Sestiende Sondag in Koninkrykstyd

Sections

Oorsig

Die sleutelteks, Lukas 14:25-33 roep navolgers van Christus daartoe op om diepste kosbaarhede prys te gee. Jeremia 18:1-11 ondersteun hierdie oproep deur die herinnering daaraan dat God se volk klei in sy hande is. Psalm 139 is die gelowige se Amen op God se betrokkenheid in sy/haar lewe. In Filemon word ‘n gelowige eienaar van ‘n slaaf gevra om te vergewe en nuut met sy slaaf saam te lewe.

Liturgiese en projekgedagte
Die Seisoen van Skepping en ‘n seisoensverandering aan die begin van Septembermaand bied die wonderlike geleentheid om te besin oor maniere om ons dissipelskap af te stof. ‘n Ritueel van verbintenis/hertoewyding kan hiervoor baie sinvol ingespan word.

Die geleentheid kan ook gebruik word om ‘n ekologiese projek van stapel te stuur: die skoonmaak van ‘n naby-geleë park/rivier/woonbuurt. Om laasgenoemde saam met ‘n kerk in ‘n ander deel van die dorp/stad aan te pak sal ‘n boodskap van dissipelskap uitsaai, kragtiger as ‘n honderd goeie voornemens.

Ander tekste

Jeremia 18:1-11
Soos klei in die pottebakker se hand
18 Die woord van die Here het tot Jeremia gekom: 2Gaan af na die pottebakker se huis toe, Ek sal daar met jou praat.

3Ek is toe af na die pottebakker se huis toe, en hy was juis besig om iets op die skyf te maak. 4Maar die ding wat hy aan die maak was uit die klei, het misluk, en hy het toe iets anders gemaak soos hy dit wou hê.

5Toe kom die woord van die Here tot my: 6Kan Ek nie met julle doen wat hierdie pottebakker met die klei gedoen het nie, Israel? vra die Here. Soos klei in die pottebakker se hand, so is julle in my hand, Israel. 7Een oomblik kondig Ek aan dat Ek ’n nasie, ’n koninkryk sal afbreek, sal uitroei, sal vernietig. 8Maar wanneer dié nasie hom bekeer van sy boosheid waaroor Ek hom wou straf, sien Ek af van die straf wat Ek oor hom wou bring, 9en die volgende oomblik kondig Ek aan dat Ek die nasie en die koninkryk sal bou en sal vestig. 10Maar wanneer hy doen wat verkeerd is in my oë en ongehoorsaam is aan My, sien Ek af van die goeie wat Ek aan hom wou doen.

11Maar sê nou vir die mense van Juda en die inwoners van Jerusalem: So sê die Here: Ek berei vir julle ’n ramp voor, Ek is besig om ’n besluit oor julle te neem. Elkeen moet hom van sy verkeerde lewe bekeer. Maak julle lewe en julle dade reg.

Deuteronomium 30:15-20
15“Ek het vandag die lewe en die voorspoed, die dood en die teenspoed aan jou voorgehou. 16As jy die Here jou God liefhet en sy wil doen deur sy gebooie, sy voorskrifte en sy bepalings wat ek jou vandag gegee het, te gehoorsaam, sal jy lewe en baie word en sal die Here jou God jou voorspoedig maak in die land wat jy in besit gaan neem. 17–18Maar ek verkondig vandag aan julle: As jy van die Here af wegdraai en Hom nie gehoorsaam nie en as jy jou laat verlei om ander gode te vereer en te dien, sal julle almal omkom; julle sal nie lank bly woon in die land wat jy in besit gaan neem sodra jy deur die Jordaan getrek het nie. 19Ek roep vandag die hemel en die aarde tot getuie teen julle dat ek die lewe en die dood aan jou voorgehou het, die seën en die straf. Kies die lewe, sodat jy en jou nageslag kan lewe. 20Om die Here jou God lief te hê, Hom te gehoorsaam en Hom aan te hang, sal vir jou lewe gee en jou lank laat woon in die land wat die Here met ’n eed aan jou voorvaders Abraham, Isak en Jakob beloof het om aan hulle te gee.”

Psalm 139:1-6, 13-18
U omsluit my van alle kante
139 Vir die koorleier. Van Dawid. ’n
Psalm.
Here, U sien dwarsdeur my,
U ken my.
2Of ek sit en of ek opstaan, U weet dit,
U ken my gedagtes
nog voordat hulle by my opkom.
3Of ek reis en of ek oorbly,
U bepaal dit,
U is met al my paaie goed bekend.
4Daar is nog nie ’n woord
op my tong nie
of U, Here,
weet wat dit gaan wees.
5U omsluit my van alle kante,
U neem my in besit.
6Dié wete oorweldig my,
dit is te hoog vir my begrip.

7Waarheen sou ek gaan 
om u Gees te ontvlug? 
Waarheen sou ek vlug 
om aan u teenwoordigheid 
te ontkom? 
8Klim ek op na die hemel, is U daar, 
gaan lê ek in die doderyk, is U ook daar. 
9Vlieg ek na die ooste, 
of gaan woon ek in die verre weste, 
10ook daar lei u hand my, 
hou u regterhand my vas. 
11Ek sou die duisternis kon vra 
om my weg te steek, 
of die lig rondom my 
om in nag te verander, 
12maar vir U is selfs die duisternis 
nie donker nie 
en die nag so lig soos die dag, 
duisternis so goed soos lig. 

