Twaalfde Sondag in Koninkrykstyd

Picture of Preekbundel
This content is only available to members.

Sections

Oorsig

Sleutelteks

Romeine 11:1-2a, 29-32
GOD SE PLAN MET ISRAEL EN DIE HEIDENE
111My vraag is dan: “Het God dalk sy volk verstoot?” Hoegenaamd nie! Ek is tog ook ‘n Israeliet, uit die nageslag van Abraham, uit die stam van Benjamin. 2“God het nie sy volk verstoot” wat Hy reeds tevore gekies het nie.
Of weet julle nie wat die Skrif oor Elia sê nie, hoe hy hom op God beroep het teen Israel?
3“Here, u profete
het hulle doodgemaak,
u altare het hulle afgebreek.
Ek het alleen oorgebly,
en hulle soek my lewe.”
4Maar wat is God se antwoord aan hom?
“Ek het vir My seweduisend mans laat oorbly
wat nie hulle knie voor Baäl
gebuig het nie.”

5Net so is daar ook in die huidige tyd ‘n oorblyfsel, deur genade uitgekies. 6Maar as dit uit genade is, is dit nie meer op grond van dade nie; want anders sou die genade nie meer genade wees nie.

7Waarop kom dit dan neer? Dat Israel dit wat hulle soek, nie gekry het nie. Maar die uitverkorenes het dit wel gekry. Die res is egter verhard, 8soos daar geskryf staan:
“God het aan hulle ‘n trae gees gegee,
oë wat nie sien nie,
en ore wat nie hoor nie,
tot op die dag van vandag.”

9En Dawid sê:
“Laat hulle etenstafel
‘n valstrik en ‘n vangnet word,
‘n struikelblok en ‘n vergelding vir hulle.

10Laat hulle oë verblind word,
sodat hulle nie kan sien nie,
laat hulle rûe vir altyd krom buig.”

11Ek vra verder: “Hulle het tog seker nie gestruikel, net sodat hulle tot ‘n val sou kom nie?” Hoegenaamd nie! Inteendeel, deur hulle val het die verlossing na die nie-Jode gekom om hulle jaloers te maak. 12As hulle val ‘n verryking van die wêreld meegebring het, en hulle tekort ‘n verryking van die nie-Jode, hoeveel te meer hulle volle getal!

13Vir julle uit die nie-Jode sê ek: In soverre ek dan •apostel vir die nie-Jode is, strek dit my bediening tot eer, 14in die hoop dat ek dalk my eie mense jaloers kan maak, en ‘n aantal van hulle tot verlossing kan bring. 15As hulle verwerping vir die wêreld versoening meegebring het, wat sal hulle aanneming nie beteken nie! Niks anders nie as lewe uit die dood!

16As die eerste stukkie deeg heilig is, dan is die hele baksel heilig. En as die wortel heilig is, dan ook die takke. 17En as ‘n aantal van die takke van die mak olyfboom uitgebreek is, en jy, die wilde olyf, tussen die takke ingeënt is, en so aan die voedingskrag van die mak olyfboom se wortel deel gekry het, 18moet jy nie teenoor die ander takke spog nie. As jy wel spog – jy ondersteun nie die wortel nie, maar die wortel jou. 19Jy sal dan sê: Daar is takke uitgebreek sodat ék op die boom ingeënt kan word. 20Goed en wel. Dit is deur hulle ongeloof dat hulle uitgebreek is. Maar jy is daar deur jou geloof. Moenie hooghartig wees nie, maar wees vol ontsag. 21Want as God die natuurlike takke nie gespaar het nie, sal Hy jou dalk ook nie spaar nie. 22Sien daarom God se goedheid sowel as sy strengheid raak: sy strengheid oor hulle wat afvallig geword het, maar sy goedheid oor jou – mits jy in sy goedheid bly, want ook jy kan uitgekap word. 23En wat hulle betref, as hulle nie in hulle ongeloof volhard nie, sal ook hulle weer ingeënt word. God is magtig om hulle weer terug te kan ent. 24Want as jy uitgekap is uit wat van nature ‘n wilde olyfboom was, en jy teen jou natuur op die mak olyf oorgeënt kon word, hoeveel te meer sal die natuurlike takke nie op hulle eie olyfboom teruggeënt kan word nie!

TOEKOMS VAN ISRAEL
25Om te voorkom dat julle eiewys sal wees, broers, wil ek nie hê dat julle onkundig moet wees oor hierdie misterie nie: Daar het gedeeltelik ‘n verharding oor Israel gekom, totdat die volle getal van die heidene ingekom het. 26Op hierdie manier sal die hele Israel verlos word. Soos daar geskryf staan:
“Die Redder sal uit Sion kom,
en Hy sal die goddeloosheid uit Jakob verwyder.
27En dit sal my verbond met hulle wees
wanneer Ek hulle sondes wegneem.”

28Wat die evangelie betref, is hulle wel vyande om julle ontwil, maar wat die uitverkiesing betref, is hulle geliefdes om die voorvaders se ontwil.

29Die gawes en roeping van God is immers onherroeplik. 30Want net soos júlle voorheen aan God ongehoorsaam was, maar nou ontferming ontvang het weens húlle ongehoorsaamheid, 31so is ook hulle nou ongehoorsaam weens die ontferming wat julle ontvang het, sodat ook hulle nou self ontferming kan ontvang. 32God het almal onder die ongehoorsaamheid ingesluit, sodat Hy aan almal ontferming kan betoon.

AAN GOD DIE EER
33O, diepte van die rykdom
en wysheid en kennis van God!
Hoe ondeurgrondelik is sy oordele,
en hoe onnaspeurbaar sy weë!
34Want wie het die gedagte van die Here geken?
Of wie het as sy raadsman opgetree?
35Of wie het eers gawes aan Hom gegee,
vir wie Hy dit sou moes vergoed?
36Want uit Hom en deur Hom
en tot Hom is alle dinge.
Aan Hom kom die heerlikheid vir ewig toe!
•Amen.

