Tweede Sondag ná Epifanie

Sections

Oorsig

Tema: Die Here ken my

Op hierdie Sondag val die kollig op God se kennis van ons as mense. Psalm 139 is vir baie mense ‘n gunstelingpsalm. Die liturg moet in gedagte hou dat wanneer daar met hierdie teks gewerk word, daar nie net met die teks gewerk word nie, maar ook met die geleefde stories van baie van die erediensgangers. Johannes 1:43-51 beklemtoon Jesus se kennis van Nataniël nog voordat hulle ontmoet. 1 Korintiërs 6:12-20 beklemtoon dat ons deel het aan die een liggaam van Christus en vra dat ons heilsaam sal leef. 1 Samuel 3:1-10 beklemtoon dat Samuel nog nie die Here geken het nie, maar die Here het hom by die naam geroep.

Ander tekste

1 Samuel 3:1-10 (11-20)
Die seun Samuel het die Here gedien onder toesig van Eli. Die woord van die Here is in daardie tyd min gehoor, daar was nie dikwels openbarings nie. 2Eli se oë het al swak begin word, hy kon nie meer goed sien nie. Vroeg een môre het Eli nog op sy slaapplek gelê, 3en die lamp van God het nog helder gebrand. Samuel het ook nog gelê in die tempel van die Here waar die ark van God was, 4en toe roep die Here na Samuel.
Samuel het geantwoord: “Ek kom!”
5Hy het na Eli toe gehardloop en gesê: “Hier is ek, want u het my geroep.”
Maar Eli sê: “Ek het nie geroep nie! Gaan lê maar weer.”
En Samuel het gaan lê.
6Die Here het weer na Samuel geroep, en hy het opgestaan, na Eli toe gegaan en gesê: “Hier is ek, want u het my geroep.”
Toe sê Eli: “My seun, ek het nie geroep nie! Gaan lê maar weer.”
7Maar Samuel het nog nie die Here geken nie, want die woord van die Here was nog nie voorheen aan hom geopenbaar nie. 8Die Here het Samuel toe ’n derde keer geroep, en hy het opgestaan en na Eli toe gegaan en gesê: “Hier is ek, want u het my geroep.”
Toe besef Eli dat die Here die seun geroep het, 9en Eli sê vir Samuel: “Gaan lê en as iemand jou weer roep, sê jy: Praat, Here, u dienaar luister!”
Samuel het toe gegaan en op sy slaapplek gaan lê.
10Die Here het gekom en gaan staan en soos die vorige kere geroep: “Samuel, Samuel!”
En Samuel sê: “Praat, Here, u dienaar luister!”

1 Korintiërs 6:12-20
12Daar is mense wat sê:
“Alles is my geoorloof.”
Ja, maar nie alles is heilsaam nie.
“Alles is my geoorloof,” sê hulle.
Ja, maar ek gaan my nie deur enigiets
laat verslaaf nie.
13Hulle sê ook:
“Kos is vir die maag,
en die maag vir kos.”
Goed, maar God sal die een sowel as die ander tot niet maak. ’n Mens se liggaam is nie bedoel vir seksuele losbandigheid nie, maar is daar vir die Here, wat ook oor ons liggaam Here is. 14God het deur sy krag die Here uit die dood opgewek en so sal Hy ons ook opwek.

15Weet julle nie dat julle liggaam deel is van Christus nie? Sal ek nou ’n deel van Christus neem en dit ’n deel van ’n ontugtige vrou maak? Beslis nie! 16Of weet julle nie dat iemand wat met ’n ontugtige vrou omgang het, liggaamlik een met haar is nie? God sê immers: “Die twee sal een word.” 17Maar wie hom met die Here verenig, is geestelik een met Hom.

18Julle moet niks met seksuele losbandigheid te doen hê nie. Elke ander sonde wat ’n mens doen, vind buite sy liggaam plaas, maar iemand wat seksueel losbandig lewe, vergryp hom aan sy eie liggaam. 19Of besef julle nie dat julle liggaam ’n tempel van die Heilige Gees is nie? Julle het die Heilige Gees, wat in julle woon, van God ontvang, en julle behoort nie aan julleself nie: 20julle is gekoop, en die prys is betaal. Julle moet God dus in julle liggaam verheerlik.

