Tweede Sondag ná Epifanie

Sections

Oorsig

Hierdie Sondag se tekste fokus op God se redding.

Indien ons die evangelie se lyn van die tyd ná Epifanie volg, hoor ons hoe Johannes die Doper Jesus uitwys as die Lam van God wat redding bring.

In die sleutelteks vir hierdie Sondag, praat die dienaar wat in Jesaja 42 te voorskyn kom self oor sy roeping deur God en die reg wat God deur hom sal laat geskied.

Ander tekste

Psalm 40:1-11
Here, red my tog!
40 Vir die koorleier. Van Dawid.
’n Psalm.
2Ek het gesmag
na die hulp van die Here.
Hy het na my toe afgebuig
en my hulpgeroep gehoor.
3Hy het my uitgetrek
uit die put van die dood,
uit die slymerige modder,
my op ’n rots laat staan
en my weer op vaste grond laat loop.
4Hy het my ’n nuwe lied
in die mond gelê,
’n loflied vir ons God.
Baie sal daarvan hoor
en Hom die eer toebring,
hulle sal op die Here vertrou!
5Dit gaan goed met die mens
wat sy vertroue in die Here stel
en hom nie wend tot duister magte
en tot mense wat hulle
met skyngode ophou nie.
6Here my God, U het baie wonderlike
dinge gedoen;
U dink altyd aan ons;
daar is niemand soos U nie.
Ek sou daarvan wou vertel
en daaroor praat,
maar dit is te veel om op te noem.
7Dit is nie diereoffers of graanoffers
wat U wil hê nie,
nie brandoffers of sondeoffers
wat U vra nie;
U wil gehoorsaamheid hê.
8Daarom het ek gesê: “Hier het ek gekom
soos dit in die boekrol
vir my voorgeskrywe is.
9Om u wil te doen, my God,
is my een begeerte,
u woord is my hele lewe.”
10Met blydskap het ek
aan die gemeente vertel
U het my verlos.
Ek het nie stilgebly nie,
Here, U weet dit!
11Dat U verlos, het ek nie
vir myself gehou nie,
ek het gepraat oor u trou en u hulp.
Oor u goedheid en u trou het ek
in die gemeente nie stilgebly nie.

12Moet my tog nie uitsluit
van u ontferming nie, Here,
laat u liefde en trou
my voortdurend bewaak,
13want ramp op ramp het my oorval,
my ongeregtighede het my ingehaal;
ek weet nie meer waarheen nie.
Hulle is meer as die hare op my kop;
ek is moedeloos.
14Here, red my tog asseblief!
Here, kom my tog gou te hulp!
15Laat dié wat my lewe wil neem,
self in die ellende beland,
teleurgestel in hulle verwagting;
laat dié wat graag
my ondergang wil sien,
op die vlug slaan
en beskaamd staan.
16Laat dié wat my spot,
verbysterd staan omdat hulle self
in die ellende beland het.
17Laat almal wat by U hulp soek,
jubel en bly wees oor U,
laat dié wat op u hulp staat maak,
altyddeur sê: “Die Here is groot!”
18Ek is hulpeloos en arm,
maar die Here dink aan my.
U is my hulp en my redder; my God,
moet tog nie talm nie!

Johannes 1:29-42
Die Lam van God
29Die volgende dag sien Johannes vir Jesus na hom toe kom. Hy sê toe: “Dáár is die Lam van God wat die sonde van die wêreld wegneem! 30Dit is Hy wat ek bedoel het toe ek gesê het: ‘Ná my kom daar ’n Man wat my vóór is, want Hy was voor my reeds daar.’31Ek het self ook nie geweet wie Hy is nie, maar ek het gekom en ek doop met water sodat Hy aan Israel bekend gestel kan word.”

32Verder het Johannes getuig: “Ek het duidelik die Gees soos ’n duif uit die hemel sien kom, en Hy het op Hom gebly. 33Ek het self ook nie geweet wie Hy is nie, maar God wat my gestuur het om met water te doop, het vir my gesê: ‘Die Een op wie jy die Gees sien kom en bly, dit is Hy wat met die Heilige Gees doop.’34Ek het dit self gesien en daarom getuig ek: Hy is die Seun van God.”

Die eerste dissipels
35Die volgende dag het Johannes weer daar gestaan, met twee van sy volgelinge by hom. 36Toe Jesus verbyloop, het Johannes stip na Hom gekyk en gesê: “Dáár is die Lam van God!”

37Die twee het hom dit hoor sê en hulle het Jesus gevolg. 38Toe Jesus omkyk en sien dat hulle Hom volg, vra Hy vir hulle: “Wat soek julle?” en hulle het Hom geantwoord: “Rabbi”—dit beteken leermeester—“waar gaan U tuis?”

39Hy sê toe vir hulle: “Kom saam, dan sal julle sien.”

Hulle het toe gegaan en gesien waar Hy tuis gaan. Dit was omtrent vieruur die middag, en hulle het die res van die dag by Hom gebly.