Ander tekste

Genesis 45:1-15
Josef sê vir sy broers wie hy is
45 Josef kon homself nie langer bedwing voor die mense wat hom bedien het nie. Hy het hulle almal beveel om van hom af weg te gaan, en daar was van dié wat hom gedien het, nie een by hom toe hy hom aan sy broers bekend gemaak het nie. 2Hy het so hard gehuil dat die Egiptenaars en die mense in die farao se paleis dit gehoor het. 3Toe sê Josef vir sy broers: “Ek is Josef. Leef Pa werklik nog?”

Sy broers kon hom nie antwoord nie, hulle was te bang vir hom. 4Maar hy het vir hulle gesê: “Kom na my toe!” en toe hulle nader kom, sê hy: “Ek is julle broer Josef. Julle het my verkoop, en ek is Egipte toe gebring. 5Maar julle moet nou nie sleg voel of bang wees omdat julle my verkoop het nie, want God het my voor julle uit gestuur om lewens te red. 6Dit is nou maar die tweede jaar van hongersnood in die land. Daar lê nog vyf jaar voor waarin daar nie geploeg of geoes sal word nie. 7God het my voor julle uit gestuur om vir julle ’n oorblyfsel in hierdie land te laat oorbly, om julle aan die lewe te hou en sodat baie aan die dood sal ontkom. 8Dis nie júlle wat my hierheen gestuur het nie, maar God. Hy het my laat aanstel as die farao se raadgewer en as bevelhebber oor sy huis en as regeerder oor die hele Egipte. 9Gaan dadelik na Pa toe en sê vir hom: ‘So sê Pa se seun Josef: God het my aangestel as regeerder oor die hele Egipte. Kom na my toe. Moenie talm nie, 10kom bly in die Gosenstreek. Dan is Pa naby my: Pa en Pa se seuns en kleinseuns, die kleinvee en grootvee en alles wat Pa besit. 11Ek sal vir Pa daar onderhou, want daar lê nog vyf jaar hongersnood voor. So sal Pa nie verarm nie: Pa en Pa se familie en almal by Pa.’12Julle sien self, en my broer Benjamin sien dit ook: dis ek wat met julle praat. 13Julle moet vir Pa vertel van al my mag hier in Egipte en van alles wat julle gesien het. Maak gou en bring vir Pa hierheen.”

14Toe omhels Josef sy broer Benjamin en hy huil; ook Benjamin het op sy broer se skouer gestaan en huil. 15Josef het al sy broers gesoen en daar by hulle gestaan en huil. Eers daarna het sy broers met hom begin praat. 16Die mense het dit in die farao se paleis gehoor en gesê: “Josef se broers het gekom.”

Psalm 133
As broers eensgesind saam woon
133 ’n Pelgrimslied. Van Dawid.
Hoe goed, hoe mooi is dit
as broers eensgesind saam woon!
2Dit is soos reukolie
wat van die kop af in die baard afloop,
die baard van Aäron,
af tot by die soom van sy klere.
3Dit is soos die dou van Hermonberg
wat op die berge by Sion val.
Waar broers so saam woon,
skenk die Here sy seën:
’n lang, lang lewe.

Matteus 15:(10-20), 21-28
Wat ’n mens onrein maak

(Mark 7:14–23)
10Toe het Jesus die menigte nader geroep en vir hulle gesê: “Julle moet nou luister en mooi verstaan! 11Dit is nie wat by die mond ingaan wat die mens onrein maak nie. Maar wat by die mond uitkom, dit maak ’n mens onrein.”

12Daarna het die dissipels na Hom toe gekom en gesê: “Weet U dat die Fariseërs hulle vererg het toe hulle gehoor het wat U sê?”

13Maar Jesus antwoord: “Elke plant wat my hemelse Vader nie geplant het nie, sal uitgetrek word. 14Laat staan hulle maar; hulle is blinde leiers van blindes. As ’n blinde ’n blinde lei, val altwee in die sloot.”

15Petrus sê toe vir Hom: “Verduidelik tog vir ons die beeldspraak.”

16“Verstaan ook julle dit nog nie?” antwoord Jesus. 17“Begryp julle nie dat alles wat by die mond ingaan, na die maag toe gaan en daarna uit die liggaam uitgaan nie? 18Maar wat by die mond uitkom, kom uit die hart, en dit is die dinge wat die mense onrein maak. 19Uit die hart kom slegte gedagtes: moord, owerspel, onkuisheid, diefstal, vals getuienis, kwaadpratery. 20Dit is die dinge wat ’n mens onrein maak, maar om met ongewaste hande te eet, maak ’n mens nie onrein nie.”

Die Kanaänitiese vrou
(Mark 7:24–30)
21Jesus het daarvandaan weggegaan en na die streke van Tirus en Sidon toe vertrek. 22’n Kanaänitiese vrou wat in daardie gebied gewoon het, het onverwags by Hom aangekom. Sy het aanhoudend geroep: “Ontferm U oor my, Here, Seun van Dawid! My dogter is in die mag van ’n bose gees, en dit gaan sleg.”

23Maar Hy het haar niks geantwoord nie.
Sy dissipels kom toe by Hom en vra: “Stuur haar weg, want sy hou aan met skreeu hier agter ons.”

24Jesus antwoord: “Ek is net na die verlore skape van die volk Israel toe gestuur.”

25Maar die vrou kom kniel voor Hom en sê: “Here, help my!”

26Hy sê vir haar: “Dit is nie mooi om die kinders se brood te vat en vir die hondjies te gooi nie.”

27“Dit is waar, Here,” sê sy, “maar die hondjies eet darem van die krummels wat van hulle base se tafels afval.”

28“Mevrou,” sê Jesus vir haar, “jou geloof is groot. Jou wens word vervul.”
Van daardie oomblik af was die dogter gesond.