Johannes 1:43-51
43Die volgende dag het Jesus besluit om na Galilea toe te gaan. Hy kry toe vir Filippus en sê vir hom: “Volg My!”
44Filippus was van Betsaida afkomstig, van dieselfde dorp as Andreas en Petrus.
45Filippus kry toe vir Natanael en sê vir hom: “Ons het Hom gekry van wie Moses in die wet geskrywe het en van wie die profete ook geskrywe het. Dit is Jesus van Nasaret, die seun van Josef.”
46Maar Natanael sê vir hom: “Kan daar uit Nasaret iets goeds kom?”
“Kom kyk,” het Filippus hom geantwoord.
47Toe Jesus vir Natanael na Hom toe sien aankom, sê Hy van hom: “Hier is ’n ware Israeliet, ’n man in wie daar geen bedrog is nie.”
48Natanael vra Hom toe: “Waarvandaan ken U my?”
“Voordat Filippus jou geroep het,” antwoord Jesus hom, “toe jy nog onder die vyeboom was, het Ek jou al gesien.”
49Toe roep Natanael uit: “Rabbi, U is die Seun van God; U is die Koning van Israel!”

50Daarop sê Jesus vir hom: “Glo jy omdat Ek vir jou gesê het dat Ek jou onder die vyeboom gesien het? Jy sal nog groter dinge as dit sien.”

51Verder sê Jesus vir hom: “Dit verseker Ek julle: Julle sal die hemel oop sien en julle sal die engele van God sien open afklim na die Seun van die mens toe.”

Sleutelteks

Psalm 139:1-6, 13-18
Die Bybel 1983-vertaling
U omsluit my van alle kante
139 Vir die koorleier. Van Dawid. ‘n
Psalm.
Here, U sien dwarsdeur my,
U ken my.
2Of ek sit en of ek opstaan, U weet dit,
U ken my gedagtes
nog voordat hulle by my opkom.
3Of ek reis en of ek oorbly,
U bepaal dit,
U is met al my paaie goed bekend.
4Daar is nog nie ‘n woord
op my tong nie
of U, Here,
weet wat dit gaan wees.
5U omsluit my van alle kante,
U neem my in besit.
6Dié wete oorweldig my,
dit is te hoog vir my begrip.
7Waarheen sou ek gaan
om u Gees te ontvlug?
Waarheen sou ek vlug
om aan u teenwoordigheid
te ontkom?
8Klim ek op na die hemel, is U daar,
gaan lê ek in die doderyk, is U ook daar.
9Vlieg ek na die ooste,
of gaan woon ek in die verre weste,
10ook daar lei u hand my,
hou u regterhand my vas.
11Ek sou die duisternis kon vra
om my weg te steek,
of die lig rondom my
om in nag te verander,
12maar vir U is selfs die duisternis
nie donker nie
en die nag so lig soos die dag,
duisternis so goed soos lig.
13U het my gevorm,
my aanmekaargeweef
in die skoot van my moeder.
14Ek wil U loof,
want U het my
op ‘n wonderbaarlike wyse geskep.
Wat U gedoen het,
vervul my met verwondering.
Dit weet ek seker:
15geen been van my was vir U verborge
toe ek gevorm is
waar niemand dit kon sien nie,
toe ek aanmekaargeweef is
diep in die moederskoot.
16U het my al gesien
toe ek nog ongebore was,
al my lewensdae was in u boek
opgeskrywe
nog voordat ek gebore is.
17Hoe wonderlik is u gedagtes vir my,
o God,
hoe magtig hulle almal!
18As ek hulle sou wou opnoem —
hulle is meer as wat daar sand is,
en as ek daarmee klaar is,
sou ek nog steeds met U te doen hê.
19As U tog maar die goddelose
uit die weg wou ruim, o God!
Gaan weg van my af,
julle moordenaars!
20Dit is hulle wat bose planne
teen U smee,
wat so vals teen U optree.
21Moet ek u haters dan nie haat nie,
Here,
moet ek nie ‘n weersin hê in mense
wat teen U in opstand is nie?
22Ek haat hulle met ‘n uiterste haat,
want hulle is ook my vyande.
23Deurgrond my, o God,
deurgrond my hart,
ondersoek my, sien tog my onrus raak.
24Kyk of ek nie
op die verkeerde pad is nie
en lei my op die beproefde pad!