40Andreas, die broer van Simon Petrus, was een van die twee wat dit van Johannes gehoor en Jesus gevolg het. 41Daarna het hy eers sy broer Simon gaan soek en vir hom gesê: “Ons het die Messias gekry!” Messias beteken Christus.

42Hy het hom na Jesus toe gebring. Jesus het stip na hom gekyk en gesê: “Jy is Simon seun van Johannes; jy sal Sefas genoem word.” Sefas beteken dieselfde as Petrus.

1 Korintiërs 1:1-9
1 Van Paulus, wat deur die wil van God geroep is om ’n apostel van Christus Jesus te wees, en van die broer Sostenes.

2Aan die gemeente van God in Korinte, wat Hy vir Hom in Christus Jesus afgesonder en geroep het om aan Hom te behoort, en verder aan almal, waar hulle ook al mag wees, wat die Naam aanroep van Jesus Christus, hulle Here en ons Here.

3Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus!

Danksegging
4Ek dank my God altyd oor julle vir die genade wat Hy in Christus Jesus aan julle geskenk het, 5want in Hom het God julle in alles ryklik geseën, veral in die gawes van woord en kennis. 6Die boodskap van Christus is onder julle so goed gevestig 7dat dit julle nie aan ’n enkele genadegawe ontbreek nie. Julle bly ook vol verwagting uitsien na die verskyning van ons Here Jesus Christus. 8Dit is Hy wat julle ook enduit sal laat vas staan, sodat daar geen aanklag teen julle sal wees op die dag dat ons Here Jesus Christus kom nie. 9God is getrou, Hy wat julle geroep het om verenig te lewe met sy Seun, Christus Jesus, ons Here.

Fokusteks

Jesaja 49:1-7
Ek maak jou ‘n lig van die nasies
49 Luister na My, eilande,
gee aandag, nasies wat ver is!
Die Here het my voor my geboorte al geroep;
toe ek nog in my moeder se liggaam was,
het Hy my op my naam genoem.
2Hy het my mond
soos ‘n skerp swaard gemaak,
my in die skaduwee van sy hand verberg,
Hy het my ‘n skerp pyl gemaak
en my in sy pylkoker weggesteek.
3Hy het vir my gesê: Jy is my dienaar,
jy is Israel,
deur jou maak Ek my mag bekend.
4Ek het gedink:
ek het my tevergeefs vermoei,
ek het my heeltemal verniet afgesloof.
Maar die Here sál aan my reg
laat geskied,
my God sál my beloon.
5En nou maak die Here ‘n aankondiging,
Hy wat my in die moederskoot al
sy dienaar gemaak het
om Jakob na Hom toe terug te bring
sodat Israel nie meer verstrooi
sal wees nie.
Die Here het my
‘n belangrike opdrag gegee
en my God gee my die krag
om dit te doen.
6Hy het gesê: Dit is nie genoeg
dat jy my dienaar is
om die stamme van Jakob te herstel
en om die Israeliete wat gered is,
terug te bring nie;
Ek maak jou ‘n lig vir die nasies
sodat die redding wat Ek bewerk,
die uithoeke van die aarde sal bereik.
7So sê die Here,
die Heilige van Israel,
sy Verlosser,
vir dié een wat diep verag is,
wat deur die nasies verafsku word
en wat ‘n dienaar van regeerders is:
Konings sal sien wat gebeur
en sal opstaan,
leiers sal buig
tot eer van die Here wat getrou is,
die Heilige van Israel
wat jou uitverkies het.

Ekstra stof

Jesaja 49-50 – Die dienaar van die Here praat dié wat moeg is, moed in
Hoofstuk 49 fokus eerstens op die bediening van die dienaar van die Here – 49:1-7.  Die dienaar is weereens ‘n individu, soos in hoofstuk 42, wat nie net vir Israel redding moet aankondig nie, maar ook vir die nasies.  Soos Jeremia (Jer 1:3) word hy voorgeboorte al geroep.  En soos Jeremia (bv Jer 11:18-17) ervaar hy pyn in die uitvoer van sy roeping – hy is bang dat sy opoffering verniet en tervergeefs sal wees (Jes 49:4), en dit is ook duidelik dat hy verag en verafsku is (49:7).  Tog staan hy vas in sy vertroue dat God aan hom reg sal laat geskied, en vrug op sy arbeid sal gee, met selfs die konings en leiers wat hom sal erken.  Let op dat die boodskap bedoel is vir die nasies (49:1) en dat dit die redding van die nasies insluit.

Tweedens fokus die hoofstuk op die lotsverandering van die volk Israel – 49:8-26.  Die verandering word as ‘n gebedsverhoring – waarskynlik van die dienaar van die Here – beskryf (49:8).  Hy word die verbintenis, die verbond, van God met die volk om die land te herstel en die mense te versorg.  Maar let op dat die tydsberekening daarvan volledig afhang van die inisiatief van die Here.  Gebed is noodsaaklik vir verandering, maar nie ‘n outomatiese versekering van verandering nie.