Ekstra stof

Wat is die toekoms van Israel?
Na Paulus met soveel oorgawe oor die verlossing geskryf het wat vir alle mense geld in hoofstuk 1-8 is dit heel natuurlik om te wonder oor die toekoms van die Jode. Immers, dit is so:

  1. dat die besit en kennis van die wet die Jode nie kan red nie, ten spyte van die groot voorreg daarvan, en die besnydenis beperkte waarde het, omdat dit gaan oor die innerlike gesindheid van die mens (hfst. 2), maar
  2. terselfdertyd dit so is dat God Hom onlosmaaklik verbind het aan Israel om aan hulle genade te bewys, al sou sommige van hulle aan Hom ontrou wees (hfst. 3).

Paulus wy in 3 hoofstukke uitvoerig hieroor uit. Let veral op hoe hy in ‘n reeks vrae sy antwoord aan die orde stel, en dan aan die einde van hoofstuk 11 die beginsel gee wat die hele antwoord dra.

Romeine 9:1-14 – Paulus is hartseer oor baie van sy volksgenote
Paulus praat hier dieselfde taal as Moses dat hy graag in die plek van die volk van Christus afgesny wou wees, maar weet dat dit nie vir God aanvaarbaar wou wees nie (Eks. 32:32). Dit wys egter hoe ernstig hy daaroor in die Gees voel. Sy volksgenote het immers ongelooflike voorregte gehad, waarvan die toppunt is dat Christus uit hulle gebore is.

Paulus herhaal egter die gedagte dat blote afstamming nie die deurslag gee in die geestelike lewe nie. Gelowiges is kinders van die belofte en nie blote vleeslike kinders wat in die gewone gang van die lewe gebore is nie. Daaroor het hy al in sy brief aan die Galasiërs 4 geskryf met Sara en Hagar as sy voorbeelde.

Hy brei dit uit met die voorbeelde van Jakob en Esau. Vóór hulle geboorte het God al sy voorkeur bekend gemaak aan Rebekka.

Romeine 9:15-18 – Is God dan nie onregverdig nie?
Beslis nie, sê Paulus! God toon sy krag daardeur. Hy kondig dinge aan vóór dit gebeur.

Paulus gebruik ook die voorbeeld van Moses en farao om te illustreer dat God vir alles verantwoordelik is. God sal barmhartig wees oor wie Hy wil. Dit hang nie af van die mens se wil nie, maar van God wat barmhartig is. Die verharding van farao se hart is ‘n getuienis daarvan.

Romeine 9:19-29 – Wie kan dan met God verskil?
Die eenvoudige antwoord is, niemand nie. God roep uit die Joodse volk sowel as uit ander nasies mense om sy kinders te wees.

Paulus haal hier voorbeelde en profesieë uit Jeremia (pottebakker – Jer. 18), Hosea (Hos. 2:22; 1:10) en Jesaja (Jes. 10:22-23; 1:9) aan om God se vrymagtige oordeel EN sy genade onomwonde te stel. Hieruit is die dubbele uitverkiesingsleer geformuleer deur Augustinus, soos nagevolg deur Calvyn, wat in die Gereformeerde wêreld in die Dordtse Leerreëls ‘n neerslag gevind het.

Romeine 9:30-10:21 – Wat is ons gevolgtrekking?
Nadat Paulus die oorblyfsel idee gemotiveer het – soos Sodom en Gomorra sou ons geword het, as God ons nie genadig was nie – verduidelik hy die situasie dat die heidene God se genade deur die geloof gevind het, al het hulle nie daarvoor gesoek deur wetsgehoorsaamheid nie. Israel daarenteen het genade deur wetsgehoorsaamheid gesoek, maar dit nie gekry nie, want God se genade word net deur die geloof ontvang.

Dan openbaar Paulus sy hart vir Israel dat hulle die wonder van Christus sal raaksien wat die genade uitdeel aan elkeen wat glo. Let op hoe belydenis en geloof as twee kante van dieselfde munt geskets word. Dit is baie keer eers wanneer jy bely dat jou geloof tot sy reg kom, of van die ander kant af gestel, dit is eers wanneer jy glo, dat jy die Here Jesus kan bely. Die verkiesing vind dus plaas in Christus en in die geskiedenis. Elkeen wat glo, sal nie beskaam word nie. Elkeen wat die Naam van die Here aanroep, sal gered word.

Alle gelowiges word dus aangespoor om die goeie boodskap van vryspraak deur geloof aan alle mense op die aarde te bring. Die geloof is uit die gehoor, en die gehoor is uit die Woord van God. Die feit dat baie in Israel nie daarna geluister het nie, maak immers God se verkiesing van Israel nie ongeldig nie. Dit is die ongehoorsames wat hulleself uitskakel deur nie in die Here Jesus te glo nie.

God het in elk geval steeds ‘n oorblyfsel laat bly selfs onder Israel. Deur die val van die ongehoorsames het die genade egter kans gekry om oor te spoel na alle mense op die aarde.

Romeine 11:1-10 – Het God dan sy volk verstoot?
Beslis nie! Paulus is immers ‘n Jood en glo. Daar is vandag nog ‘n oorblyfsel van die Joodse volk wat uit genade uitverkies is, soos in die tyd van Elia.

Romeine 11:11-24 – Het Israel se struikeling hulle finale val beteken?
Beslis nie! Die Jode se volle getal sal gelowig word.

Paulus sou graag die ongelowige Israeliete jaloers wou maak op die genade wat die heidene omarm het, sodat sommige van hulle tog nog gered kan word. Hy gebruik die beeld van die olyfboom. As die heidene soos wilde olyftakke ingeënt kan word op die ware olyfboom, sal dit tog ook kan gebeur met die ware olyftakke wat deur hulle ongeloof afgebreek is. Op almal rus die verantwoordelikheid om in God te bly, sodat hulle nie afgekap word nie.

