dit was ook tydens huweliksluiting gebruik, asook met die Paasfees. Nuwe wyn het getel onder die landbouprodukte wat met die offer van die eerste opbrengs van die oes na die tempel gebring kon word (Num. 18:12). Die priesters was egter nie toegelaat om van die wyn tydens hul tempeldiens te drink nie (Lev. 10:9: Jes. 28:7). Nasareners, mense op ‘n spesiale manier gewy aan die Here, mag ook nie enige produk van ‘n wingerd tydens hul wydingstyd gebruik het nie (Num. 6:1-4).

Oormatige gebruik van wyn word in die Bybel veroordeel. Misbruik van wyn getuig van ‘n gebrek aan wysheid (Spreuke 20:1); met allerlei slegte gevolge (23:30-35; 4:17; 21:17). Dronkenskap lei tot losbandigheid (Ef. 5:18); arrogansie (Hab. 2:5); en onbesorgdheid oor die medemens (Amos 6:6). Die verwoestende effek van dronkenskap is dikwels in die Bybel ‘n beeld vir God se oordeel (Jer. 25:15; Openb. 18:3). Daarom moet dit nie misbruik word nie, en mag leiers in die gemeente nie aan drank verslaaf wees nie (1 Tim 3:3, 8; Titus 1:7; 2:3).

Water in wyn

Ons teks vertel van die eerste wonderteken wat Jesus gedoen het (2:11): Hy het water in wyn verander by ‘n bruilof in Kana.

Die gebeure volg net nadat Jesus sy dissipels geroep het om Hom te volg (Joh. 1:35-51). Die gebeure by Kana is die begin van hulle geloofsreis saam met Jesus. Ons teks vertel Jesus toon sy heerlikheid aan sy dissipels, en hulle kom tot geloof in Hom (2:11).

Daarom noem Johannes die gebeure spesifiek ‘n wonderteken. Dit is iets anders as wat ons as ‘n wonderwerk sal beskryf. Wat hier gebeur is gelaai met betekenis, dit is ‘n teken – iets wat heenwys na die identiteit, roeping en bediening van Jesus. Die omstandighede waaronder die water in wyn verander openbaar Jesus aan sy dissipels op so ‘n manier dat geloof in Hom die spontane reaksie is.

Johannes ag die Christus-betekenis van hierdie gebeure so belangrik dat dit die eerste wonderteken word wat hy vir ons aanteken.

Simboliese betekenis

‘n Besondere kenmerk van Johannes se evangelie is die manier waarop hy gebeure oorvertel sodat dit simboliese betekenis kry. Hy vertel van egte gebeure, maar die elemente van die verhaal, die aksies en die rolspelers wys vir Johannes heen – soos simbole – na groter werklikhede.

Die konteks en agtergrond van die bruilofsfees is duidelik simbolies, want dit wys heen na die feesmaal of banket wat die Messias sou hou. God se Messias, so het die Jode verwag, sou kom en God se koninkryk inlui met ‘n wonderlike feesmaal waar voedsel en wyn in oorvloed beskikbaar sal wees.

Jesaja 25:6-9 is ‘n pragtige beskrywing van hierdie verwagting:

Op hierdie berg gaan die Here die Almagtige ‘n feesmaal gereed maak vir al die volke, ‘n feesmaal met die beste om te eet en te drink, goeie kos en geurige wyn.
Op hierdie berg sal Hy die doek verwyder, die doek wat oor al die volke gegooi was, waarmee al die nasies toegemaak was.
Hier sal die Here God die dood vir ewig vernietig, en die trane op almal se gesigte afvee. Oor die hele aarde sal Hy die smaad verwyder wat sy volk aangedoen is. Die Here het dit gesê.
Wanneer dit gebeur, sal elkeen sê: Kyk daar, dit is ons God, ons het op Hom vertrou, Hy het ons gered. Dit is die Here! Ons het op Hom vertrou. Laat ons bly wees en juig omdat Hy ons gered het.

Die Messiaanse banket is dus die geleentheid waar die volk van God bymekaar kom om die fees van verlossing te vier. Die nasies sal van oral oor kom om voor God fees te vier.

Jesus se optrede by hierdie spesifieke bruilofsfees – om wyn uit water te skep – openbaar sy heerlikheid. Dit wys heen na die feit dat Hy die Messias is wat kom om die koninkryk van God te bring. Hy gaan die messiaanse feesmaal moontlik maak.