Die Bybel 2020-vertaling
139 1 Vir die • musiekleier . Van Dawid. ‘n Psalm.
Here, U ondersoek my
en U ken my. *
2 U is die een wat my sit en opstaan ken;
U verstaan van ver af
wat ek in gedagte het.

3 My omswerwinge en waar ek rus –
U het dit afgemeet;
al my paaie is aan U bekend.
4 Ja, daar is nog nie ‘n woord
op my tong nie,
kyk, dan ken U, Here, dit volledig!

5 Van agter en van voor omsluit U my;
U plaas u handpalms op my.
6 Om dit te verstaan,
is ‘n te groot wonder vir my;
dit is te hoog,
ek kan dit nie begryp nie.
7 Waarheen kan ek gaan,
weg van u Gees;
waarheen kan ek vlug,
weg van u teenwoordigheid?
8 Klim ek op na die hemel –
U is daar;
gaan lê ek in die • doderyk –
ook daar is U!
9 Neem ek die vlerke van die daeraad,
gaan woon ek by die einde van die see;
10 ook daar sal u hand my lei,
u regterhand a my vashou.
11 En al sê ek,
“As duisternis my maar net
wil verberg b en die lig om my nag word”,
12 is selfs duisternis
nie vir U donker nie,
maar skyn nag so lig soos die dag,
is die duisternis soos die lig.
13 Dit is immers U wat my niere c geskep het,
my in die moederskoot geweef het.
14 Ek prys U omdat ek
op ‘n ontsagwekkende,
wonderbaarlike wyse gemaak is.
Wonderbaarlik is u werke
en ek besef dit maar te goed. *
15 My skelet was nie vir U verborge
toe ek in die geheim gemaak is nie,
toe ek kunstig geweef is
in die dieptes van die aarde.
16 U oë het my vormloosheid gesien.
En in u • boekrol is hulle almal
opgeteken –
dae d wat beplan is,
toe nie een daar was nie.
17 En vir my, hoe kosbaar e is u gedagtes, o God –
hoe oorweldigend
is die volle getal daarvan!
18 As ek dit tel,
is dit meer as die sand.
Word ek wakker,
dan is ek steeds by U.
19 As U, o God, goddeloses
maar wou ombring!
Manne wat bloed vergiet,
gaan weg van my af!
20 Dit is hulle wat valshede
oor U verkondig,
u vyande wat die stem
tevergeefs verhef.
21 * Sou ek u haters nie haat nie, Here, in hulle wat teen U opstaan,
nie ‘n weersin hê nie?
22 Ek haat hulle met ‘n intense haat;
vyande het hulle vir my geword.
23 Ondersoek my, o God,
en ken my hart;
toets my,
en ken my ontstellende gedagtes.
24 Kyk of ek nie op ‘n pad
van verdriet is nie, g en lei my op die ewige pad.

Vorige stof

Daar is een vorige preekriglyn:

Liturgie

RUS

Toetrede: VONKK 139 of Lied 505

Votum: (Responsories op grond van PS 139 in “Die Bybel vir Almal”)

Seëngroet

Lofsang: Psalm 139

Verootmoediging en Toewyding: VONKK 421 gesing of voorgelees as gebed

Geloofsbelydenis

HOOR

Gebed: Lied 254 of VONKK 282 of Flam 224

Skriflesing: Psalm 139

Familie-oomblik: VONKK 214 of Flam 99

Preek

LEEF

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Toetrede
VONKK 139 Ek bewonder U, my Heer of
Lied 505 “Jesus, U gaan voor”

Votum
(Responsories op grond van Psalm 139 in “Die Bybel vir Almal”)
Voorganger: Here, U het tot diep in my gekyk,
U ken my baie goed.
U weet alles wat ek doen, net U weet dit,
U is ver, maar U weet wat ek dink.

Gemeente: U weet hoe ver ek loop en hoe lank ek slaap.
U weet wat ek doen, oral waar ek gaan.
Ja, Here, ek het nog nie begin om iets te sê nie,
dan weet U klaar alles wat ek wil sê.

V: U is agter my en U is voor my,
U hand beskerm my.

G: Ek verstaan nie hoe U alles weet nie,
dit is vir my baie moeilik, ek kan dit nie verstaan nie.

V: Waarnatoe kan ek gaan waar U nie is nie?
Waarnatoe kan ek wegvlug van U?