Ten spyte van hulle afstamming van Israel is hulle tog nie werklik Israel is nie. Die rede? God ontferm Hom oor wie Hy wil.

Romeine 11:25-32 – Daar is ‘n verharding oor ‘n deel van Israel
Daar is dus ‘n verharding oor ‘n deel van Israel, maar dit het nie die toekoms vir hulle heeltemal toegesluit nie. Soos Paulus dit in Romeine 11:26 sê: “op hierdie manier sal die hele Israel gered word.”

Wat Paulus hier bedoel, as ‘n mens Romeine 11:25 ook ingedagte hou, is: dat wanneer die volle getal uit die heidene in die koninkryk ingegaan het, sal ook die hele Israel gered wees (Jonker), dws die volle getal van die Jode wat deur God uitverkies is om gelowig te word (Dunn).

Sommige geleerdes het dit wel as 3 tydperke verstaan: 1) Verharding van ‘n deel van die Jode, 2) Redding van ‘n deel van die heidennasies, 3) Redding van die hele Israel. Maar dit wil eerder voorkom asof dit hier oor die wyse (“op hierdie manier”) waarop redding plaasvind gaan, eerder as die tydperke waarbinne dit gebeur. Dit is ook duidelik dat die “hele Israel” nie elke enkele Jood kan beteken nie, omdat dit juis die punt van Paulus se betoog is, dat net ‘n deel van Israel in geloof God se vryspraak aangegryp het, ‘n oorblyfsel (vgl bv. Rom. 11:5, 7-10, 12).

Ander geleerdes het die “hele Israel” as ‘n geestelike entiteit, saamgestel uit Jode en heidene, verstaan, soms gekoppel aan bogenoemde tydperk-interpretasie. Die naam Israel word egter konsekwent in Romeine 9-11 in die historiese betekenis van die Joodse volk gebruik, wat so ‘n betekenis onwaarskynlik maak.

Die toekoms van die Jode is dus aan die een kant dieselfde as die toekoms van die heidene: die vryspraak deur die geloof maak hulle kinders van God.

Aan die ander kant is dit ook verskillend, want die heidene word deur geloof ingeënt op die Joodse olyfboom (Rom. 11:17-24), wat beteken dat God nie sy volk in sy geheel verwerp nie, maar net dié wat nie in Hom glo nie.

Dit sal die geval bly totdat die volle getal van die heidense nasies in die koninkryk ingegaan het, maar die “hele Israel” sal gered word.

Romeine 11:33-36 – Uit God en deur God en tot God is alle dinge.
Hieroor kan ‘n mens net juig, want uit God en deur God en tot God is alle dinge.

Leesrooster vir Lidmate

Die gawes en roeping van God staan vas, maar God wil ook aan almal ontferming betoon.

Moment 1

Genade vir almal
Die verhaal van Israel as God se gekose nasie is goed bekend. Dit is onmiskenbaar dat die Jode ‘n spesiale plek het, maar met die verkondiging van die evangelie aan ander wat nie-Jode is nie. Romeine 9–11 fokus spesifiek op die plek van Jode noudat ook nie-Jode ingenooi is. Dit word vinnig bekend dat die Jode net soos die nie-Jode al foute begaan het, maar dat genade ‘n geskenk is. Jood of nie-Jood, almal ontvang God se genade. God se genade troef wat vir ons logies is en word onvoorwaardelik aan almal gegee.

Moment 2

Op pad
‘n Nuwe manier van iets doen, is dikwels oorweldigend vir die meeste van ons. Ons hou nie van verandering nie. Die Jode word gekonfronteer met ‘n nuwe verstaan wat maak dat hulle oor alles moet nadink wat hulle as waardevol ag. Paulus troos deur te bevestig dat hy ook ‘n Jood is en dat hy ook uit die stam van Abraham kom. ‘n Nuwe storie beteken nie dat die ou verhaal nie meer waarde het of nie waar was nie. Dit bring eerder ‘n dieper waardering vir nuwe paaie.

Moment 3

‘n Harde hart?
God dink en doen anders as ons. Dit is opvallend in Romeine 11 dat God deurgaans die Een is wat die aksie inisieer. God verhard die Jode se hart in vers 7. Dit is nie die Jode se skuld dat hulle nie Paulus se boodskap hoor nie, want dit is God wat in vers 32 alle mense omsluit in ongehoorsaamheid. Hierdie is ‘n vreemde gedagte vir ons, maar met die handeling sien ons iets van ‘n misterieuse God wat dinge bewerk sodat almal ‘n gelyke plek inneem waar almal werklik welkom is.

Moment 4

Jy is geroep
Paulus speel met twee gedagtes in vers 29, naamlik dat jy geroep is en die element van gawes. Ons is geneig om te dink om geroep te wees is iets wat uitsluitlik bedoel is vir dominees en kerklui. Dit kan nie verder van die waarheid wees nie! God stap ‘n pad met elkeen van ons. Elkeen speel ‘n rol in die liggaam van Christus. Die liggaam kan net ‘n liggaam wees wanneer al die dele gehoorsaam is aan wie God hulle gemaak het om te wees en hul unieke gawes in die Gees omhels.