Die Siniete is ‘n onbekende volk.  Hoewel hulle ook op ‘n paar ander plekke in die Bybel genoem word (Gen 10:17; 1 Kron 1:15), is die verwysing onbekend.  Sommige geleerdes het dit al met die Sjinese verbind, maar dit is onwaarskynlik omdat die Sjinese benaming eers uit die 3de eeu v C dateer.  Ander het dit met ‘n plek in Egipte verbind (Siëne), maar dit bly steeds ‘n onopgeloste raaisel.

Die redding laat die hemel en aarde uitbars in lof.  Tog is Sion steeds bang dat die Here hulle vergeet het, wat die Here met ‘n pragtige en vertroostende paar metafore beantwoord: vrou kan nie haar baba vergeet nie; Israel is onuitwisbaar in God se handpalms ingegraveer.  Let op hoe die Here die stelligheid van sy belofte aan sy lewe self koppel (:18).  Hy staan met sy lewe in vir die uitkoms.

Die oorvloedige uitkoms (nageslag) vir Israel dien as woord aan die nasies om hulle te oortuig dat God vertrou kan word, en dat Hy die enigste Here is.

Hoofstuk 50 wei weer uit oor die redes vir die ballingskap – hulle sondes – 50:1-3, waarna die dienaar ‘n selfgesprek voer oor sy ervaringe in sy bediening – 50:4-11.   Hy dink na oor sy toerusting wat Hom in staat gestel het om dié wat moeg is, moed in te praat.  Die belangrikste manier waarop dit gebeur het, was dat Hy na God geluister het en dat dít sy bediening gestruktureer het.  Daarom kon Hy volhard in die ontsettende lyding wat Hom in die uitvoering van sy bediening te beurt geval het.  Só het die Here Hom gehelp om staande te bly in die aangesig van onregverdige aanklagtes.

Elkeen wat dus na dié dienaar luister, sal die lig sien aanbreek in sy lewe, en die donker kan ontwyk.  Laat ‘n mens dink aan die eerste hoofstuk van Johannes se evangelie waar Hy oor die Woord van God praat – Jesus – wat die lig vir die mense is (Joh 1:1-14).

Liturgie

Aanvangslied: Lied 353 “Die Heiland is gebore vs 1,2,3”

Aanvangswoord: (Uit Ps 40)

Seëngroet: (1 Korintiërs 1)
Laat ’n gemeentelid die Christuskers aansteek.

Doopherinnnering: Lees Johannes 1:29-42

Ritueel

Geloofsbelydenis
(Die 5e verklaring in Geloofsverklaring 2000 oor doopen nagmaal) of Ek glo in God die Vader, die Almagtige,

Loflied 245 “Ek wat vergifnis Heer ontvang het 1,2,3”

Epiklese (Uit lied 257)

Skriflesing: Jesaja 49:1-7

Familie-oomblik
Prediking
Gebed
Offergawes

Wegsending: Lied 488 “Helder skyn U lig vir die nasies vs 1,2,3,4”

Seën

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
of
Vonk 38 (op melodie van Lied 582 “Bly by my Heer”)

1.  Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Aanvangslied: Lied 353 “Die Heiland is gebore vs 1,2,3”

Aanvangswoord: (Uit Ps 40)
2Ek het gesmag
na die hulp van die Here.
Hy het na my toe afgebuig
en my hulpgeroep gehoor.
5Dit gaan goed met die mens
wat sy vertroue in die Here stel…

Seëngroet: (1 Korintiërs 1)
2Aan die gemeente van God in Korinte, wat Hy vir Hom in Christus Jesus afgesonder en geroep het om aan Hom te behoort, en verder aan almal, waar hulle ook al mag wees, wat die Naam aanroep van Jesus Christus, hulle Here en ons Here.

3Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus!

Laat ’n gemeentelid die Christuskers aansteek.
Voorganger: God wat uitreik na almal,
Christus, Lig vir die wêreld,
en die Heilige Gees wat God se lig deur ons skyn, groet ons!

Doopherinnnering    
Lees Johannes 1:29-42
Die Lam van God
29Die volgende dag sien Johannes vir Jesus na hom toe kom. Hy sê toe: “Dáár is die Lam van God wat die sonde van die wêreld wegneem! 30Dit is Hy wat ek bedoel het toe ek gesê het: ‘Ná my kom daar ’n Man wat my vóór is, want Hy was voor my reeds daar.’31Ek het self ook nie geweet wie Hy is nie, maar ek het gekom en ek doop met water sodat Hy aan Israel bekend gestel kan word.”

32Verder het Johannes getuig: “Ek het duidelik die Gees soos ’n duif uit die hemel sien kom, en Hy het op Hom gebly. 33Ek het self ook nie geweet wie Hy is nie, maar God wat my gestuur het om met water te doop, het vir my gesê: ‘Die Een op wie jy die Gees sien kom en bly, dit is Hy wat met die Heilige Gees doop.’34Ek het dit self gesien en daarom getuig ek: Hy is die Seun van God.”