G: As ek opklim na die hemel, dan sal U daar wees.
As ek in die doderyk my slaapmat oopgooi
en gaan lê, dan sal U dáár ook wees.

V: As ek ver na die ooste vlieg
of as ek ver in die weste gaan woon,
dan sal U ook dáár vir my lei en my vashou.

G: As ek sê die donker moet my toemaak,
die lig rondom my moet donker word,
dan is dit nie donker vir U nie.
Vir U is die nag so lig soos die dag
en donker is vir U soos lig.

Seëngroet

Lofsang:Psalm 139

Verootmoediging en Toewyding
VONKK 421 U kyk tot diep in my gesing of voorgelees as gebed

Geloofsbelydenis

Liedere

VONKK 139 “Ek bewonder U, my Heer”
Nav Psalm 139 Teks: Driekie Jankowitz 2010 (Pro Deo) Musiek: AUSTRALIS – Japie Krige 2010 (Pro Deo)
Orrelbegeleiding: Japie Krige 2010 (Pro Deo) Klavierbegeleiding: Anton Esterhuyse 2010
© 2010 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Kontemporêr – Verwondering / Geloof en Vertroue

Keervers:
Ek bewonder U, my Heer,
want U ken my deur en deur.

Psalmvers 1:
U deurskyn my met u lig;
my hele lewensplan vasgevang;
‘n mikroskyfie voor u aangesig.

Keervers:
Ek bewonder U, my Heer,
want U ken my deur en deur.

Psalmvers 2:
U skep elke sel in my;
U weef my aanmekaar, wonderbaar.
U meesterbrein het my volmaak verfyn.

Keervers:
Ek bewonder U, my Heer,
want U ken my deur en deur.

Psalmvers 3:
As ek van U wil ontvlug,
oorspan u wye lens elke grens,
bring U my veilig weer na U terug.

Keervers:
Ek bewonder U, my Heer,
want U ken my deur en deur.

Psalmvers 4:
O deursoek my keer op keer;
kyk of in my gemoed onrus woed
en lei my op die regte pad, o Heer.

VONKK 421 “U kyk tot diep in my”
Nav Psalm 139 Teks: Hannes van der Merwe 2019 © Musiek: HANNES – Cecilia van Tonder 2019 ©
© 2019 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Klassiek – Verwondering / Gebede / Geloof en Vertroue

1. U kyk tot diep in my, o Heer
en weet hoe ek my lewe leef.
U ken my denke, elke woord;
hoe ek my lewenspad mag loop.
U Vaderhande hou my vas –
die wete laat my stom-verbaas.

2. As ek van U af weg wou vlug
dan volg u liefde, bring my t’rug.
Geen veraf graf, geen vreemde plek
verhoed dat U my nader trek.
Geen nag se donker sper u sig;
u Gees deurglans die nag soos lig.

3. Diep in my moeder het U my
laat groei en my laat vorm kry;
so kunstig aanmekaar geweef,
u handewerk wat my laat leef.
U wonders slaan my asem weg,
want alles wat U doen is reg.

4. O Here, hoor u kinders bid
om u beskerming en u hulp.
Bewaar ons van hul wat U haat,
wat oneerbiedig van U praat.
O Heer, ek vra, deurgrond my hart
en wys vir my die regte pad.

VONKK 282 “Spreek, Heer, in die stilte”
Teks: Speak, Lord, in the stillness – Emily May Grimes Crawford 1864-1927; Hannes van der Merwe 2013 ©
Melodie: QUIETUDE – Harold Green 1925 Orrelbegeleiding 1: Gerrit Jordaan 2014 ©
Orrelbegeleiding 2: Harold Green 1925 Kantoryverwerking 1: Gerrit Jordaan 2014 ©
Kantoryverwerking 2: Harold Green 1925 © Teks, orrelbegeleiding 1 en kantoryverwerking 1: 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Melodie, Orrelbegeleiding 2 en Kantoryverwerking 2: Openbare besit