13U het my gevorm,
my aanmekaargeweef
in die skoot van my moeder.
14Ek wil U loof,
want U het my
op ’n wonderbaarlike wyse geskep.
Wat U gedoen het,
vervul my met verwondering.
Dit weet ek seker:
15geen been van my was vir U verborge
toe ek gevorm is
waar niemand dit kon sien nie,
toe ek aanmekaargeweef is
diep in die moederskoot.
16U het my al gesien
toe ek nog ongebore was,
al my lewensdae was in u boek
opgeskrywe
nog voordat ek gebore is.
17Hoe wonderlik is u gedagtes vir my,
o God,
hoe magtig hulle almal!
18As ek hulle sou wou opnoem—
hulle is meer as wat daar sand is,
en as ek daarmee klaar is,
sou ek nog steeds met U te doen hê.

19As U tog maar die goddelose 
uit die weg wou ruim, o God! 
Gaan weg van my af, 
julle moordenaars! 
20Dit is hulle wat bose planne 
teen U smee, 
wat so vals teen U optree. 
21Moet ek u haters dan nie haat nie, 
Here, 
moet ek nie ’n weersin hê in mense 
wat teen U in opstand is nie? 
22Ek haat hulle met ’n uiterste haat, 
want hulle is ook my vyande. 
23Deurgrond my, o God, 
deurgrond my hart, 
ondersoek my, sien tog my onrus raak. 
24Kyk of ek nie 
op die verkeerde pad is nie 
en lei my op die beproefde pad!

Psalm 1
Die Here lei die regverdiges
1 Dit gaan goed met die mens
wat nie die raad van goddeloses
volg nie,
nie met sondaars omgaan
en met ligsinniges saamspan nie,
2maar wat in die woord van die Here
sy vreugde vind,
dit dag en nag oordink.
3Hy is soos ’n boom
wat by waterstrome geplant is,
wat op die regte tyd vrugte dra
en waarvan die blare nie
verdroog nie.
Hy is voorspoedig in alles
wat hy aanpak.
4So is die goddeloses nie.
Hulle is soos kaf wat deur die wind
uitmekaar gewaai word.
5Daarom sal goddeloses
hulle nie kan handhaaf
wanneer die Here oor hulle oordeel nie
en sondaars nie ’n plek hê
in die vergadering
van regverdiges nie.
6Waarlik,
die Here lei die regverdiges
op hulle pad,
maar die pad van die goddeloses
lei tot ondergang.

Filemon 1-21
Van Paulus, ’n gevangene ter wille van Christus Jesus, en van ons broer Timoteus.
Aan Filemon, ons vriend en medewerker, 2en aan ons suster Affia en aan Argippus, ons medestryder, en aan die gemeente wat gereeld in jou huis bymekaarkom.
3Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus!

Filemon se liefde en geloof
4Elke keer as ek bid, dink ek aan jou en dank ek my God 5omdat ek hoor van die liefde en trou wat jy aan die Here Jesus en al die gelowiges bewys. 6My bede is dat die gemeenskap wat jy deur die geloof met ons het, jou ’n dieper insig sal gee in al die goeie dinge wat ons vir Christus kan doen. 7Jou liefde het vir my groot vreugde en bemoediging gebring, omdat jy, broer, die harte van die gelowiges verkwik het.

Paulus pleit vir Onesimus
8Daarom, al het ek in Christus die volste reg om jou op jou plig te wys, 9doen ek liewer ’n beroep op jou op grond van die liefde. Dit doen ek, Paulus wat ’n ou man is en nou ook ’n gevangene ter wille van Christus Jesus. 10Ek doen ’n beroep op jou in belang van my kind Onesimus. Hier in die gevangenis het ek sy geestelike vader geword. 11Voorheen was hy vir jou nie bruikbaar nie, maar nou is hy baie bruikbaar sowel vir jou as vir my.

12Ek stuur hom na jou toe terug, en my hart gaan saam met hom.
13Wat my betref, ek sou hom graag by my wou hou, sodat hy my in jou plek kan dien terwyl ek ter wille van die evangelie ’n gevangene is. 14Maar ek wou niks sonder jou instemming doen nie, sodat jou weldaad nie uit dwang sou wees nie, maar uit vrye keuse. 15Miskien was hy ’n kort tydjie van jou af weg juis sodat jy hom vir altyd sou terugkry, 16nou nie langer net as ’n slaaf nie, maar meer as ’n slaaf: as ’n geliefde broer. Dit is hy besonderlik vir my; hoeveel te meer sal hy dit dan nie vir jou wees nie, as mens en as broer in die Here.

17Dus, as jy my as deelgenoot in die geloof beskou, ontvang hom net soos jy my sou ontvang. 18As hy jou enige skade aangedoen het of iets skuld, sit dit op my rekening. 19Hier skryf ek, Paulus, met my eie hand: “Ek sal betaal.”
Ek hoef jou natuurlik nie daaraan te herinner dat wat jy is, jy aan my te danke het nie.
20Ja, broer, in die Naam van die Here, bewys my hierdie guns. Maak my hart bly, soos ’n broer in Christus. 21Ek skryf aan jou in die vertroue dat jy sal doen wat ek vra. Ek weet ook dat jy selfs meer as dit sal doen. 22Hou sommer ook vir my huisvesting gereed, want ek hoop dat God, in antwoord op julle gebede, my aan julle sal teruggee.