Ritueel
Voorganger: Die Here het my voor my geboorte al geroep; toe ek nog in my moeder se liggaam was, het Hy my op my naam genoem . . . Ek maak jou die lig vir die nasies . . . (uit Jes 49:1, 6).

Gee gemeentelede geleentheid om vorentoe te kom na die doopvont en hulle naam in die water te skryf om hulle te herinner dat hulle geroep is deur God om sy lig op aarde te wees. Die ritueel kan afgewissel word gedurende die seisoen deur gemeentelede kerse te laat aansteek om hulle hieraan te herinner.
Geloofsbelydenis  (Die 5e verklaring in Geloofsverklaring 2000 oor doopen nagmaal)

Ons glo
• dat die doop en nagmaal twee tekens is wat ons van God se liefde vir ons verseker en ons geloof sterker maak  • dat die doop met water ‘n teken is van God se genade dat Jesus Christus ons sonde deur sy bloed van ons afwas, net soos wat ons onsself met water skoonwas

• dat die doop vir ons sê dat die beloftes wat God deur die eeue aan gelowiges gemaak het, ook vir ons geld. God het belowe om vir ons Gód te wees en dat ons God se kinders kan wees. Die Here het belowe om enduit deur die Heilige Gees met ons te wees en in ons te woon en ons op die regte pad te lei

• dat die nagmaalsbrood en die wyn soos foto’s vir ons wys hoe Jesus se liggaam vir al ons sondes stukkend gebreek is, en hoe sy bloed in ons plek gevloei het om ons te red

• dat die lewende Here ons eregas by die nagmaal is. Ons kyk ook gelowig vorentoe na die dag wanneer ons almal saam in God se nuwe wêreld gaan feesvier

• dat, hoewel Christene soms onder mekaar oor aspekte van die doop en nagmaal verskil, dit ons nie van mekaar moet vervreem nie. Ons geloof in  Jesus Christus bind ons aan mekaar en dit is baie sterker as die verskille tussen ons.
of
Ek glo in God die Vader, die Almagtige,
die Skepper van die hemel en die aarde.
En in Jesus Christus, sy eniggebore Seun, ons Here;
wat ontvang is van die Heilige Gees,
gebore is uit die maagd Maria;
wat gely het onder Pontius Pilatus, gekruisig is,
gesterf het en begrawe is en ter helle neergedaal het;
wat op die derde dag weer opgestaan het uit die dode;
wat opgevaar het na die hemel
en sit aan die regterhand van God, die almagtige Vader,
van waar Hy sal kom om te oordeel
dié wat nog lewe en dié wat reeds gesterf het.
Ek glo in die Heilige Gees.
Ek glo aan ’n heilige, algemene, Christelike kerk,
die gemeenskap van die heiliges;
die vergewing van sondes;
die opstanding van die vlees
en ’n ewige lewe.

Liedere

F41  “Beeld van God”
(RUBRIEK:  Jeuglied/Kinderlied – Lof)
Teks en Musiek:Braam Hanekom
© 1998  MAR Gospel Music Publishers
(Opgeneem op FLAM, vol 1)

1. Jou lewe is ‘n lofgedig, geskryf tot Sy eer.
Sorgvuldig elke woord gekies, soos die reënboog se kleur.
Jy’s beplan in die hemel, verteenwoordiger van God.
Sorgvuldig aan mekaar geweef, om te leef met een gebod:

Refrein:
Mag jy omgee en liefhê en so sy beeld uitdra,
in ‘n wêreld wat verward is en na ware liefde vra.
Mag jy omgee en liefhê en so sy Naam vereer,
by almal wat op soek is na die antwoord op hul seer.

2. Jy’s gebore in die wêreld, maar gemaak vir ‘n paradys,
om te lag en te lewe, soos ‘n prins in ‘n paleis.
So waarom dan die sonde waaraan jy so bly klou,
wat steeds Sy beeld vernietig en jou vreugde stukkend kou?

Refrein:

3. Onthou, jy’s ‘n beeld van God wat kan skitter soos kristal,
om die wêreld te herinner, daar’s ‘n God in die heelal.
Kom dan nou en vat Sy hand en leef soos sy kind,
wat Hy self gemaak het en jy sal vreugde vind.

Refrein:

F144. “God Is Liefde”  
(RUBRIEK:  FLAM Gemeentesang – Kersfees / Epifanie,  lof)
Musiek: Retief Burger
Teks: AP van der Colf  (c) NGKU
© 2005 Urial Publishing
(1 Joh 4:7-21;  Rom 5:1-11;  Joh 3:16)

God is liefde
Juig ons harte en bedink wat Liefde doen.
Dat Hy ons sy Seun gestuur het
om ons sonde te versoen.

