Roete 3: Bileam

Picture of Tema Kategese
Existing members can log in to access this content. If you're not yet a member, consider signing up for Tema-kategese.

Sections

Voor die ontmoeting

Uitkoms 
Ontmoeting 2-7 vorm deel van die afdeling wat ons “Ompaaie” noem. In vandag se ontmoeting ontdek die jongmense hulle kan nie altyd kies wat met hulle gaan gebeur of in watter omstandighede hulle sal beland nie. Hulle kan wel kies hoe hulle daarop gaan reageer en hoe hulle gaan optree.

Die doel van die ontmoeting
Jongmense maak dikwels verskonings soos:

  • “As ons net nie dié skoolhoof gehad het nie, was ek beslis ’n beter leerder.”
  • “Baie dankie, jý het so pas my dag geruïneer.”
  • “Dis nou maar eenmaal hoe ek is.”
  • “Ek kan níks hieraan doen nie.”

Dit is ’n paar voorbeelde van hoe hulle die beheer oor hulle lewe afstaan. Te veel jongmense wil hulle omstandighede, hulle herkoms, ander mense, hulle ouers of instansies blameer vir hoe hulle lewe is, sonder om hulle eie keuses en die gevolge daarvan in ag te neem en verantwoordelikheid daarvoor te aanvaar.

Kortom
In hierdie ontmoeting wys die verhaal van Bileam vir die jongmense hoe gevaarlik dit is om impulsief op faktore van buite te reageer in plaas daarvan om verantwoordelikheid te aanvaar vir en self beheer oor jou keuses en dade te neem. Geen verandering in jou lewe kan plaasvind as jy nie begryp dat jý beheer en ’n sê het oor hoe jy gaan leef en hoe jy op omstandighede of situasies gaan reageer nie.

Jongmense is geneig om hulle gevoelens en hulle dade te verklaar as iets waaroor hulle nie beheer het nie. Hulle blameer ander mense, omstandighede en gebeure vir die uitkomste in hulle lewe. Die verhaal van Bileam en die donkie wys hulle op die spanning tussen ’n lewe wat op eie gewin en selfsug gegrond word en ’n lewe waarin ons doen wat God van ons verwag.

Bybelgedeelte

  • Numeri 22:1-38

Hulpmiddels

  • Die hulpmiddel “Bileam en die donkie”, ’n afskrif vir elkeen wat ’n rol gaan lees (reël dit vooraf met hulle)
  • ’n Bal

Die ontmoeting

Aktiwiteit: Bileam en die donkie
Julle gaan saam luister na die verhaal van Bileam en die donkie. Hier is die riglyne vir hoe hierdie verhaal voorgelees kan word.

  • Gebruik verskillende lesers om aan die verhaal lewe te gee. Vra die jongmense om rustig, duidelik en hard genoeg te lees sodat almal die verhaal kan volg. Buiten die dele wat jy as groepleier lees, het jy lesers vir die volgende karakters nodig:
  • die verteller
  • die Moabiete
  • Balak (’n Moabiet)
  • Bileam
  • die donkie
  • die Engel (die Here)
  • Moedig die groep aan om hulle oë toe te maak of hulle oë op een plek te fokus terwyl hulle na die verhaal luister.
  • Vra dat hulle die verhaal in hulle verbeelding vir hulle probeer voorstel. Dit help ook om jouself denkbeeldig in die storie te plaas as ’n toeskouer wat alles sien en hoor gebeur.

Die volgende agtergrondinligting kan die groep help om meer aandagtig na die verhaal te luister:

  • Hierdie verhaal het afgespeel net voordat Josua en die volk die Beloofde Land ingeneem het en nadat hulle 40 jaar in die woestyn rondgeswerf het. In teenstelling met Bileam en Balak, word die volk hier uitgebeeld as mense wat God se plan en leiding vir hulle lewe ernstig opneem.
  • Die verhaal wys vir ons die reaksies van mense wat nie God se leiding vir hulle lewe ernstig opneem nie. Oral in die verhaal sien ons halwe waarhede, vrees, eie gewin en eie agendas.
  • Bileam, die beroemde siener of profeet, het geen insig gehad in wat gebeur het nie. Hy was nie ’n siener nie, maar is verblind deur sy eie agenda: geld en sy eie wil. Die donkie slaag daarin om die ware siener in die verhaal te wees.
  • Dit is belangrik om te let op die humor en die gespot met Bileam in die verhaal.

Laat die jongmense met wie jy gereël het nou die verhaal voorlees.