Fokusteks

Lukas 14:25-33
Die eise van dissipelskap
(Matt 10:37–38; vgl Mark 10:29–30)
25‘n Groot menigte het saam met Jesus gereis. Hy draai toe om en sê vir hulle: 26“As iemand na My toe kom, kan hy nie my dissipel wees nie tensy hy afstand doen van sy eie vader en moeder en vrou en kinders, en broers en susters, ja, selfs van sy eie lewe. 27Iemand wat nie sy eie kruis dra en agter My aankom nie, kan nie my dissipel wees nie.

28“Wie van julle wat ‘n gebou wil oprig, gaan nie eers sit en die koste bereken, om te sien of hy genoeg geld het om die werk te voltooi nie? 29Anders, as hy die fondament gelê het en nie in staat is om die gebou te voltooi nie, sal almal wat dit sien, met hom die spot begin dryf. 30Hulle sal sê: ‘Hier is ‘n man wat begin bou het maar nie kon klaar maak nie.’

31“Of watter koning wat met ‘n ander koning in ‘n oorlog betrokke raak, sal nie eers gaan sit en oorweeg of hy met sy tien duisend man sterk genoeg is om die ander een teen te staan wat met twintig duisend teen hom optrek nie? 32Anders stuur hy ‘n afvaardiging om vredesvoorwaardes te vra terwyl die ander een nog ver is.

33“So kan niemand van julle my dissipel wees as hy nie bereid is om van al sy besittings afstand te doen nie.”

Liturgie

Toetrede: Lied 176 “Halleluja! U is Koning” en Lied 177 “Jesus, gróót bo almal”

Votum: Psalm 139:1-6

Seëngroet: Filemon v3

Lofsang
Psalm 139 :14-18
Lied 509 “Op berge en in dale” of
Vonkk 139 Ek bewonder U, my Heer (verwerking van Ps. 139) of
Flam 284 Op Berge En In Dale (Oral Is My God) (verwerking van Lied 509)

Wet: Lukas 14:25-33 (fokusteks)

Skuldbelydenis: Psalm 139:23-24
VONKK 30 Al die donker is nooit net donker (Ps. 139:12) of
Psalm 139 (Cloete beryming) verse 1 en 11 of
Flam 10 Jesus, Alles Gee Ek U

Genadeverkondiging 1 Johannes 1:9

Geloofsbelydenis
Gebed

Skriflesing: Lukas 14:25-33

Familie-oomblik
Preek
Gebed
Dankoffer

Slotsang
Lied 541 “Ons bring aan U, Heer Jesus”
VONKK 63 Die Here Jesus Christus [bekend]

Seën

Respons: Lied 541 Refrein

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Toetrede
Lied 176 “Halleluja! U is Koning en Lied 177 Jesus, gróót bo almal”

Votum
Psalm 139:1-6
Here, U sien dwarsdeur my,
U ken my.
2Of ek sit en of ek opstaan, U weet dit,
U ken my gedagtes
nog voordat hulle by my opkom.
3Of ek reis en of ek oorbly,
U bepaal dit,
U is met al my paaie goed bekend.
4Daar is nog nie ’n word
op my tong nie
of U, Here,
weet wat dit gaan wees.
5U omsluit my van alle kante,
U neem my in besit.
6Dié wete oorweldig my,
dit is te hoog vir my begrip.

Seëngroet
Filemon v3
Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus! [deur die kragtige werking van die Heilige Gees]

Lofsang
Psalm 139 :14-18
14Ek wil U loof,
want U het my
op ’n wonderbaarlike wyse geskep.
Wat U gedoen het,
vervul my met verwondering.
Dit weet ek seker:
15geen been van my was vir U verborge
toe ek gevorm is
waar niemand dit kon sien nie,
toe ek aanmekaargeweef is
diep in die moederskoot.
16U het my al gesien
toe ek nog ongebore was,
al my lewensdae was in u boek
opgeskrywe
nog voordat ek gebore is.
17Hoe wonderlik is u gedagtes vir my,
o God,
hoe magtig hulle almal!
18As ek hulle sou wou opnoem—
hulle is meer as wat daar sand is,
en as ek daarmee klaar is,
sou ek nog steeds met U te doen hê.

Lied 509 “Op berge en in dale” of
Vonkk 139 Ek bewonder U, my Heer (verwerking van Ps. 139) of
Flam 284 Op Berge En In Dale (Oral Is My God) (verwerking van Lied 509)

Wet
Lukas 14:25-33 (fokusteks)
25’n Groot menigte het saam met Jesus gereis. Hy draai toe om en sê vir hulle: 26″As iemand na My toe kom, kan hy nie my dissipel wees nie tensy hy afstand doen van sy eie vader en moeder en vrou en kinders, en broers en susters, ja, selfs van sy eie lewe. 27Iemand wat nie sy eie kruis dra en agter My aankom nie, kan nie my dissipel wees nie.

28″Wie van julle wat ‘n gebou wil oprig, gaan nie eers sit en die koste bereken, om te sien of hy genoeg geld het om die werk te voltooi nie? 29Anders, as hy die fondament gelê het en nie in staat is om die gebou te voltooi nie, sal almal wat dit sien, met hom die spot begin dryf. 30Hulle sal sê: ‘Hier is ‘n man wat begin bou het maar nie kon klaar maak nie.’