Liturgie

Aanvangslied: Lied 164 “Ons is almal hier tesaam vs 1,2”

Aanvangswoord 

Seëngroet: (Uit Romeine 1)

Lied: 184 “Lofsing die Here die Ewige vs 1,2,3,4”

Verootmoediging
In die fokusteks en addisionele skrifgedeeltes kom elemente van die klassieke Vraag en Antwoord 2 van die Heidelbergse Kategismus na vore. Ons gebruik dit hier…

Sonde
Die sonde element word oa deur Jesus geleer in Matteus 15…

Skuldbelydenis en Verlossin
Lied 232 “Diep o God diep neergeboë vs 1, 2”

Vryspraak: (Uit Romeine 5)

Geloofsbelydenis
Dankbaarheid

Lied: 521 “Erkentlik deur die dae vs 1,2”

Epiklese: gebed ahv Psalm 19

Skriflesing: Romeine 11:1-2a, 29-32

Familie-oomblik
Prediking
Gebed
Offergawes

Wegsending: Lied 209 “Heer met my hele hart 1”

Seën

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
of
Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”)
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

1. Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,
of
VONKK 277 – U is die lig wat deur die donker skyn
Teks: Hannes van der Merwe 2014 ©
Melodie: HIGHLAND CATHEDRAL – Uli Rover en Michael Korb
Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2014 (Pro Deo)
Musikale verryking 1en 2: Gerrit Jordaan 2014 ©
© Teks, orrelbegeleiding en musikale verrykings: 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Melodie: Church Hymnary Trust, Admin SCM-Canterbury Press Ltd. Met toestemming gebruik.

U is die lig wat deur die donker skyn.

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Aanvangslied: Lied 164 “Ons is almal hier tesaam vs 1,2”

Aanvangswoord 
V: Kyk hoe goed, hoe mooi is dit as broers en susters saam woon.
G: Deur sy genade is ons een.

V: Dit is soos kosbare olie op die kop wat afloop op die baard.
G: Deur sy genade is ons aan Hom en aan mekaar verbind.

V: Die Here gee lewe – vir altyd.
G: Deur sy genade word ons geseën.

Almal: Amen

Seëngroet: (Uit Romeine 1)
7Aan almal in Rome vir wie God liefhet en wat Hy geroep het om aan Hom te behoort.
Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus!

Lied 184 “Lofsing die Here die Ewige vs 1,2,3,4”

Verootmoediging
In die fokusteks en addisionele skrifgedeeltes kom elemente van die klassieke Vraag en Antwoord 2 van die Heidelbergse Kategismus na vore. Ons gebruik dit hier…

Vraag 2: Hoeveel dinge moet jy weet om in hierdie troos salig te kan lewe en sterwe ?
Antwoord: Drie dinge: Ten eerste hoe groot my sonde en ellende is; ten tweede hoe ek van al my sonde en ellende verlos kan word en ten derde hoe ek God vir so ’n verlossing dankbaar moet wees.

Sonde
Die sonde element word oa deur Jesus geleer in Matteus 15…

Wat ’n mens onrein maak
(Mark 7:14–23)
10Toe het Jesus die menigte nader geroep en vir hulle gesê: “Julle moet nou luister en mooi verstaan! 11Dit is nie wat by die mond ingaan wat die mens onrein maak nie. Maar wat by die mond uitkom, dit maak ’n mens onrein.”

12Daarna het die dissipels na Hom toe gekom en gesê: “Weet U dat die Fariseërs hulle vererg het toe hulle gehoor het wat U sê?”

13Maar Jesus antwoord: “Elke plant wat my hemelse Vader nie geplant het nie, sal uitgetrek word. 14Laat staan hulle maar; hulle is blinde leiers van blindes. As ’n blinde ’n blinde lei, val altwee in die sloot.”

15Petrus sê toe vir Hom: “Verduidelik tog vir ons die beeldspraak.”

16“Verstaan ook julle dit nog nie?” antwoord Jesus. 17“Begryp julle nie dat alles wat by die mond ingaan, na die maag toe gaan en daarna uit die liggaam uitgaan nie? 18Maar wat by die mond uitkom, kom uit die hart, en dit is die dinge wat die mense onrein maak. 19Uit die hart kom slegte gedagtes: moord, owerspel, onkuisheid, diefstal, vals getuienis, kwaadpratery. 20Dit is die dinge wat ’n mens onrein maak, maar om met ongewaste hande te eet, maak ’n mens nie onrein nie.”

Skuldbelydenis en Verlossing
Lied 232 “Diep o God diep neergeboë vs 1, 2”

Die verhaal van Josef wat deur God vooruit gestuur word in belang van die hele uitverkore volk herinner aan die groot verlossingsplan wat uiteindelik in Jesus realiseer…

God het my vooruit gestuur om lewens te red (Josef in Gen 45)
“Ek is julle broer Josef. Julle het my verkoop, en ek is Egipte toe gebring. 5Maar julle moet nou nie sleg voel of bang wees omdat julle my verkoop het nie, want God het my voor julle uit gestuur om lewens te red…

8Dis nie júlle wat my hierheen gestuur het nie, maar God. Hy het my laat aanstel as die farao se raadgewer en as bevelhebber oor sy huis en as regeerder oor die hele Egipte.

Vryspraak: (Uit Romeine 5)
Die vrug van die vryspraak
5 God het ons dan nou vrygespreek deurdat ons glo. Daarom is daar nou vrede tussen ons en God deur ons Here Jesus Christus. 2Deur Hom het ons in die geloof ook die vrye toegang verkry tot hierdie genade waarin ons nou vasstaan.

en uit die fokusteks… Romeine 11
32God het almal onder die ongehoorsaamheid ingesluit, sodat Hy aan almal ontferming kan betoon.

Geloofsbelydenis
Ek glo in God die Vader, die Almagtige,
die Skepper van die hemel en die aarde.
En in Jesus Christus, sy eniggebore Seun, ons Here;
wat ontvang is van die Heilige Gees,
gebore is uit die maagd Maria;
wat gely het onder Pontius Pilatus, gekruisig is,
gesterf het en begrawe is en ter helle neergedaal het;
wat op die derde dag weer opgestaan het uit die dode;
wat opgevaar het na die hemel
en sit aan die regterhand van God, die almagtige Vader,
van waar Hy sal kom om te oordeel
dié wat nog lewe en dié wat reeds gesterf het.
Ek glo in die Heilige Gees.
Ek glo aan ’n heilige, algemene, Christelike kerk,
die gemeenskap van die heiliges;
die vergewing van sondes;
die opstanding van die vlees
en ’n ewige lewe.