Hy wat eerste liefgehad het,
het in Liefde ons vergeef
nou kan ons uit God gebore
uit die bron van liefde leef
uit die bron van liefde leef
uit die bron van liefde leef

God praat met ons en ons luister

Epiklese (Uit lied 257)
O Heer, maak oop my hart se poort;
maak my ontvanklik vir u Woord
wat my u raad en wil verklaar.
Laat my dié Woord altyd bewaar.

U Woord, o Heer, deurboor en wond,
maar dit genees ook, maak gesond;
u Woord toon al ons sondes aan
en wys die weg wat ons moet gaan.

Skriflesing: Jesaja 49:1-7

Familie-oomblik
Prediking

Familie-oomblik

Lees onderstaande uit die fokusteks:
Die Here het my voor my geboorte al geroep;
toe ek nog in my moeder se liggaam was,
het Hy my op my naam genoem.
2Hy het my mond
soos ‘n skerp swaard gemaak,
my in die skaduwee van sy hand verberg,
Hy het my ‘n skerp pyl gemaak
en my in sy pylkoker weggesteek.
3Hy het vir my gesê: Jy is my dienaar,
jy is Israel,
deur jou maak Ek my mag bekend.

Die Astro’s in die pyp
Neem ’n dun plastiek pyp met ’n lengte van meer as 3 meter (van daardie soort wat die elektrisiëns gebruik om kragkabel deur te trek in huise.  Dit kos regtig nie duur nie en is lekker buigbaar).  Neem ’n boksie Astro’s. Verduidelik vir die kinders dat die Astro’s God se seën/ krag/ liefde/ goedheid, ens. voorstel.

Sit ’n paar bakkies neer en probeer om die Astro’s deur die pyp in die bakkies in te rol.  Dit behoort moeilik te wees, aangesien die pyp so lank en pap is en jy dit nie goed kan beheer van net een kant af nie[1].

Roep nou ’n kind op sy/haar naam (een wat jy goed ken) uit die gemeente/gehoor uit om jou te kom help.  As die kind vorentoe kom, vra vir hom/haar om aan die ander punt van die pyp vas te hou en te help dat die Astro’s in die bakkies inrol.  Dit behoort nou baie makliker te wees.

Verduidelik vir die kinders dat dit Jesaja se roeping was om die krag/seën van die Here vir al die volke te bring, maar dat hy net die kanaal was waardeur God se krag gevloei het (vers 3).  Verduidelik aan hulle dat net soos die kind wat jou gehelp het vorentoe gekom het omdat jy hom/haar op sy/haar naam geroep het, net so het die Here Jesaja ook op die naam geroep.  Dit sal beslis ’n goeie idee wees om nou vir almal Astro’s uit te deel!

[1] Oefen dit eers by die huis.  Indien dit te maklik is, gebruik ’n langer en dunner pyp.
(Uit ’n vorige bydrae oor Jesaja 49:1-7 by seisoenvanluister.co.za)

Preekriglyn

“Kytie sien hoe die pyl die boog verlaat. Sy sien die trilling van die vrygelate snaar.

“En die kind wat haar handjies in die lug gooi, haar knieë wat knak en slap onder haar invou.

“Kytie gil. Weer en weer. Storm vorentoe deur die warm sand. ‘Tienrand! Kytie kom!’

“Dan is sy by haar en sy val op haar knieë neer. Die kind se oë is oop en sy haal asem. Sy leef, Goddank. Kytie voel koorsagtig oor haar hele lyfie, soek die pyl om dit uit te trek. Maar daar is geen pyl nie. Blikskottel* het misgeskiet.

“Daar is nêrens bloed nie.

“‘Hei-hei, kinnie-lief, hei. Kytie is hier,” paai sy en trek haar teen haar vas. “Kytie is hier. Kytie sal na jou kyk.’

“Die kleintjie beur steunend uit die omhelsing weg.

“Kytie raap haar terug, maar sy woel om los te kom.

“Kytie lig haar kop, sien die dierding is weg. Skielik en stil-stil het hy verdwyn. ‘Hei!’ skree Kytie vir die leë duin. ‘Blikskottel!* Is jy * mal?’

“Doodse stilte. Net haar eie asem wat hyg soos ‘n masjien.

“Toe sien sy ‘n beweging skuins bokant hulle teen die duin – ‘n lang, geel slang wat krul en wriemel om los te kom van die pyl wat sy liggaam deurboor.

“Kytie en die kind kyk roerloos toe. Tot die slang se liggaam stilraak. En die lewe hom verlaat.

(Hierdie toneel kom uit Karin Brynard se roman, Tuisland. ‘n Bruin vrou, Kytie, is op vlug met ‘n kind, wat as Tienrand bekendstaan,  in die Kalahari. Hulle pad kruis met ‘n man wat in Khoisan tradisionele drag en versiering soos ‘n mens-dier lyk. Kytie se taal is bietjie versag, waar met ‘n * aangedui, aangesien dit in die erediens voorgelees gaan word. Hopelik sal Kytie verstaan.)