31″Of watter koning wat met ‘n ander koning in ‘n oorlog betrokke raak, sal nie eers gaan sit en oorweeg of hy met sy tien duisend man sterk genoeg is om die ander een teen te staan wat met twintig duisend teen hom optrek nie? 32Anders stuur hy ‘n afvaardiging om vredesvoorwaardes te vra terwyl die ander een nog ver is.

33″So kan niemand van julle my dissipel wees as hy nie bereid is om van al sy besittings afstand te doen nie.”

Skuldbelydenis
Psalm 139:23-24
23Deurgrond my, o God,
deurgrond my hart,
ondersoek my, sien tog my onrus raak.
24Kyk of ek nie
op die verkeerde pad is nie
en lei my op die beproefde pad!

VONKK 30 Al die donker is nooit net donker (Ps. 139:12) of
Psalm 139 (Cloete beryming) verse 1 en 11 of
Flam 10 Jesus, Alles Gee Ek U

Genadeverkondiging
1 Johannes 1:9Maar as ons ons sondes bely—Hy is getrou en regverdig, Hy vergewe ons ons sondes en reinig ons van alle ongeregtigheid.

Gevolg deur Calvyn se vryspraak (Handleiding vir die erediens)
Almal wat in ware berou na Jesus Chrisuts kom vir verlossing, verklaar ek vrygespreek in die naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees.

Geloofsbelydenis

Liedere

VONKK 139 “Ek Bewonder U, My Heer (Psalm 139)
Nav Psalm 139
Teks: Driekie Jankowitz 2009 (Pro Deo)
Melodie: AUSTRALIS – Japie Krige 2010 (Pro Deo)
Orrelbegeleiding: Japie Krige 2010 (Pro Deo)
Klavierbegeleiding: Anton Esterhuyse 2010
© 2011 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Kontemporêr – Verwondering / Geloof en Vertroue

Keervers
Ek bewonder U, my Heer,
want U ken my deur en deur.

Psalmvers 1
U deurskyn my met u lig;
my hele lewensplan vasgevang;
’n mikroskyfie voor u aangesig.

Keervers
Ek bewonder U, my Heer,
want U ken my deur en deur.

Psalmvers 2
U skep elke sel in my;
U weef my aanmekaar, wonderbaar.
U meesterbrein het my volmaak verfyn.

Keervers
Ek bewonder U, my Heer,
want U ken my deur en deur.

Psalmvers 3
As ek van U wil ontvlug,
oorspan u wye lens elke grens,
bring U my veilig weer na U terug.

Keervers 4
Ek bewonder U, my Heer,
want U ken my deur en deur.

Psalmvers
O deursoek my keer op keer;
kyk of in my gemoed onrus woed
en lei my op die regte pad, o Heer.

F284. “Op Berge En In Dale (Oral Is My God)
(RUBRIEK: Kruisfuur – Geloof en Vertroue)
Teks: Gerjo van der Merwe en Carli Lessing Lied 509 © Flam Musiek-Uitgewers
Musiek: Carli Lessing © 2007 Broken Records

1. Op berge en in dale en oral is my God;
waar ons ook telkemale mag swerwe, daar is God!
Waar ons gedagtes swewe
omlaag of hoog verhewe.

Refrein:
Oral is my God!
Oral is my God!

2. Sy troue Vaderoë sien alles van naby;
ons leef uit sy vermoë –
word deur sy Gees gelei.
Die swaeltjies behoed Hy,
die kleinste wurmpie voed Hy.

Refrein:

Brug:
Ek is nooit alleen nie,
oral waar ek gaan
ek is nooit alleen nie
want oral is my God.

3. Ja, my hele lewe is veilig in my God;
waar alles my begewe of waar ek ly is God.
Waar sonder vriendehande
of in die dood se bande.

Refrein:

Brug:

Refrein:

VONKK 30 “Al die donker is nooit net donker
Nav Psalm 139 : 12
Teks: La ténèbre – Taizé 1991; Afrikaanse weergawe Gerrit Jordaan 2009
Musiek: Jacques Berthier 1923-1992
Ateliers et Presses de Taizé, Frankryk.
Met toestemming gebruik (Frans, Afrikaans in hierdie weeergawe en musiek)
© 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK: Meditatief – Skuldbelydenis en Genade / Kersfees en Epifanie / Lydenstyd

Al die donker is nooit net donker in u sig.
Die nag, net soos die dag, word deur U verlig.
La ténèbre n’est point ténèbre devant toi:
La nuit comme le jour est lumiére.

F10. “Jesus, Alles Gee Ek U
(RUBRIEK: Flam – Toewyding)
Oorspronklike titel: Jesus, all for Jesus
Teks en musiek: Robin Mark en Jennifer Atkinson
Afrikaanse vertaling: 2005 Faani Engelbrecht
© 1991 Authentic Publishing

1. Jesus, alles gee ek U,
wat ek is en het
en wat ek ooit sal wees.
Jesus, alles gee ek U,
wat ek is en het
en wat ek ooit sal wees.

2. Al my hoop, my planne en my tyd
lê ek in u hand,
vertrou ek aan U toe.
Al my hoop en planne en my tyd
lê ek in u hand,
vertrou ek aan U toe.

Refrein:
Deur u wil te doen, leer ek om vry te wees.
Deur u wil te doen, leer ek om vry te wees.
Jesus, alles gee ek U
wat ek is en het
en wat ek ooit sal wees.