Dankbaarheid
Lied 521 “Erkentlik deur die dae vs 1,2”

Liedere

F269. “Hy Verwelkom My”
(RUBRIEK: Flam – Toetrede)
Teks en musiek: Elmarie Wiesner © Urial Publishing

1. Ek het toegang tot die Vader
en sy heiligdom.
Op ’n weg wat heel nuut is
voorberei deur Hom.
Vrygespreek en veilig
want Jesus het betaal.
In sy oë heilig,
deur sy liefde so bepaal.

2. Vrymoedig, vol vertroue,
nader ek tot God,
Hy dink nie aan my sonde nie.
Ons het ’n ewige verbond,
Hy het sy wet in my hart gegee
geskryf in my verstand

sy Heilige Gees getuig in my
Hy hou my in sy hand.
Hy verwelkom my,
my plek voorberei.
In genade vry
kom ek nader om te bly.

F40. “Soms Wil Ek Net Jubel”
(RUBRIEK: Flam – Lof) Teks en musiek: Braam Hanekom © 1998 MAR Gospel Music Publishers (Opgeneem op FLAM, vol 1)
Soms wil ek net jubel in refreine wat U verstaan,
want hoe kan ek in woorde U verheerlik vir my bestaan?
Soms kom daar ’n stilte oor my lewe as ek kniel,
maar soms breek dit uit in lofsang en dit vul my moedelose siel.

Refrein:
Halle-, halleluja! Halleluja, o my Heer!
Halle-, halleluja, sing en ek innig weer en weer. (herhaal)

F260. “Ek Bring ’n Offerlied (As Ek Sing)”
(RUBRIEK: Kruisfuur – Toenadering / Skuldbelydenis)
Teks en musiek: Johan Steenkamp © 2008 Urial Publishing

1. Ek bring ’n offerlied
in harmonie gegiet
om vir U te sê
hoe diep my liefde lê.

2. My woorde uitgespel
probeer vir U vertel:
by Jesus hoort ek tuis;
my lewe is ’n kruis.

Refrein:
Sal U luister as ek sing,
sal U hoor as ek my offer bring
uit ’n hart wat U begeer
al maak ek U soms seer?

Brug:
Hoor my, sien my,
hier voor u troon.
Ek’s sondig, U’s heilig.
Vergewe my.
Ek buig voor U. (x4)

God praat met ons en ons luister

Epiklese: gebed ahv Psalm 19
Here,
U wet is volmaak- dit gee nuwe lewenskrag;
U bepalings is betroubaar- dit gee wysheid aan die eenvoudige.
U opdragte, Here, is reg- dit maak die hart bly;
U gebod, Here, is suiwer- dit verhelder die oë.
Verbly dan nou my hart en gee my nuwe lewenskrag;
verhelder my oë en gee my wysheid Here,
deur die werk van U Gees en
in die oordenking van U Woord.
Amen

Skriflesing: Romeine 11:1-2a, 29-32

Familie-oomblik
Prediking

Familie-oomblik

Sluit aan by die gedagte van God se genade teenoor ongehoorsame mense. As jy die boek betyds in die hande kan kry, lees David Shannon se “No, David, No!” of wys die video daarvan. Dit is ’n reeks prente van ’n seuntjie wat stoute goed doen en sy ma wat die hele tyd met hom raas. Maar in die twee laaste bladsye sê die ma: “Yes David. I love you.”

God ontferm hom oor ongehoorsame mense. Wanneer ’n mens die hele Romeine 11 lees, leer ons dat ons nie ons verlossing kan verdien nie – dit is ’n geskenk van God. David moet die hele tyd “nee” hoor, maar uiteindelik het hy berou en hardloop in sy ma se arms in, waar sy hom met liefde ontvang.

Preekriglyn

In sy bediening het Jesus alle mense opgesoek, Jode en ook heidene.

In Markus 7: 25-29 lees ons van Jesus se reis na heidense gebied, in die omstreke van die stad Tirus. Hy wou nie hê die mense moet weet Hy is daar nie. Tog kom ‘n Griekse vrou, gebore in Siro-Fenisië (heidense gebied, ‘n nie-Jood) na Hom toe, kniel en vra dat Hy haar dogtertjie van ‘n bose gees bevry.

Presies op hierdie punt moet ons nou almal regop sit. Dit gaan oor ons, mense wat nie Jode is nie. Mense wat die hele Ou Testament lank lees dat God Israel, die Jode, uitverkies het.

Die Griekse vrou moet in Markus 7 by Jesus hoor (27): “Die Jode is die kinders van God. Hulle moet eers klaar eet. Die heidene is soos die hondjies wat buite is. Hulle moet wag, want dit is nie reg om die kinders se brood te vat en vir die hondjies te gooi nie.”

Die vrou gaan in debat met Jesus (28): “Dit is reg, Here, maar ook die hondjies onder die tafel eet van die krummels wat afval wanneer die kinders eet.”

Dan betoon Jesus aan haar genade. Haar dogter word summier bevry.

Op pad terug reis Jesus steeds deur heidense gebied, die Dekapolis, waar Hy Hom oor ‘n doofstom na ontferm, en dié genees (7:31-37). Dit herinner aan die genesing en bevryding van Legio, ook in die heidense gebied van die Dekapolis (Markus 5).

Hierdie Genesings in die heidense gebied getuig dat Jesus se bediening aan Israel, en God se betrokkenheid sedert Abraham by hierdie volk wat uit Abraham voortkom, uiteindelik die hele wêreld sou omsluit.

Paulus se worsteling met die ongehoorsaamheid van die Jode in Romeine 9 tot 11 is daarom ook vir ons belangrik. Want hy toon aan hoe God dit gebruik het om genade te betoon – aan Jood sowel as heiden, aan Jood, sowel as Afrikaners, Engelse, Russe, Arabiere – noem maar op.

Jode verwerp die Messias

Paulus is in ons teks duidelik gespanne oor die Israel van sy tyd, en hulle optrede. Hy vra: “Het God dan sy volk verstoot?”