Bileam en die donkie

Groepleier: Ná 40 jaar in die woestyn is God se volk gereed om die Beloofde Land, Kanaän, in besit te neem. God is getrou aan sy plan en sy beloftes aan sy volk. Alles is gereed, maar hier volg die verhaal van ’n koning en ’n wêreldberoemde siener wat nie rekening gehou het met God en sy plan vir die wêreld nie …

Verteller: Die Moabiete het bang geword vir die Israeliete en het vir die leiers van Midian gesê:

Moabiete: Hierdie horde gaan alles rondom ons opvreet soos beeste die gras in die veld opvreet.

Verteller: Balak seun van Sippor was destyds koning van Moab en hy het boodskappers gestuur om vir Bileam seun van Beor te laat haal.

Balak: Kom asseblief en vervloek hierdie volk vir my, want hulle is te sterk vir my. Miskien sal ek hulle dan kan verslaan en uit die land verdryf. Ek weet: Wie jy seën, is geseën, en wie jy vervloek, is vervloek.

Verteller: Koning Balak het seker gemaak die regte fooi word saamgeneem na Bileam, die siener, toe.

Groepleier: Hoewel Bileam geweet het wat God se mening oor die koning en die leiers van Midian se versoek was, wou hy nie die kans laat verbyglip om baie geld te maak nie. Kom ons kyk hoe Bileam die situasie in sy guns probeer swaai het.

Verteller: Bileam sê toe vir hulle:

Bileam: Bly vannag oor, dan sê ek môre vir julle wat die Here vir my sal sê.

Verteller: Die amptenare van Moab het toe by Bileam oornag. Maar God het vir Bileam gesê:

Engel: Moenie met hulle saamgaan nie. Jy mag dié volk nie vervloek nie, want hulle is geseën.

Verteller: Die volgende oggend het Bileam vir die amptenare van Balak gesê:

Bileam: Gaan terug na julle land toe, want die Here wil nie hê ek moet saam met julle gaan nie.

Groepleier: Koning Balak het hom nie van stryk laat bring nie. Hy stuur toe van sy belangrikste amptenare, dié keer met baie meer geld en geskenke, om Bileam te probeer oortuig om God se volk te vervloek.

Verteller: Maar Bileam het vir die amptenare van Balak gesê:

Bileam: Selfs al gee Balak vir my sy paleis vol silwer en goud, mag ek niks doen, klein of groot, teen die opdrag van die Here my God in nie. Maar bly julle ook ’n nag oor dat ek kan uitvind of die Here weer met my wil praat.

Verteller: Daardie nag verskyn God toe aan Bileam en sê vir hom:

Engel: Die mans het nou gekom om jou te kom haal. Gaan saam met hulle, maar jy mag net doen wat Ek vir jou sê.

Groepleier: Bileam het gedink ’n mens kan God dalk oortuig om van standpunt te verander. Maar God laat nie sy planne ondermyn deur ’n selfgesentreerde, geldgierige leuenaar nie. God het Bileam uitgedaag om voort te gaan met sy agteraf gekonkel, maar om daarmee saam die gevolge te dra van die keuses teen God wat hy gemaak het. Die volgende oggend is Bileam op sy donkie daar weg onder begeleiding van die koning se belangrikste amptenare.

Verteller: God het kwaad geword toe Bileam gaan, en die Engel van die Here het vir Bileam in die pad voorgestaan om hom te keer. Toe die donkie die Engel van die Here in die pad sien staan met ’n ontblote swaard in die hand, het die donkie uit die pad gedraai en die veld in geloop. Bileam het die donkie geslaan om hom in die pad terug te bring (v 23). Toe gaan staan die Engel van die Here in ’n smal pad tussen die wingerde, met ’n muur aan weerskante (v 24). Toe die donkie die Engel van die Here gewaar, skuur hy teen die muur langs en druk Bileam se voet daarteen vas. Bileam slaan hom toe weer (v 25). Toe gaan die Engel van die Here verder en gaan staan in ’n nou plek waar daar nie kans was om na enige kant toe uit te draai nie (v 26). Die donkie het die Engel van die Here gesien en onder Bileam gaan lê. Bileam het so kwaad geword dat hy die donkie met ’n stok geslaan het (v 27). Toe laat die Here die donkie praat, en hy sê vir Bileam:

Donkie: Wat het ek jou aangedoen dat jy my nou al drie keer geslaan het?

Verteller: Bileam antwoord toe:

Bileam: Jy hou my vir die gek. As ek ’n swaard by my gehad het, het ek jou doodgemaak.