VONKK 63 “Die Here Jesus Christus
Matteus 16 : 24-28
Teks: Die Heer oor al wat lewe – AP van der Colf 1988; Jacques Louw 2010 ©
Melodie: MORNING LIGHT – George J Webb 1837
Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2001. Met toestemming NG Kerk-Uitgewers
© Teks en orrelbegeleiding: 2010 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Melodie: Openbare besit
RUBRIEK: Klassiek – Liefde, Dankbaarheid en Diens

1. Die Here Jesus Christus, kom alles van my vra:
“Kom dra, deur selfverloëning, jou kruis en volg My na.”
Wie vir homself wil lewe – met selfsug God wil dien
sal nooit die nuwe hemel, Sy koninkryk kan sien.

2. Wat help dit dat ons mense so streef na aardse wins?
Hoe sal ‘n mens jou lewe kan ruil vir God se guns?
Nee, elkeen wat die lewe net vir homself wil hou,
is aan die Heer se opdrag, sy doel vir ons ontrou.

3. Die Here vra ons almal dat ons onsself verloën,
want só kan ons aan ander ons Heer se liefde toon.
Is daar ‘n blyer boodskap? Wat kan ons meer verwag?
Wie met die Here sterwe, herleef ook deur sy krag.

4. Wanneer die Here Jesus weer eendag t’rug sal kom,
kom Hy beklee met luister, met eng’le rondom Hom.
Dan kom Hy om te oordeel oor dade – goed en kwaad.
Volg jy Hom dan gehoorsaam. Dien Hom met woord en daad.

God praat met ons en ons luister

Gebed

Skriflesing: Lukas 14:25-33

Familie-oomblik
Preek

Familie-oomblik

Carolyn Brown sê dat hierdie teks baie moeilik is vir kinders om te hoor. Hulle sukkel om enige iets anders te hoor as dat jy moet afstand doen van jou ouers! As dié gedagte grootmense bangmaak, is dit selfs nog erger vir kinders. Die uitdaging is om hul vrees te erken, sonder om te sê “Jesus het dit nie regtig bedoel nie.” Een manier is om vooraf te waarsku dat ons vandag van die “scary-ste” goed gaan lees wat Jesus ooit gesê het. Sê vooraf dat Jesus gesê het die belangrikste ding in ons lewens moet wees om hom te volg – selfs belangriker as ons families, ons veiligheid en ons goed. Erken dat mense nog altyd hiermee gesukkel het. Jy kan mense selfs aanmoedig om hande vas te hou vir dapperheid terwyl jy die teks lees. Belowe dat jy na die tyd sal gesels oor wat die woorde beteken.

Joubert, S. 1999. Die Nuwe Testament vir kinders in ‘n taal wat hulle verstaan (Lk 14:27–35). Carpe Diem: Vanderbijlpark vertaal die gedeelte soos volg:
25–27 ’n Groot klomp mense het agter Jesus aangestap. Hy sê toe vir hulle: “As jy meer omgee vir jou pa of ma of vir jou familie of jou maats, dan kan jy nie in My glo nie. As jy My wil volg, moet jy alles wat vir jou baie belangrik is, laat staan. Ek moet die belangrikste in jou lewe wees! Dit is net so moeilik soos om ’n kruis op jou skouers te sit en agter My aan te stap. Die pad waarop Ek stap, is gevaarlik. As jy nie daarvoor kans sien nie, bly weg.

28–30 “Kom Ek verduidelik dit met ’n voorbeeld: as jy ’n huis wil bou, dan kyk jy eers of jy genoeg geld het om dit te kan doen. Anders gaan jy die huis net halfpad bou. En dan lag almal vir jou.

31–32 “Nog ’n voorbeeld: as ’n koning met tien duisend soldate besluit om te gaan oorlog maak teen ’n ander koning met twintig duisend soldate, moet hy mooi dink of hy dit kan regkry. So nie, gaan sê hy voor die tyd vir die ander koning dat hy nie meer wil veg nie.

33 “Elkeen van julle wat agter My wil aankom, moet seker maak julle kan dit doen. As julle nie bereid is om julle geld te deel met mense wat swaar kry nie, kan julle nie regtig in My glo nie.

34–35 “Julle wat in My glo, is soos sout. Julle gee smaak aan hierdie slegte wêreld. Maar wat help dit as julle nie regtig glo nie? Dan beteken julle niks vir My nie. Dan moet Ek julle weggooi. Julle moet luister na wat Ek vir julle sê, en dit gaan doen!”

Nadat julle die teks gelees het, herinner almal dat dissipelskap nié maklik is nie. Dit gaan nie net daaroor om vriendelik en liefdevol te wees nie. Dit beteken om mense lief te hê – ook vyande. Om mense te vergewe wat lelik is met jou. Om om te gee vir mense wat nie vriendelik is met jou nie. Dissipels moet sterk en dapper wees. Een of ander tyd gaan dit vir jou iets moeilik vra om Jesus te volg. “We don’t often tell children this. But it is true and they need to know it” sê Brown.

Preekriglyn

John Wesley (1703-1791) is die bekende Britse grondlegger van die Metodistekerk wat wêreldwyd versprei, en ook in Suid-Afrika sterk gevestig geraak het. Die Metodiste was besonder suksesvol met sendingwerk in bv. die voormalige Transkei, en het die kerkskool bedryf waar die bekende Nelson Mandela sy opvoeding ontvang het. Ons het om meer as een rede baie om Wesley voor te bedank.