1. Spreek, Heer, in die stilte;
spreek nou deur u Gees.
Laat ons in ons harte
stil-ontvanklik wees.

2. Wees Uself teenwoordig,
bid ons van U, Heer.
En ontmoet ons, Vader,
in wat hier gebeur.

3. Vul ons met die kennis
van u heil’ge wil,
sodat ons gehoorsaam
só ons lewe vul.

4. Heer, u kinders luister –
raak ons harte aan.
Ons wil met u opdrag
deur ons lewe gaan.

VONKK 214 “Nog Voordat Ek ’n Kind Was”
Nav Psalm 139 Teks: Alwena van der Vyfer 2006 © Melodie: HAMMAN – Alwena van der Vyfer 2006 ©; aangepas VONKK Werkgroep 2012
Orrel- en klavierbegeleiding: Daleen Kruger 2012 (Pro Deo) © Teks en melodie: Alwena van der Vyfer 2006 (geregistreer by SAMRO). Met toestemming gebruik. © Orrel- en klavierbegeleiding: 2012 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Kinderpsalm – Geloof en Vertroue / Kindwees

Nog voordat ek ’n kind was, het U van my geweet.
Al die bene in my lyf het U reeds opgeskryf –
elke toon en elke voet, elke vinger en ook hand,
my arms en my bene, my kop en my verstand.

Refrein:
Want U is bo my, om my, langs my, agter en ook voor.
U is altyd in en by my, of ek ry en of ek bly.
Want U is bo my, om my, langs my, agter en ook voor.
U is altyd in en by my of ek ry en of ek bly.

VONKK 288 “Vader, hoe wonderlik”
Nav Psalm 8, Psalm 139 en Genesis 1 Teks: Jacques Louw 2014 © Musiek: ADOLF – Daleen Kruger 2014 (Pro Deo)
© 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Kontemporêr – Gebede / Menswaardigheid

1.Vader, hoe wonderlik het u elke mens gemaak.
Kunstig in moederskoot is ons aanmekaar geweef.
Kroon van u skeppingswerk, u verteenwoordigers,
beelddraers van die Heer, wat oor u skepping heers.
Ú gee ons waardigheid, vir Ú is ons kosbaar, Heer.
Daarom het U, o Vader, Jesus vir ons gegee.

2. Gee dat ons deur u Gees in ander u beeld sal sien;
ook met menswaardigheid ons naaste sal dien en eer.
Maak ons getuiens, Heer, van u barmhartigheid.
Leer ons om só te leef, soos wat u Woord ons leer.
Gee vir ons deernis, Heer, waarmee ons mekaar kan dien.
Laat ons gesindheid toon dat U in ons harte leef.

F224. “Ek Maak Elke Dag Tyd”
(RUBRIEK: Flammikidz – Gebed) Oorspronklike titel: Ik neem even de tijd Teks en musiek: Marcel Zimmer
Afrikaanse vertaling: 2007 Johan Engelbrecht (gewysig 2009) © 2003 Celmar Music

1. Ek maak elke dag tyd
om met U te praat, Heer
’n oomblik met U alleen.
Ek maak elke dag tyd
om by U te wees, Heer,
niemand rondom my.

2. Ek maak elke dag tyd
om na U te luister
en stil te wees by U.
Ek maak elke dag tyd
om u stem te hoor en
Heer, ek luister nou.

Refrein:
Spreek, Heer, ek luister,
u dienskneg* hoor.
Spreek, Heer, ek luister,
ek luister na u Woord.

3. Ek maak elke dag tyd,
ek wil U verheerlik,
God van liefde en trou.
Ek maak elke dag tyd
om vir U te sê, Heer
dat ek van U hou!

4. Ek maak elke dag tyd
om u Woord te lees wat
U vrylik aan my skenk.
Ek maak elke dag tyd
sodat U kan praat deur
u Woord wat lewe gee.

Refrein:

5. U het altyd die tyd
om na my te luister
daar gaan nooit ’n sekonde verby
dat U glad nie meer tyd het
want elke oomblik
is U daar vir my!

Refrein:
(*Vervang “dienskneg” ook met “kind”.)

F99. “God Het My Gemaak (Van Kop Tot Toon)”
(RUBRIEK: Flammikidz – Lof / Toewyding) Teks en musiek: Marcel Zimmer Oorspronklike titel: Van kop tot teen
Afrikaanse vertaling: Faani Engelbrecht © 1998 Celmar Music

Refrein 1:
God het my gemaak van kop tot toon.
Niemand is soos ek, niks aan my is gewoon.
Want ek is uniek, spesiaal en besonder,
ek is nog soveel mooier as ’n wêreldwonder.