Die meerderheid van die Jode verwerp die Messias. Is dit dalk omdat God sy volk op een of ander manier versaak het?

Vir Paulus is dit ‘n bron van intense kommer. Hy het immers ‘n direkte belang by Israel en sy toekoms:

“Ek is immers self ook ‘n Israeliet, ‘n afstammeling van Abraham, uit die stam Benjamin.” (1)

Die Jode is Paulus se mense. Daarom is dit ontstellend om te dink dat hulle ongeloof voortkom uit die feit dat God hulle dalk verwerp het.

God verstoot nie sy volk nie

Met ‘n sterk uitroep beantwoord Paulus sy eie vraag: “Beslis nie!” (1) Só ‘n afleiding, dat God sy eie volk sal verwerp, kan nie oorweeg word nie:

“God het sy volk, wat Hy lank tevore verkies het, nie verstoot nie.” (2)

In die Griekse teks is twee woorde hier van belang:

  • Die woord “verkies” is ’n vertaling van die Griekse woord proegnō wat kan vertaal na “Hy het voorheen geken”. “Ken” dui op ‘n baie intieme, nabye verhouding. Die 2014 Letterlike Vertaling sê: “God het nie sy volk verstoot wat Hy reeds tevore gekies het nie.”
  • Die tweede Griekse woord is apōsato, wat met “verstoot” vertaal word. Dit kan ook vertaal word met “verwerp”. God het dus die volk, wat Hy lankal reeds ken, beslis nie verwerp nie.

Hiermee maak Paulus nie soseer ‘n uitspraak oor Israel nie, maar oor God. ‘n Diep, fundamentele karaktereienskap van God is God se trou aan God se beloftes. Die Here is nie onvoorspelbaar en ‘n manteldraaier nie. God bly getrou.

Hoe dwaas Israel se optrede ook al mag wees, God se wese en identiteit bly ‘n bron van troos.

‘n Oorblyfsel

Hoewel ons teks so ingedeel is dat die opeenvolgende argument nie ingesluit is nie, troos Paulus homself in verse 2b tot 6 met die gebeure uit Elia se tyd, toe Elia gedink het hy is die enigste ware gelowige wat oorgebly het. Hy het Israel by God aangekla. Intussen was daar sewe duisend gelowiges. So is dit ook met Israel. Hoewel dit lyk of die hele volk God verwerp het, is daar tog diegene wat uit genade deur God uitverkies is (6). Dit is ook ‘n teken van God se trou aan sy volk.

Nogmaals: die ontferming van God

Ons teksindeling tel Paulus se argument weer in vers 29 op. In vers 29 praat Paulus weer oor God se karakter::

“As God eenmaal aan mense sy genadegawes geskenk en hulle geroep het, trek Hy dit nooit weer terug nie.”

Paulus gebruik die Griekse woord ametamelēta, wat as “onherroeplik” vertaal kan word. God se besluite en keuses staan vas. God is genadig en getrou!

Heidene kom ook in die prentjie

In die volgende drie verse het Paulus dit oor mense wat nie Jode is nie, maar tog nou deur God ingesluit word in die genade wat Hy deur die Jode bewerk het:

In vers 30 rig Paulus hom tot die gemeente in Rome en hulle posisie voor God. Hulle was voorheen heidene, omdat hulle ongehoorsaam was aan God. Die Jode, Gods verbondsvolk, se ongehoorsaamheid en weerspannigheid het egter ’n deur vir die heidene oopgemaak, sodat hulle nou kan deel in God se ontfermende liefde.

In vers 31 verduidelik Paulus sy stelling met ’n vergelyking tussen die posisie van die Romeine en die Jode. God het voorheen sy genade vir die Jode beskikbaar gemaak. Die Jode het volgens Paulus se argument hier ongehoorsaam aan God geword, in reaksie op sy genade en ontferming aan die heidene. Die indruk word gewek dat die Jode jaloers is dat God ook ander insluit. Daarom word hulle ongehoorsaam. Die tweede deel van die argument is dat God se oopstelling vir die heidene ’n aanmoediging vir die Jode moet wees om weer na God te soek en sy ontferming te ervaar.

In vers 32 gee Paulus ’n samevatting oor mense se ongehoorsaamheid en God se hantering daarvan. Hier is twee aspekte ter sprake. God gee mense oor aan hulleself, aan hulle neiging tot ongehoorsaamheid aan Hom. Hy laat die mens begaan, gee hulle as ’t ware tou om hulleself op te hang. Die tweede aspek van God se handeling is sy ontferming oor almal wat verlore is vanweë hulle ongehoorsaamheid. Volgens Paulus se argument gee God mense aan hul eie drange oor sodat hulle sy ontfermende liefde en genade ten diepste kan ervaar en tot insig (inkering) kom.

‘n Deur oopgemaak vir die heidene

Vir Paulus het Israel se verharding dus die deur oopgemaak vir die nie-Jode om gered te word. God se reddingsplan verloop langs die volgende kontoere:

  • Daar vind ‘n tydelike verharding van Israel plaas, totdat;
  • die sending onder nie-Jode volvoer is wat die volle getal vanuit hulle midde tot redding begelei, sodat;
  • die hele Israel gered sal word.
Hier word oor ons gepraat

Dit is hier waar ons in die prentjie kom. Ook ons is meestal nie-Jode. Toe God die Jode uitgekies en begelei het, was ons voorgeslagte ver van die Here en sy beloftes. Tog het God die deur vir ons oopgemaak, het die evangelie ons voorouers bereik, en het ons deel gekry aan God se beloftes en sy regering.

Die misterie is dat God se bedoeling met Israel slegs in vervulling gaan as die heidene ook ingebring word en tot geloof kom. Sonder die heidene is God se genadige bedoelinge nie afgehandel nie. Daarom sou Paulus sy eie lewe dikwels op die spel plaas om die evangelie aan nie-Jode te verkondig.