Gedurende John Wesley se lewe het Brittanje snelle verstedeliking en die begin van industrialisasie beleef. Dit het die ontvolking van die platteland met die gevolglike verval van die ekonomie in die klein dorpies veroorsaak. Verstedeliking het ook massiewe ellende in stede meegebring: oorbevolking, siekte, misdaad, werkloosheid, skuld, dwelmmisbruik en psigiese ongesteldheid.

Industrialisasie het ook daartoe gelei dat ‘n klein minderheid skatryk geword het. Vyf persent van die bevolking het destyds een-derde van die nasionale inkomste verkry.

John Wesley het sy lewe aan die armer deel van die bevolking gewy. Sy bediening was onder mense wat hard moes werk om te oorleef, min besit het, en nooit seker was van ‘n stabiele finansiële toekoms nie. Tog het Wesley so bekend en gesog geword dat hy later ‘n massiewe inkomste gehad het, in vandag se geldwaarde meer as driemiljoen rand per jaar.

Wesley het egter nooit erg aan geld gehad nie. Hy het Jesus se woorde in ons teks ernstig opgeneem: “So kan niemand van julle my dissipels wees as hy nie bereid is om van al sy besittings afstand te doen nie” (33). Hy het daarom doelbewus gekies om van R600 per maand te lewe, terwyl hy die res van sy inkomste doodgewoon weggegee het. In vandag se geldwaarde het Wesley in sy lewe meer as R70 miljoen doodeenvoudig weggegee.

Grafika: A portrait of John Wesley, die eiendom van Ash Chuan. Kopiereg word gereël deur Creative Commons en laat plasing sowel as redigering toe. Dit is hier beskikbaar.

 

Oor dissipelskap

Ons teksgedeelte speel af terwyl Jesus uit die noordelike provinsie, Galilea, op reis is na Jerusalem in die suide, waar Hy sou sterf. Ons teks is deel van ‘n reisverhaal. Vers 25 sê ‘n groot menigte het saam met Jesus gereis. Dit is met hierdie groot skare dat Jesus praat oor wat dit beteken om Hom te volg. Jesus maak basies vier opmerkings:

  • Dissipels neem hulle kruis op en volg Hom, wat ‘n ingrypende herrangskikking van die prioriteite in hul lewes behels
  • Aangesien familie of ander kosbare dinge nie meer die hoogste prioriteit in ‘n dissipel se lewe is nie, maar die navolging van Jesus, moet dissipels vooraf die prys van dissipelskap goed bereken
  • Dis soos ‘n koning wat eers bereken of sy leërmag sterk genoeg is voordat hy gaan oorlog maak
  • Niemand kan ‘n dissipel van Jesus wees as hy of sy nie bereid is om van alles, spesifiek besittings, afstand te doen nie.

Dit is ‘n enorme prys wat Jesus vra. Geen wonder die ryk jongman het hartseer geword en weggedraai nie. Die hoë koste van dissipelskap maak natuurlik net sin solank mens jou oë op Jesus hou. Om alles te laat gaan vir Jesus, is net moontlik omdat Jesus dit moontlik gemaak het. Hy het alles gegee, Homself, vir ons. Hy gee ons alles wat ons nodig het. Hy bemagtig ons om die koste van dissipelskap te kan bybring. Daarom sal die somme uitwerk wanneer dissipels, soos iemand wat ‘n gebou wil oprig, of ‘n koning wat wil gaan oorlog maak, die prys van dissipelskap begin bereken.

Agtergrond

Hoe verstaan mens Jesus se woorde aan die groot menigte in verse 26 en 27?

Dit help as ons die vorige paragrawe in die hoofstuk saam met hierdie gedeelte lees. Verlede Sondag het ons stilgestaan by Jesus wat aan huis van ‘n vooraanstaande Fariseër gaan eet het. Daar leer Jesus ons om nederig te wees en nie die voorste posisie en die beste vir onsself op te eis nie. Jesus sê ook vir sy ryk gasheer hy moenie net familie of ryk mense uitnooi wat hom weer kan vergoed nie (12):

Nee, as jy ‘n feesmaal gee, nooi dan armes, kreupeles, verlamdes en blindes. Jy kan jou gelukkig ag dat hulle niks het om jou mee te vergoed nie, want God sal jou vergoed by die opstanding van dié wat reg gedoen het. (14:13v).

Dan vertel Jesus die gelykenis van die groot maaltyd. Hier word die sosiale appelkar werklik omgegooi. ‘n Man gee ‘n groot maaltyd, maar die genooides maak almal verskoning. Dan stuur hy sy slawe na die agterstraatjies toe om die armes, kreupeles, blindes en verlamdes na die maaltyd te bring. Selfs ‘n tweede keer word die dienaars gestuur om te verseker die feesmaal word vol.

‘n Ingrypende boodskap

Om saam te eet in die wêreld van die eerste eeu was ‘n belangrike sosiale, politieke en selfs ekonomiese aktiwiteit. Destyds het mense volgens hulle status en sosiale klas saam geëet. Rondom die eettafel is in die openbaar aangedui met wie jy jou vereenselwig en identifiseer. Dit het die stelsel van sosiale rangorde in stand gehou en die onderlinge bande met jou eie mense versterk. As individu was elkeen ingeweef in jou netwerk van verhoudinge met jou binnegroep van mense.