1. Hy het my gevorm in my moederskoot.
Nog voor my geboorte word ek so groot.
Aanmekaar geweef, ek maak vir Hom saak,
ek gee Hom alle eer, want Hy het my gemaak.

Refrein 2:
God het jou gemaak van kop tot toon.
Niemand is soos jy, niks aan jou is gewoon.
Want jy is uniek, spesiaal en besonder,
jy is nog soveel mooier as ’n wêreldwonder.

2. Hy het jou gevorm in jou moederskoot.
Nog voor jou geboorte word jy so groot.
Aanmekaar geweef, jy maak vir Hom saak,
ons gee Hom alle eer, want Hy het ons gemaak.

Refrein 2:

F41. “Beeld Van God”
(RUBRIEK: Jeuglied/Flammikidz – Lof) Teks en musiek: Braam Hanekom © 1998 MAR Gospel Music Publishers
(Opgeneem op FLAM, vol 1)

1. Jou lewe is ’n lofgedig, geskryf tot Sy eer.
Sorgvuldig elke woord gekies, soos die reënboog se kleur.
Jy’s beplan in die hemel, verteenwoordiger van God.
Sorgvuldig aan mekaar geweef om te leef met een gebod.

Refrein:
Mag jy omgee en liefhê en so sy beeld uitdra
in ’n wêreld wat verward is en na ware liefde vra.
Mag jy omgee en liefhê en so sy Naam vereer
by almal wat op soek is na die antwoord op hul seer.

2. Jy’s gebore in die wêreld, maar gemaak vir ’n paradys,
om te lag en te lewe, soos ’n prins in ’n paleis.
So waarom dan die sonde waaraan jy so bly klou,
wat steeds Sy beeld vernietig en jou vreugde stukkend kou?

Refrein:

3. Onthou, jy’s ’n beeld van God wat kan skitter soos kristal,
om die wêreld te herinner daar’s ’n God in die heelal.
Kom dan nou en vat sy hand en leef soos sy kind,
wat Hy self gemaak het, en jy sal vreugde vind.

Refrein:

God praat met ons en ons luister

Gebed
Lied 254 “Spreek, Heer” of
VONKK 282 Spreek, Heer, in die stilte of
Flam 224 Ek Maak Elke Dag Tyd

Skriflesing: Psalm 139

Familie-oomblik
VONKK 214 Nog Voordat Ek ’n Kind Was of
Flam 99 God Het My Gemaak (Van Kop Tot Toon) 

Preek

Familie-oomblik

BybelMedia se Woord en Fees stel voor:
Gebruik ‘n reeks voorgeboortelike sonarfoto’s van verskillende diere en kyk of die kinders die verskillende diere kan herken. Wys dan ook sonarfoto’s van babas en vra die kinders uit oor die verskillende liggaamsdele op die foto. Waar is die kop, die arms en die maag? Vra of die kinders weet hoe ‘n mens ‘n foto kan neem van iets wat jy nie kan sien nie. God sien alles, al kan ons dit nie sien nie.

Preekriglyn

[Nota: Die preek verwys na die hele psalm, hoewel net die voorgeskrewe teksgedeelte voorgelees sou kon word.]

Psalm 139 handel oor ons diepste mens-wees. Dit is na regte heilige grond.

Aan die een kant besing Psalm 139 die wonder van God se intieme betrokkenheid by ons – maak nie saak waar ons ons bevind nie. God is alomteenwoordig by ons en alwetend vir ons. Aan die ander kant besing dit die wonder van menswees: “omdat ek ‘n ontsagwekkende wonderwerk is.”

Dié twee waarhede ontlok twee gebede by die Psalmdigter:

  • Hy wil in die eerste plek God se eer ten alle koste beskerm en verklaar dat God se vyande ook sy vyande sal wees.
  • Hy wil in die tweede plek absoluut getrou en lojaal aan God leef en vra dat God se ondersoekende teenwoordigheid hom op die beproefde pad sal lei.
Alomteenwoordig en alwetend

Die eerste twaalf verse van die Psalm handel oor die wonder van God se alomteenwoordigheid en alwetendheid.