Dienaar van die Here

Verlede week het ons vertel dat daar vier liedere in Jesaja voorkom wat as “Dienaar van die Here”-liedere bekendstaan. Die tema van die liedere is dat God iets nuuts gaan doen, en dat God ‘n dienaar of kneg roep om dit te doen.

Terwyl ons verlede week die eerste van hierdie vier liedere oordink het, fokus ons vandag op die tweede lied.

Die lied gaan oor die dienaar of kneg van die Here. Die Hebreeuse woord vir “kneg” het ‘n groot reikwydte. Soms dui dit op slawe, soms op belangrike amptenare, soms selfs op leiersfigure. Knegte staan altyd onder iemand se gesag, maar dikwels verteenwoordig hulle daardie gesag. Abraham se dienskneg (slaaf!) tree met volmag op as Abraham se verteenwoordiger om vir Isak ‘n bruid te werf. Knegte van belangrike persone is self belangrik omdat hulle dikwels namens daardie persone optree.

“Dienskneg van die koning” is in die Ou Testament die titel van wat ons die eerste minister sou noem – die “hoof uitvoerende beampte” van die koninkryk. Moses word dikwels die kneg van die Here genoem en het daarom omvattende gesag as leier in Israel. Knegte in die Bybelse sin is beide afhanklikes en gevolmagtigdes, altyd geroep tot gehoorsaamheid en dikwels tot leierskap.

Pyl en swaard

Die wyse waarop die dienaar ‘n instrument van God is, word beskryf met die beeld dat die dienaar se mond soos ‘n skerp swaard gemaak is. Die beeld word nie militaristies of gewelddadig bedoel nie. Ons sal vandag eerder sê die woorde uit die dienaar se mond is skerp soos die chirurg se skalpel wat kwaad en gevaar wegsny, sodat daar genesing kan kom.

Die dienaar is ook soos die pyl van die Here, wat tans nog in die Here se pylkoker is. ‘n Pyl is ‘n instrument in die hande van ‘n boogskutter. Met ‘n pyl kan ‘n boogskutter oor ‘n afstand werk, om te doen wat hy wil doen. So het die mens-dier in Kytie se verhaal hierbo oor ‘n afstand die onheil, in die vorm van ‘n slang, uitgewis. Die kind, Tienrand, het onwetend in die woestyn tot naby ‘n gevaarlike slang geloop. Die boogskutter het haar met sy pyl gered.

So gaan die Dienaar van die Here God se instrument wees wat God se werk op aarde gaan doen.

Agtergrond

Soos altyd, moet ons die konkrete omstandighede (die konteks) van die teks verreken om die bedoeling daarvan reg te verstaan. Wanneer hierdie profetiese liedere destyds neergeskryf word, is die Jode in ballingskap in Babilonië. Dit is hulle eie sonde wat hulle hier laat eindig het. Nebukadneser het hulle land, stad en tempel verwoes. In ballingskap het hulle begin twyfel of hulle nog God se volk is en of hulle dit ooit was. Woorde soos “roeping” en “verbond” het vir hulle hol geklink en selfs God het amper magteloos gelyk teen die gode van hulle vyande.

Vanaf Jesaja 40 begin die Here sy volk troos en sê Hy gaan ‘n nuwe begin maak. Hulle moes teruggeroep en van terugkeer verseker. Hierdie nuwe begin gaan geskied deur die Dienaar van die Here. God gee egter min detail. Die Dienaar van die Here kry nie eers ‘n naam nie. Voorlopig was God se plan verhul, soos ‘n pyl weggesteek in die pylkoker.

Sommige het stellig besef dat hulle misluk het as dienaars van God, veral wat gehoorsaamheid betref. Juis daarom was hulle nou knegte van vreemdelinge, sonder enige eer of gesag. Mense wat vroeër te selfvoldaan oor die titel “kneg van God” was om onderdanig te wees, was nou te verslae om die taak van “kneg van God” op te neem, om as verteenwoordigers van God op te staan. “Sondebesef” wat in wanhoop uitmond, is nie meer diensbaar in God se plan nie.

Die goeie nuus van hierdie liedere is dat wanhoop nie langer pas by die volk se ballingskap nie. God gee hoop, want God gaan iets nuuts doen.