Teenoor hierdie manier van doen moet Jesus se opmerking aan die gasheer in Lukas 14:12 gelees word. Jesus keer die rangorde om. Jesus sê dat jy juis nie jou eie mense moet uitnooi na jou ete nie. Jesus gaan nog verder: die “regte gaste” – hulle wat uitgenooi moet word – moet eerder die armes, verswaktes, lammes en blindes wees.

Terwyl ons as 21ste eeuse mense dink dat ons hierdeur opgeroep word om ‘n “sopkombuis” te begin, het Jesus ‘n baie belangriker konsep in die oog. Hy praat in terme van die nuwe huisgesin van God.

God skep ‘n nuwe familie

Jesus se punt is dat die nuwe verhoudinge wat tot stand kom danksy God se goeie nuus dat mense tot sy kinders aangeneem word, uitdrukking moet vind in ons verhoudinge. Teen die agtergrond van die antieke eettafel moet die nuwe verhoudinge sigbaar word in die mense met wie ons omgaan. Gelowiges moet hulleself opnuut identifiseer, maar dié keer met hulle nuwe familielede. God se nuwe huishouding en die noodwendige gedragsreëls daarvan vir die lede kom ter sprake. Huisgenote van die nuwe koninkryk moet immers volgens die Huiseienaar se reëls lewe.

Wanneer Lukas 14:25 aanbreek, is die tafel gedek vir aksie. Ten spyte van die verwysing na die groot skare wat saamgeloop het, is dit vir die leser reeds duidelik dat ‘n klomp nie die voorafgaande toets sal slaag nie. Hulle dissipelskap is dus op die spel. Jesus se eerste woorde dryf sake op die spits: nie alleen is jou bande met kollegas en familie en vriende in die spervuur nie. Jou naaste en mees persoonlike huisgesin-verhoudings is ook op die altaar.

Jesus sê onomwonde dat jy bereid moet wees om jou eie huismense vaarwel toe te roep – letterlik te haat – ter wille van jou nuwe status. Dit maak alleen sin teen die agtergrond van die herdefiniëring van die familiebande. Natuurlik het Jesus nie letterlik bedoel “haat hulle” nie. Die punt is dat dissipelskap ‘n saak van alles of niks is. Daar is nie halfhartige dissipels nie. Hiermee is die kragtige manier waarop ‘n verhouding met Jesus ons prioriteite verander in die oog.

Verliese op die vlak van familie en vriende is vir Jesus ‘n gegewe. Vir dié wat besorg is oor die verliese wat hulle sal lei, word in Lukas 18:29-30 die belofte gegee dat hulle veel meer sal ontvang in die toekoms as waarvan hulle nou en hier moet afstand doen.

Kruis dra en kosteberekening

Die proses van herdefiniëring en nuwe prioriteite in die dissipel se lewe is ten diepste selfverloëning. Dit word in vers 26 as kruis dra beskryf. Om ‘n dissipel te wees verg opoffering, dit is ‘n kruis wat gedra word. Dissipels word opgeroep om enduit daarmee vol te hou. Dissipelskap is dus nie iets wat sommer op die ingewing van die oomblik volg nie.

Dissipels moet die koste bereken. Is jy bereid afstand te doen van familie en Jesus te volg. Die verwagting om jou heel naaste verhoudinge op te gee (of ten minste bereid te wees om dit te doen), word as ultimatum gestel vir dissipelskap. Verder is die ongeskrewe fyn skrif die vestiging en uitbou van nuwe sosiale netwerke en verhoudinge met voormalige vreemdes – die ander huisgenote van God se huisgesin. Meer nog: dit is ‘n bereidwilligheid om jou reg op versorging (deur jou eie mense) in te ruil vir die afhanklikheid van die gasvryheid van vreemdelinge!

Wat vir ons Westerse ore radikaal klink, was vir die mense van die eerste eeu sosiale selfmoord. Jou hele identiteit was immers gebou op en verweef met jou eie mense. Dit is nie jou persona wat identiteit bepaal het nie, maar jou familie-herkoms. Nou sê Jesus dissipels moet familie-herkoms, as basis van identiteit, aflê ter wille van ware dissipelskap en die nuwe verhoudinge.

Daarom gebruik Jesus die twee kort gelykenisse oor die bou van ‘n toring en die maak van oorlog. Mens moet vooraf bereken of jy jou besluit gaan deurvoer. Jesus sluit die twee voorbeelde af deur te wys op die afstand doen van besittings. Net soos familie mens kan weghou van navolging, kan besittings ook so ‘n groot prioriteit wees dat jy nie vir Jesus volg nie.

Om saam te vat:

  • Die eise van dissipelskap kan baie keer ons normale familie lojaliteite in gedrang bring. Jesus moet te alle tye die nommer een in ons lewe wees.
  • Dit beteken dat ‘n mens die koste moet bereken, vóór jy regtig ja sê vir die pad wat die Here vir jou wys in terme van dissipelskap en die uitvoering van jou roeping.
  • Dit is nie net familiebande wat vir ons ‘n uitdaging is nie, maar ook ons besittings. Afstand doen, beteken in dié konteks om dit onder leiding van die Here se wil te hanteer. Hy het die finale sê daaroor.
Wat beteken dit vir ons?