Die Psalm word omraam deur die werklikheid dat niks vir God verborge is nie. Die Here sien dwarsdeur ‘n mens:

  • “U ondersoek my en U ken my” (vers 1).
  • Dit is waar van alle aksies (sit en opstaan), gedagtes (“van ver af verstaan U wat ek in gedagte het” – BDV),
  • omswerwinge (“U het dit afgemeet”), en
  • woorde (“U ken dit volledig”).

Die Here omsluit ons van alle kante en sy hand is altyd op ons soos ‘n pa wat sy peuter ondersteun, soos vers 5b meer korrek vertaal moet word: “U plaas u handpalms op my” – (2020-vertaling).

Teenwoordige tyd

Dit is belangrik om raak te sien dat al die werkwoorde in die eerste ses verse wat God se betrokkenheid beskryf in die teenwoordige tyd vertaal is. Die Psalmdigter is nie net as’t ware uit vorige ervaring bewus van God se intieme kennis van en betrokkenheid by hom nie. Dit is iets wat van oomblik tot oomblik in sy lewe gebeur. God is nader aan ons as wat ons bewussyn kan inneem: “Om dit te verstaan, is ‘n te groot wonder vir my; dit is te hoog, ek kan dit nie begryp nie.”

God is nie net so naby aan ons dat ons van Hom kan wegkom nie. Hy is oral waar ons sou wou wegvlug van Hom af, in die hemel, in die doderyk, aan die einde van die see, in die dag en in die nag, selfs in die duisternis wat as die plek gereken is waar God nie aanwesig sou wees nie. God is alomteenwoordig deur sy Gees.

Dit is tegelykertyd ‘n verskrikking en ‘n vertroosting – vir die goddelose ‘n onrusbarende werklikheid; vir die gelowige ‘n gerusstellende werklikheid. Want God is alomteenwoordig by ons en vir ons waar ons ook al mag gaan.

Ontsaglike wonder

Verse 13-18 handel oor die ontsagwekkende wonder van menswees. Mens-wees is om in groot geselskap te lewe, voor God se aangesig.

Maar dié kennis is nie net aan die “ewige nou” verbind nie. God se betrokkenheid kom eintlik van voor ons geboorte af en strek tot aan die einde van ons lewe, “nou en vir ewig”. God se beplanning van ons ontstaan en ontwikkeling is dus omvattend, en uit die Nuwe Testament weet ons nog helderder dat dit selfs ná die dood voortgaan in die ewige lewe.

God het ons gevorm in die moederskoot – daarvoor loof die Psalmdigter Hom: “omdat ek ‘n ontsagwekkende wonderwerk is.” Dit sluit sy binnekant of gewete in – die betekenis wat aan die niere gekoppel is (vers 13) – interessant genoeg iets wat dus gereken word as geskep selfs voorgeboortelik, en iets wat God gee, nie net iets wat deur die samelewing gevorm is nie.

Dit sluit sy skelet in, die deel van sy liggaam wat struktuur aan die tapisserie van menswees gee. Dit sluit uiteindelik ook al sy lewensdae in wat in God se boek – Dawid se boek – opgeskryf is.

‘n Mens kan hier iets raaksien van die feit dat elkeen van ons ons oorsprong in God se gedagtes het. God het ‘n prentjie van ons gehad, vóór ons nog daar was, en ons toe geskep daarvolgens. Dit is waarom die Psalmdigter sê, dat hy wonderlik is, soos God hom gemaak het, en dat God se gedagtes vir hom wonderlik is. Dit is eintlik net ‘n ontsagwekkende oorweldigende bewussyn. Of hy slaap en of hy wakker is, hy is altyd in God se gedagtes – en God is altyd in sy gedagtes.

Die boek van jou lewe

Dawid skryf in vers 16 van ‘n boek waarin al sy dae opgeskryf is, selfs vóór hy nog bestaan het. Die Bybel praat oor minstens vier soorte boeke van God, soos die boek van die lewe wat op die oordeelsdag oopgemaak word. Hier word ‘n boek beskryf waarin God se besluite vir ons lewe opgeskryf is. Daar is ‘n boek van God wat jou lewe bepaal. Dit beweeg Dawid tot ‘n diep ontsag vir God.

Dit lyk ook asof daar voortdurend in dié boek geskryf word, want Dawid sê dat selfs gelowiges se trane opgeskryf word in hierdie boek van God (Ps 56:9). God is nie net intens bewus van alles wat in ons lewe aangaan nie. Hy is intiem betrokke by elke detail daarvan. Selfs van voor jou geboorte af.