Die fees struikel

Toe die wyn in Kana opraak, is die voortgang van die fees in gedrang. Wyn was immers die drank van feesviering in die antieke wêreld. Jesus se moeder vestig sy aandag op die gebrek aan wyn. Soos Johannes die Doper tree sy soos ‘n wegbereider op, sy dek die tafel sodat die heerlikheid van die Seun van die Mens aan sy dissipels openbaar kan word.

Aanvanklik reageer Jesus eers afwysend: “My uur het nog nie gekom nie.” In Johannes word die “uur” gesien as die klimaks waarheen die Jesusgebeure op pad is. Wanneer die “uur” finaal aanbreek, soos wat Jesus in Johannes 17:1 voorspel, is die gebeure van die kruis, opstanding en terugkeer na die hemel ter sprake. Die uur is ook die aanbreek van die messiaanse era. Aangesien laasgenoemde nog nie aangebreek het nie, is dit ook nog nie die geleentheid om die wynwonder te doen nie.

Jesus doen dit egter in elk geval en simboliseer daarmee iets van die “alreeds-nog-nie” van die koninkryk van God. Alhoewel die tyd nie reg is nie, doen Jesus die wonderwerk in elk geval. Soos met al sy wonderwerke die geval is, dien dit as voorteken vir die ewige lewe in die messiaanse era.

Reiniging

Merkwaardig genoeg gebruik Jesus die reinigingswater by die fees om die wyn van te maak. Ook dit het belangrike simboliese betekenis.

Hier is van ‘n enorme hoeveelheid water sprake. Volgens berekening in die omgewing van 700 tot 900 liter. Dit was nodig vir die Joodse rituele reiniging. Die hande en voete word gewas voordat mense aansit vir die feesmaal. Dit was nodig omdat mense van ver gekom het. Dink maar aan die oop sandale en die stofpaaie van Israel.

Die reiniging het ook godsdienstige betekenis gehad. Die Jood berei hom ook voor om God in die feesmaal te ontmoet. Die Ou Testamentiese lering het voorgeskryf dat iemand rein moes wees, ritueel gereinig, om naby God te kom. Soos mense by die huweliksgeleentheid aangekom het, druk hulle hul hande in die water om hulself te reinig om hulle sodoende gereed te maak om by God te wees.

By Kana vat Jesus die reinigingswater weg, en omskep dit in ‘n drank vir feesviering. Dit het diep simboliese betekenis. Jesus neem self verantwoordelikheid vir die reiniging van mense. Deur Hom kom hulle voorbereid in God se teenwoordigheid. Nou is dit nie meer die fisiese reinigingswater in die klipkanne by die ingange wat mense waardig maak vir God nie. Dit is die Messias self. Jesus word die nuwe pad na God.

Niks meer dieselfde

Opvallend genoeg vestig Jesus nooit die aandag op Homself in hierdie gedeelte nie. Daar is geen vertoon of drama nie. Hy beveel bloot dat die nuwe wyn aan die seremoniemeester oorhandig moet word. Die seremoniemeester wis van niks nie. Al wat hy weet is dat daar pas niks wyn was nie, en nou skielik is daar wyn in oorvloed. Verder kom hy agter dat die nuwe wyn van ‘n besondere hoë kwaliteit was.

Hoe verklaar die seremoniemeester die oorvloedige, nuwe wyn? Soos mense tipies doen, wanneer hulle nie verstaan nie, is om die nuwe gebeure in terme van hulle bestaande denke te verklaar. Die seremoniemeester dink die gebruiklike sosiale patroon is omgekeer. Gewoonlik word die beste wyn eerste gegee, en as mense na ‘n paar dae (hierdie bruilofsfeeste was lank!) fees gevier het, kry hulle wyn van al hoe swakker gehalte. Sy verklaring is dat die bruidegom om een of ander rede die gangbare patroon omgekeer het. Hy word nooit reggehelp nie, want Jesus se “uur” het nog nie gekom nie.

Mens kan vandag nog wondertekens wegverklaar. Jy kan hulle selfs miskyk. Jy kan om verskillende redes – soos onkunde – ontken dat hulle gebeur.