Verteller: Toe sê die donkie vir Bileam:

Donkie: Is ek nie die donkie waarop jy nog altyd gery het nie? Maak ek altyd so met jou?

Verteller: Bileam antwoord toe:

Bileam: Nee!

Verteller: Die Here het Bileam se oë oopgemaak en hy het die Engel van die Here in die pad sien staan met ’n ontblote swaard in die hand. Toe buig Bileam voor die Engel.

Groepleier: Die arme siener! Bileam se naam en reputasie het aan skerwe gelê. Ons en die donkie kan beter sien wat hier aan die gang is as wat die wêreldberoemde siener kon. En tog wou Bileam nie sy siening en gesindheid verander nie. Sy gierigheid en eie gewin het steeds sy keuses en optrede bepaal.

Verteller: Die Engel van die Here vra hom toe:

Engel: Waarom het jy jou donkie nou al drie keer geslaan? Ek het jou kom voorstaan, want Ek sien jy is op ’n gevaarlike pad (v 32). Die donkie het My gesien en drie keer vir My uitgedraai. As hy dit nie gedoen het nie, het Ek jou al doodgemaak en hom laat leef.

Verteller: Bileam sê toe vir die Engel van die Here:

Bileam: Ek was verkeerd, ek het nie geweet dat U my in die pad voorstaan nie. As U nie wil hê ek moet voortgaan nie, draai ek om.

Groepleier: Ná alles wat die Here gesê en gedoen het, is Bileam steeds nie oortuig dat hy wil doen wat die Here wil hê nie. Sy hart is steeds onder die beheer van die koning se beloning.

Verteller: Toe sê die Engel van die Here vir Bileam:

Engel: Gaan saam met die mans, maar jy moet net sê wat Ek vir jou sê.

Verteller: Bileam is toe saam met Balak se amptenare (v 35). Toe koning Balak vir Bileam sien, was sy eerste woorde:

Balak: Dink jy ek kan jou nie goed betaal nie?

Verteller: Bileam het vir Balak geantwoord:

Bileam: Ek het mos nou gekom. Maar laat ek net dit sê: Ek kan net sê wat God vir my voorsê.

Groepleier: Die koning het steeds gedink hy het die mag en die posisie om die lewe te beheer. Bileam was net daar vir sy geld en het sy optrede voor die tyd reeds verskoon indien God nie sou doen soos hy graag wou hê God moes doen nie, naamlik om na sy pype te dans …

Gesels saam

  • Wat verstaan jy nie in hierdie verhaal nie? Of waaroor het jy gewonder terwyl jy na die verhaal geluister het?
  • Wat het jou verras? Of wat het jy vir die eerste keer in dié verhaal opgelet?
  • Wat was vir jou opvallend in die verhaal?

Op die spoor van …
Die kaart op die gespreksblad wys waar Moab was, die plek waarheen Bileam deur Balak, koning van Moab, ontbied is. Balak het vir Bileam laat kom om die Israeliete te verdryf.

Laat een van die jongmense nou die biografiese inligting oor Bileam lees.

Biografiese inligting oor Bileam

  • Bileam beteken “nie van die mense nie”
  • In 1300 vC geleef en opgetree
  • In Aram gewoon
  • ’n Internasionaal bekende siener (profeet)
  • Nuwe Testament verwys drie keer na Bileam (2 Pet 2:15; Jud v 11; Op 2:14)
  • Is later doodgemaak omdat hy God se volk probeer mislei het (Jos 13:22)

Lees vir die groep die verse in die Nuwe Testament waar daar na Bileam verwys word, of laat drie van die jongmense die drie verse lees.

Wegwyser
Die groep gaan Bileam se verhaal nou saam oorvertel. Gooi die bal vir ’n groeplid. Hy of sy begin die verhaal vertel en gooi op enige punt die bal na ’n ander groeplid wat die storie verder vertel.

Hier is ’n paar riglyne voordat die groep met hierdie aktiwiteit begin:

  • Niemand mag in die Bybel gaan kyk hoe die verhaal verloop nie; die groeplede gaan mekaar help onthou.
  • Almal moet op hierdie storie bly fokus.
  • Wanneer besonderhede ontbreek, begelei die betrokke jongmens met vrae soos: Kan jy meer daaroor vertel? Wat het nog alles voor daardie oomblik gebeur? Kan iemand anders nog iets onthou wat gebeur het?
  • Indien die verteller vashaak of nie meer verder wil vertel nie, gooi hy of sy die bal na iemand anders.
  • Elkeen moet minstens een beurt kry om die verhaal te help vertel.
  • Sorg vir humor, gemaklikheid en gemoedelikheid in die groep.