God se eer staan bó alles – vers 19-24

Dié twee ontsagwekkende en oorweldigende waarhede ontlok twee smeekgebede by die Psalmis.

  • Hy wil in die eerste plek God se eer ten alle koste beskerm en verklaar dat God se vyande ook sy vyande sal wees. Hy wil met goddelose mense niks te doene hê nie. Hulle is immers bloeddorstig en bedrieglik, mense wat teen God opstaan en sy vyande is. Die Psalmis identifiseer dus volledig met God self en wil dus niks te doene het met enigiemand wat hom van dié lojaliteit kan wegskeur nie.
  • Hy wil in die tweede plek absoluut getrou en lojaal aan God leef en vra dat God se ondersoekende teenwoordigheid hom op die beproefde pad sal lei: “Kyk of ek nie op ‘n pad van verdriet is nie, en lei my op die ou beproefde pad.

Die “pad van verdriet” kan ook vertaal word as “pad van afgodery”. Die eerste vertaling fokus die aandag op dinge wat pyn kan veroorsaak. Die tweede vertaling fokus die aandag op dinge wat afvalligheid kan bring.

Daarteenoor vra hy dat God hom op die beproefde pad sal begelei. Die vertaling “beproef” gee die Hebreeuse woord weer wat ook met “ewig” of “altyd” vertaal kan word. Dit kan natuurlik op die lewe hierna dui, maar miskien is Dawid se gebed eerder dat sy lewe die toets van die tyd sal deurstaan. D.w.s. dié pad wat van altyd af die regte een was, en wat vir altyd sal hou. Dit is dié pad waarop die Psalmdigter begelei wil word.

Boodskap

Die boodskap van Psalm 139 is dat God ons ken. Ons is geregistreer op God se databasis. God weet van ons. God is met ons.

Dit kan vreesaanjaend wees om te dink dat niks van wat ons doen of sê God kan ontwyk nie. Mense mag die gevoel frustrerend vind om heeltyd so onder God se oog te wees. Hulle mag God as ‘n pretbederwer sien en skuldig voel oor enige oomblikke van plesier.

Ander daarenteen, mag dit vertroostend vind om te weet God altyd teenwoordig en naby hulle is.

Die toepaslikheid van Psalm 139 is dat God teenwoordig is en altyd naby ons bly. Hy is nie ‘n pretbederwer nie, maar die bewaker van ons lewe. Hy is ons lewenslange metgesel.

Die koronavirus oor die wêreld heen het mense met vrees oorweldig en onseker gemaak. In so ‘n tyd bring Psalm 139 troos. Dit wil mense van God se voorafkennis oor alles en almal verseker. God weet en ken ook die uitdagings en hartseer van Covid-19.

Die wete dat God ons ken asof ons in sy databasis opgeneem is, is in God se vermoë se alwetendheid geanker. Hy ken ons van voor ons geboorte af. Hy het ons in ons moederskoot aanmekaar geweef.

Dus hoef ons nie slawe van angs, vrees of onsekerheid te wees nie. God wat van ons weet en ons ken, sal ons vashou en ons deur elke krisis dra. Ons kan ons vertroue in Hom stel en die toekoms met rus, kalmte en vrede in ons gemoed tegemoet gaan.

God stuur ons om te leef

Gebed

Dankoffer
(Of oomblik van danksegging)

Slotsang
VONKK 288 Vader, hoe wonderlik of
Flam 41 Beeld Van God of
Lied 509 “Op berge en in dale”

Seën
Die Here is voor jou om die pad gelyk te maak.
Die Here is langs jou
om jou in sy arms toe te vou.
Die Here is agter jou
om die aanvalle van die Bose af te slaan.
Die Here is onder jou om jou te dra as jy sou val.
Die Here is rondom jou om jou te beskerm.
Die Here is bokant jou om jou te seën.
Die Here is in jou om jou te lei met sy
Heilige Gees.
Die drie-enige God is by jou, van nou af
tot in ewigheid.
Amen.
(’n Ou Ierse seën uit “Vir die erediens – ‘n handleiding”)

Respons
Lied 317 “Inkoms en uitgang”

A ministry platform for faith leaders.

© Copyright Bible Media | This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.