Sy hoop en vaste wete is dat Israeliete ook weer in die toekoms ’n ommekeer sal maak en sal weet dat die ware Verlosser inderdaad van Sion af kom (11:26).

Israel se verwerping van Jesus dien ‘n goeie doel

Die Jode se optrede dien die verspreiding van die evangelie na die res van die wêreld. Die vervulling van God se bedoeling met Israel sou nooit voltooi wees sonder die inbring van die nasies nie. Dat baie van sy tydgenote nie die boodskap van Messias Jesus aanvaar het nie en die goeie nuus daarom na die heidene uitgedra is, was nie vir Paulus aanduiding van die finale verwerping van die Jode nie.

Paulus argumenteer dat die inbring van die heidene deur sy sendingaktiwiteite jaloesie by die Jode sal opwek sodat die “hele Israel” – omvattend en insluitend van gelowige Jode en heidene – in die verlossing sal deel.

Geen witbroodjies nie

Nie-Jode moet egter nie dink hulle is nou God se nuwe witbroodjies nie. In die verse tussen ons tekskeuse (16 tot 24) gebruik Paulus die beeld van ‘n mak olyfboom waarop die takke van ‘n wilde olyf ingeënt is. Die nie-Jode is net soos wilde olyftakke wat ingeënt is op die regte olyfboom, naamlik Israel. Die seën wat die heidene beleef, is seën wat deur Israel na hulle kom.

Die boom self (wortels, stam en party van die boom se eie takke) is die gelowiges uit die volk Israel. Die afgekapte takke is dié uit Israel wat nie glo nie, en die ingeënte takke is die gelowiges uit die nie-Joodse nasies. Gelowiges uit nie-Joodse nasies moet besef dis nie deur hulle eie toedoen dat hulle op die boom ingeënt is nie, maar deur die goedheid van God.

Nie hoogmoed nie, maar dankbaarheid

Ook ons, gelowiges wat nie oorspronklik Jode is nie, moet hierdie woorde hoor. Dit is woorde wat ons tot nederigheid en dankbaarheid moet stem:

  • Nederigheid omdat ons gered is uit God se werk deur die Jode.
  • Nederigheid omdat ons nie sou kon glo anders as dat God die inisiatief geneem het om ook die wilde olyftakke op die mak olyf in te ent nie.
  • Dankbaarheid omdat die sekerheid van ons verlossing berus op God se trou.

Wanneer die wilde olyf (ons) sy plek in die groot skema van God met dankbaarheid en nederigheid raaksien, weet ons ons kan onsself nie so maklik teenoor ander opstel nie. Nie teenoor Jode nie, en ook nie teenoor ander groepe met ander aksente oor dit wat ons bely nie.

Die verharding sal tot einde kom

Die verharding oor Israel kom tot ’n einde (11:25-32). God red uit beide Israel en die nie-Joodse volke dié wat Hy sy kinders gemaak het. Die barmhartige God wou dat Israel hulle seëninge met die nie-Joodse volke deel. Israel het dit egter nie gedoen nie. God het toe die Messias gegee om hierdie werk van Israel te doen. Nou is die bordjies in ’n sekere sin verhang: die gelowige uit die nie-Joodse volke moet nou die Jode in hulle seëninge laat deel. Só kom God se plan tot uitvoer, en Hy ontferm Hom (betoon barmhartigheid) oor almal.

God stuur ons om te leef

Gebed
Offergawes

Wegsending: Lied 209 “Heer met my hele hart 1”

Seën
Julle is die liggaam van Christus.
Julle is sy hande en voete, sy arms wat vashou.
Julle is sy omgee vir ander.
Die genade van ons Here Jesus Christus,
die liefde van God en
die gemeenskap van die Heilige Gees
sal met julle wees en deur julle na ander kom.

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
Heer, laat ons leef soos U leer
Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
of

Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”)
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

1. Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,
vra ons u seën, waar ons hier voor U staan.
U het u goedheid weer aan ons betoon,
ons saamwees in u Naam met guns bekroon.

2. Ons bid tot U, o Vader, Seun en Gees,
laat ons vir ander ook tot seën wees.
Maak ons getuies van u Naam, o Heer,
dat ook die wêreld U sal dien en eer.

3. U wat in liefde altyd by ons bly,
wees ons tog in ons lief en leed naby.
Sou daar beproewing oor ons pad kom, Heer,
maak ons volhardend in geloof al meer.
of
VONKK 277 – U is die lig wat deur die donker skyn
Teks: Hannes van der Merwe 2014 ©
Melodie: HIGHLAND CATHEDRAL – Uli Rover en Michael Korb
Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2014 (Pro Deo)
Musikale verryking 1en 2: Gerrit Jordaan 2014 ©
© Teks, orrelbegeleiding en musikale verrykings: 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Melodie: Church Hymnary Trust, Admin SCM-Canterbury Press Ltd. Met toestemming gebruik.

U is die lig wat deur die donker skyn.
U is die Een wat duister laat verdwyn.
Skyn in ons harte, dryf die donker uit.
Skyn in ons lewens tot in ewigheid.
Jesus Christus, ons glo in U,
ons buig voor U neer, buig voor U neer.
Jesus Christus, ons God en Heer,
ons bring nou aan U die eer.

U is oorwinnaar, U’t die dood verslaan.
U het as Koning uit die graf gegaan.
Breek nou die bande, gooi die boeie neer.
Ons is oorwinnaars saam met U, ons Heer.
Jesus Christus, ons glo in U,
ons buig voor U neer, buig voor U neer.
Jesus Christus, ons God en Heer,
ons bring nou aan U die eer.

U is die Bruidegom en ons u Bruid.
U nooi ons vir die bruilofsmaaltyd uit.
Daar klink ons lof, daar klink ons danklied uit.
Ons bly by U tot in ewigheid.

© Missio 2024 | All rights reserved.