Jesus se dissipels weet egter presies wat gebeur het. Danksy Maria se gesprek met Jesus ken hulle die feite. Hulle kan die wonderteken ontvang. En by hulle wek dit geloof. Hulle lees die tekens reg.

Hierdie teken van Jesus in Kana wys in die rigting van sy heerlikheid. Toe die dissipels die teken sien, het hulle sy heerlikheid gesien. ‘n Gewone huwelikseremonie het verander in ‘n oomblik van openbaring – ‘n oomblik waarin sommige naby aan God gekom het.

Dit beteken dat in Jesus die werklikheid nie meer dieselfde is nie. Die gewone dinge wat rondom ons gebeur kan net verstaan word vanuit die teenwoordigheid en regering van Jesus van Nasaret, die Seun van God. In alles moet ons rekening hou met die aanwesigheid van God, en oop wees vir die verrassende maniere waarop God in die wêreld aanwesig is. Op meer as een plek sal ons verrassende tekens sien van die messiaanse feesmaal wat aan die kom is.

Boodskap

Ons word in hierdie gedeelte bewus van die pad van dissipelskap waarop Jesus sy volgelinge lei. Mense wat geroep word, kom naby Jesus, leer Hom beter ken, en word verdiep in hulle geloof. Dit is ook die pad waarop ons geroep word.

Ons word verder herinner aan die messiaanse banket wat aan die kom is. Jesus se eerste koms na die aarde het plaasgevind. Die koninkryk het alreeds in beginsel aangebreek, maar ons sien steeds uit na die finale koms van Jesus, in heerlikheid. Dan sal ons aansit by die volle feesmaal van die Lam, waar ons saam met Jesus sy oorwinning sal vier.

Hoe weet ons ons is in die regte verhouding met God? Die weg na God is deur Jesus. Hy is ons reiniging, die Een deur wie ons sonde afgewas word.

In Jesus, deur die Gees, is God oral in die skepping teenwoordig. Niks is meer dieselfde nie. Daarom kan selfs die wyn by ‘n bruilof ‘n teken word wat na sy heerlikheid heenwys. Elke erediens, elke doop, nagmaal en loflied wat opklink tot eer van God onderstreep hierdie werklikheid.

God stuur ons om te leef

Gebed
Here,
daar is tye wanneer die vreugde uitloop
wanneer, by wyse van spreke, die wyn op is
ons, en ander rondom ons, se lewens loop leeg
sodat ons na aan die bodem voel.
Juis in ons leeg-wees
weet ons U is hier naby
om ons te vervul
met veel meer as wat woorde kan vra.
Mag die kanne vol lewende water
ons tot bo toe volmaak.
Sodat ons fees mag vier
en die Bruid en Bruidegom
kan dans in u liefde.
(Uit Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2015-16)

Offergawes

Wegsending: Lied “521 Erkentlik deur die dae vs 1,2”

Seën
13Die genade van die Here Jesus Christus en die liefde van God en die gemeenskap van die Heilige Gees sal by julle almal wees. (2 Korintiërs 13 NAV)
of
“Die goedheid van die Here Jesus Christus, die oorvloedige liefde van God en die kragtige teenwoordigheid van die Heilige Gees is by julle almal. Amen.” . (2 Korintiërs 13 Die Boodskap)
of 
24Die Here sal julle seën
en julle beskerm;
25die Here sal tot julle redding
verskyn
en julle genadig wees;
26die Here sal julle gebede verhoor
en aan julle vrede gee!
(Numeri 6)
of
Die Here sal julle seën en julle oppas.
Die Here sal met deernis na julle kyk en baie goed vir julle wees.
Die Here sal julle gebede beantwoord en vir julle vrede gee.
(Numeri 6:24vv Die Boodskap)

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
Heer, laat ons leef soos U leer
Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
of
Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”) 
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

1. Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,
vra ons u seën, waar ons hier voor U staan.
U het u goedheid weer aan ons betoon,
ons saamwees in u Naam met guns bekroon.

2. Ons bid tot U, o Vader, Seun en Gees,
laat ons vir ander ook tot seën wees.
Maak ons getuies van u Naam, o Heer,
dat ook die wêreld U sal dien en eer.

3. U wat in liefde altyd by ons bly,
wees ons tog in ons lief en leed naby.
Sou daar beproewing oor ons pad kom, Heer,
maak ons volhardend in geloof al meer.

A ministry platform for faith leaders.

© Copyright Bible Media | This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.