Ons teks

Kom ons stap deur ons teks om ons op hoogte met die inhoud daarvan te bring:

  • Die lied word nie net aan Israel in ballingskap gerig nie, maar ook aan al die nasies en eiland wat daar ver is. Dit wat God gaan doen, is nie net vir Jode in hulle uur van nood in Babilonië nie, maar reik tot by al die nasies (vers 1)
  • Die dienaar van die Here is alreeds voor geboorte deur God geroep en as swaard en pyl toegerus. Net soos ‘n ongebore baba nog verhuld is, en ‘n pyl versteek word in die pylkoker, is God se plan reeds voorberei, hoewel niks nog gesien kan word nie (vers 1)
  • Terwyl God se kneg dink dat sy / haar werk vergeefs is, en selfs nog in die duister is oor presies wat God se bedoelinge beteken, kan die kneg weet God gaan deur hom / haar werk (vers 4). Dit is slegs geloof in God wat die kneg staande hou. Dit is die krag van God wat die kneg staande hou (vers 5).
  • Die kneg van God se taak is tweeledig: om God se volk, Israel, weer terug te bring en te versterk, maar ook om ‘n lig vir die nasies te wees sodat God se redding die uithoeke van die wêreld kan bereik. Wanneer Israel deur die kneg vir God teruggewen word, sal die kneg se werk aan Israel as baken staan vir alle nasies, sodat God se heil oral erken en ervaar sal word. Soos die kneg se plek in God se plan eers verborge was, so was ook Israel se dieper taak eers verborge. Deur Israel bereik God eindelik die wêreld (vers 6).
  • Uiteindelik sal die leiers van nasies hulde aan God bring. So word die Here verheerlik deur die bediening van die dienaar van die Here (vers 7).
Wie is die dienaar van die Here?

Uit die vier liedere in Jesaja is dit nie presies duidelik wie die dienaar van die Here is nie. Dit is ook goed so, want God roep op meer vlakke, plekke en tye dienaars wat God se werk moet doen:

  • Soms is die dienaar Israel as volk van God. Deur Israel gaan God die nasies bereik. Israel is God se mond en God se pyl.
  • Soms is die profeet Jesaja die dienaar van die Here. Jesaja roep die volk op tot geloof, Jesaja praat hulle moed in en help hulle om weer hulle identiteit as God se volk vas te gryp en daaruit te leef.
  • Soms is die dienaar van God die koning, soos Dawid of Salomo. Selfs ‘n heidense koning, Kores, word deur God gebruik. Dit was Kores wat die ballingskap beëindig en die volk toegelaat het om terug te gaan na Jerusalem. In Jesaja 45:13 sê die Here: “Ek het vir Kores te voorskyn laat tree om reg te laat geskied.”
  • Vanuit die Nuwe Testament word Jesus Christus by uitnemendheid as die dienaar van God geïdentifiseer. In Lukas 2:32 word die woorde uit ons teks dat die dienaar die “lig van die nasies” sal wees direk op Jesus toegepas. Veral die vierde dienaar van die Here-lied is vir Christene ‘n direkte profesie oor Jesus se bediening en werk (Jesaja 52:13-53:12)
  • In Handelinge 13:47 eien Paulus en Barnabas hulleself die rol van dienaars van die Here toe, wanneer hulle vers 6 in ons teks op hulleself van toepassing maak.

Al is Jesus, die gestuurde Seun van God, by uitstek die volmaakte dienaar van God, is Jesus nie God se enigste instrument nie. God het nie net vir Jesus geroep nie, maar deur die eeue telkens ook menigte gelowiges. Abraham, Dawid, Jesus, Paulus en Barnabas, en ook ek en jy. In Jesus leer God ons hoe sy volmaakte Dienaar lyk, sodat ons sedert Jesus geroep is om Jesus na te volg wat sy leer en voorbeeld betref. Jesus versoen ons met God, en vorm ons deur sy Woord en Gees tot dienaars van God.

Toepassing

Die Here spreek ons vandag op verskeie vlakke deur hierdie teks aan.

Almal is dienaars

Ons het reeds hierbo gesien dat ons almal in Christus en saam met Christus, dienaars van God is. Jesus het gesê: “Soos die Vader my gestuur het, stuur Ek julle…” God werk deur ons.

Sedert die tyd van die Reformasie word graag van die amp van gelowige gepraat. Die bedoeling is om te sê elke gelowige is ‘n gestuurde van God. God werk deur al God se dienaars. Die Reformasie is gebore uit die stryd teen die destydse Rooms Katolieke Kerk wat die amp van gelowige misgekyk het.

Mislukking en vertwyfeling

Ons teks word gerig aan ‘n volk wat as dienaars van God misluk het, en daarom in ballingskap sit. Trouens, hulle was skaars nog van God se teenwoordigheid bewus en het gevoel dat God se plan in ‘n doodloopstraat beland het, dat hulle God saam met hulle verneder is onder die nasies.

Juis hierdie mense hoor hulle is steeds deel van God se plan. Die bedoeling van ons teks is om te sê mislukking kanselleer nie ons status as God se dienaars nie. God maak ook met mislukte dienaars weer ‘n nuwe begin. Dit is die troos van hierdie lied.

Dink ook aan Petrus wat weer deur Jesus herstel word nadat hy Jesus verloën het.

Die wonder is dat die ballingskap, toe dit gelyk het of God self weg of oorwin is, al reeds deel was van die voorbereiding van die volk vir hernude diens. In Babel is hulle gevorm, deur pyn en swaarkry heen, om weer lig vir die nasies te wees.