Dissipelskap is afsien van, en opneem van. Ons moet afsien van, afstand doen, van dit wat ons bind, sodat ons Jesus nie kan volg nie. Ons moet opneem wat Jesus van ons vra. Ons moet ons verantwoordelikheid as volgelinge nakom.

Afsien van

Ons het almal ononderhandelbares. Vir sommiges draai dit rondom “wat ek ry, waar ek bly en hoeveel ek elke maand kry”. Of dalk die gerief van my tegnologiese speelgoed of gereelde vakansies oorsee. Sommige sal sê die taal wat hulle praat, ‘n kerk in my moedertaal of dalk ‘n veilige leefruimte saam met mense van my eie kultuur of ‘n woonplek waar ek nie die heeltyd oor my familie se veiligheid moet bekommer nie. En wat daarvan as die eis van dissipelskap is om daardie ononderhandelbares prys te gee ter wille van die navolging van Jesus Christus?

In ons dag word finansiële welvaart nagejaag. In die proses word mense dikwels minagtend uitgebuit terwyl ander hulleself skandelik verryk. Die gevolg is dat talle mense soveel materiële welvaart het dat hulle daarmee verveeld raak, terwyl talle meer mense nie weet waar vanaand se kos vandaan gaan kom nie. As jy deel is van ‘n besigheid wat op so ‘n manier geld maak, sal jy jou losmaak daarvan of sal die gerief van die hoë lewenstyl jou laat rasionaliseer oor morele en etiese onreg? Lukas 14 se eis tot navolging bied ‘n duidelike antwoord.

Opneem van

Die eis van dissipelskap is ook om te identifiseer met die nood en behoeftes van ons ander broers en susters oor die grense van sosiale klasse, kleure, politieke partye en selfs nasionale grense. As die nood van vlugtelinge in die Middellandse See of aardbewing iewers in die wêreld rugbaar word, raak dit my want ek besef dit is bestaande of moontlike familie wat swaar kry.

Wanneer ek lees van die lyding van mense in ‘n verafgeleë gebied of ‘n township net ‘n paar kilometer hiervandaan gryp dit my aan die hart, want dit is dalk familielede wat ly. Wanneer ek sien hoe gierigheid en die uitbuiting van natuurlike hulpbronne aan die orde van die dag is, staan ek daarteen op al beteken dit dat ek my vervreem van vriende en besigheidsnetwerke. Want sien, dissipelskap eis ‘n nuwe etiek en optrede.

Dissipelskap skep uiteindelik ‘n nuwe lewensruimte waarbinne ons lewe. Wanneer genoeg dissipels bymekaar is, kom ‘n nuwe lewenswêreld tot stand wat teen die status quo opstoot en uiteindelik ‘n wêreldverandering bring.

Dit is sake wat nie ligtelik oorweeg kan word nie. Die prys is ontsettend hoog. Hiervoor daag daar ook skares op (soos in Luk 14) by geestelike kampe, maar helaas as die laaste 4×4-voertuig Sondag die langpad huis toe vat, word die volgelingskap by die kamp gelaat. Ware volgelingskap eis dat ek Maandag met die Sondag-oortuiging by my werk instap. Dit vra dat as ek die rigting van die besigheid hoegenaamd kan beïnvloed ek dit doen – al val my persoonlike gewildheid tot op nul.

Agter Jesus aan

Om dissipel te wees beteken na alles om agter iemand aan te stap; prys gee en koste. Iemand wat rigting aandui, iemand aan wie ek my volledig toevertrou. Dit behoort hieruit reeds te wees dat tussen dissipel en dissipline net ‘n fyn lyn loop. As navolgers weet ons Jesus is die Iemand wat ons volg. Daarom, soos wat Hy lei, sal ons volg!

Menslik is dit baie moeilik om af te sien en op te neem. Maar onthou, ons volg Jesus. Daar is geen groter vreugde om prys te gee ter wille van Jesus nie. Jesus is die Woord wat die ware lewe gee. Jesus is ons vreugde en ons vrede. Laat ons Hom volg!

Lied van toewyding

Dink weer aan John Wesley se voorbeeld wat so ruim gegee het ter wille van ander – omdat hy Jesus gevolg het. Ons kan ook. Jesus maak dit moontlik. Laat ons daarom ons lewens aan Hom toevertrou en doen wat Hy vra.

Een van John Wesley se bekende liedere, wat vandag nog deur Metodiste gesing word, lui:
I am no longer my own, but thine.
Put me to what thou wilt, rank me with whom thou wilt.
Put me to doing, put me to suffering.
Let me be employed by thee or laid aside
for thee,
Exalted for thee or brought low by thee.
Let me be full, let me be empty.
Let me have all things, let me have nothing.
I freely and heartily yield all things to thy
pleasure and disposal.
And now, O glorious and blessed God,
Father, Son, and Holy Spirit,
Thou art mine, and I am thine. So be it.
And the covenant which I have made
on earth,
Let it be ratified in heaven. Amen.
Hierdie was nie net mooi woorde nie, dit was Wesley se alledaagse manier van leef.
Mag dit ook van ons waar wees.

God stuur ons om te leef

Gebed
Dankoffer

Slotsang
Lied 541 “Ons bring aan U, Heer Jesus”
VONKK 63 Die Here Jesus Christus [bekend]

Seën

Respons: Lied 541 Refrein

A ministry platform for faith leaders.

© Copyright Bible Media | This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.