‘n Versluierde plan

Dit was vir die ballinge moeilik om te glo dat God weer ‘n nuwe begin met hulle kan en sal maak. Dit is moeilik om God raak te sien, as al wat jy kan sien die ballingskap, die vreemde land en die vreemde regeerders is. Daarom praat ons teks van die pyl wat in die koker versteek is.

Dat die plan versluier is, beteken nie daar is geen plan nie.

Die misterie is intussen ontsluier, onthul. Dit is Jesus, die dienaar van God. Die Een wat, hoewel Hy God was, dit nie roof geag het om onder ons as dienaar te kom woon nie. Jesus se opdragte aan ons is duidelik. Dit is om dieselfde gesindheid van nederige diens as Hy te hê.

Waar ons ook in situasies kom waar dinge duister lyk, en ons wonder hoe om reg vorentoe te gaan, is die opdragte en styl van Jesus duidelik. So moet ons bly optree, al word dit hoe donker rondom ons.

Roeping hou ons op koers

Israel se probleme het begin omdat hulle destyds van God se roeping vergeet het. Hulle het vergeet God het hulle uit Egipte gered en vir hulle ruimte in die beloofde land te skep, sodat hulle God se getuies by die nasies kan wees.

Israel het gedink hulle roeping as lig vir die nasies gee vir hulle status voor God. Hulle het gedink roeping en uitverkiesing tot diens waarborg God se goedgesindheid. Hulle het vir hulself begin leef. Hulle het ander vertrap en vir hulself ingepalm.

Talle Ou Testamentiese profete het hulle gewaarsku oor die onreg wat hulle pleeg. Maar die volk het blind geword. Die manier hoe God hulle tot hulle sinne ruk, is die ballingskap.

Dit is nie verniet dat ons teks begin met ‘n herinnering aan God se roeping nie. Ons identiteit as gelowiges kan nooit losgemaak word van ons roeping nie. Ons is geroep om draers van God se goedheid en liefde te wees. Ons is geroep om van onsself weg te kyk en ander se dienaars te wees.

Soos Jesus, die volmaakte dienaar van God.

Jesus het God se doel en roeping soos ‘n goed-gemikte pyl bereik. Mag dieselfde van ons waar wees.

God stuur ons om te leef

Gebed
Voorganger: Geseënd is dié wat weet hoe afhanklik hulle van God is, want aan hulle behoort die koninkryk van die hemel.
Gemeente: Here, maak ons dankbaar vir elke seëning wat ons ontvang van U.

Voorganger: Geseënd is dié wat treur, want hulle sal vertroos word.
Gemeente: Here, maak ons U troosters vir mense wat swaarkry.

Voorganger: Geseënd is die sagmoediges, want hulle sal die nuwe aarde ontvang.
Gemeente: Here, laat ons nou reeds u koninkryk uitleef.

Voorganger: Geseënd is dié wat honger en dors na wat reg is, want hulle sal versadig word.
Gemeente: Here, maak ons oë oop om ongeregtigheid raak te sien.

Voorganger: Geseënd is dié wat barmhartig is, want aan hulle sal barmhartigheid bewys word.
Gemeente: Here, maak ons harte sensitief vir ander se nood.

Voorganger: Geseënd is dié wat rein van hart is, want hulle sal God sien.
Gemeente: Here, help ons om ons oë op U te hou en te doen wat u wil is.

Voorganger: Geseënd is die vredemakers, want hulle sal kinders van God genoem word.
Gemeente: Here, laat ons hande en voete vrede bring oral waar ons gaan.

Voorganger: Geseënd is dié wat vervolg word omdat hulle doen wat reg is, want aan hulle behoort die koninkryk van die hemel.
Gemeente: Here, maak ons sterk selfs wanneer dit moeilik is om U lig in hierdie wêreld te skyn (uit Matt  5:3-10).

Offergawes

Wegsending: Lied 488 “Helder skyn U lig vir die nasies vs 1,2,3,4”

Seën
Julle is die sout vir die aarde . . .
Julle is die lig vir die wêreld.
Laat julle lig so voor die mense skyn dat hulle julle goeie werke kan sien en julle Vader wat in die hemel is, verheerlik (uit Matt 5:13-14, 16).

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
Heer, laat ons leef soos U leer
Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
of
Vonk 38 (op melodie van Lied 582 “Bly by my Heer”)

1.  Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,
vra ons u seën, waar ons hier voor U staan.
U het u goedheid weer aan ons betoon,
ons saamwees in u Naam met guns bekroon.

2.  Ons bid tot U, o Vader, Seun en Gees,
laat ons vir ander ook tot seën wees.
Maak ons getuies van u Naam, o Heer,
dat ook die wêreld U sal dien en eer.

3.  U wat in liefde altyd by ons bly,
wees ons tog in ons lief en leed naby.
Sou daar beproewing oor ons pad kom, Heer,
maak ons volhardend in geloof al meer.

A ministry platform for faith leaders.

© Copyright Bible Media | This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.