Gesels saam

  • Wie of wat was aan die stuur van Bileam se keuses en optrede? (Help die groep om te ontdek op wie of wat Bileam die skuld gepak het vir sy optrede en vir alles wat ’n invloed op sy keuses uitgeoefen het. Vers 5-8: Die koning het dit vereis – ander mense. Bileam het gedink hy kon vir hom naam maak – gewildheid. Hy het gedink hy kon geld maak – wêreldse goed. Vers 12-13: God – omdat God nie sy lewe beheer het nie, het hy nie uit eie oortuiging nie saamgegaan nie. Vers 17-18: God – nie sy eie oortuiging nie. Vers 19-21: Sy wil – hy wou God van ’n tweede opinie oortuig. Vers 23-27: Die donkie. Vers 34-38: Die Here – Bileam het gedoen wat die Here vra, maar teen sy wil. Gierigheid – aardse dinge; gewildheid; ander se verwagtings en eise; blameer God, nie sy eie oortuigings nie.)

Vraag & antwoord 

Gesels saam

  • Dink saam aan verskonings wat jongmense deesdae gebruik vir hulle dade en keuses in die lewe. (Jy kan die verskonings hier onder byvoeg as die groep dit nie reeds genoem het nie. Moenie almal noem nie. Gebruik net genoeg sodat die groep die punt kan snap.)
  • “As ons net nie dié skoolhoof gehad het nie, was ek beslis ’n beter leerder.”
  • “Baie dankie, jý het so pas my dag geruïneer.”
  • “Dis nou maar hoe ek is.”
  • “Ek kan níks daaraan doen nie.”
  • “Almal doen dit.”
  • “My vriende gaan …”
  • “Ek móét dit eenvoudig hê!”
  • “Ek kan nie gaan nie, want my ou wil nie hê nie.”
  • “Ek gaan nie my tyd vir jou opoffer nie.”
  • Watter gevaar skuil daarin om die skuld vir jou dade en keuses altyd op ander mense en dinge te pak? (Help die groep deur die voorbeelde hier onder te gebruik om te wys watter impak dit het om die skuld altyd op ander te pak. Gebruik net sekere van die voorbeelde om hulle te help begryp wat die impak van so ’n lewenswyse is. Wys die groep daarop dat hierdie soort denke eintlik impliseer dat mense nie beheer het oor hulle lewe, keuses en dade nie. Hulle is impulsief. Hulle is nie vry om ander keuses te maak nie. Hulle is nie vry om te keer dat dinge of mense hulle dag ruïneer nie. Hulle kan nie ander moontlikhede ondersoek en ander oplossings uitdink nie. Ons elkeen kies self aan wie of wat ons die beheer van ons lewe gee. Ons moet verantwoordelikheid daarvoor aanvaar. Wanneer ons die beheer gee aan God en waarvoor Hy staan – waarheid, geregtigheid, vrede, respek en lewe – is ons eerste vraag altyd: Hoe moet ek dink, optree en reageer as God in beheer van my lewe is?)

Voorbeelde:

  • “As ons net nie dié skoolhoof gehad het nie, was ek beslis ’n beter leerder.” Ek is nie verantwoordelik vir my skoolwerk en prestasies nie; die skoolhoof is.
  • “Baie dankie, jý het so pas my dag geruïneer.” Ek het nie beheer oor my gevoelens nie, maar my vriende het wel.
  • “Dit is nou maar hoe ek is.” Ek kan nie verander nie; ek kan nie verbeter nie.
  • “Ek kan níks hieraan doen nie.” Die lewe het net een opsie vir my en ek is die slagoffer van my omstandighede.
  • “Almal doen dit.” Met ander woorde, ek het nie ’n keuse nie, maar is ’n slaaf van almal.
  • “My vriende gaan …” Ander bepaal wat vir my lekker is en wat ek sal geniet.
  • “Ek móét dit eenvoudig hê!” My geluk is afhanklik van aardse goed, maar wat gebeur wanneer dié goed nie meer daar is nie?
  • “Ek kan nie gaan nie, want my kêrel wil nie hê nie.” Hy beheer nou my lewe.
  • “As ek hom sien, is my dag geruïneer en ek is sommer knorrig.” Ander het beheer oor my gevoelens en optrede.
  • “Ek gaan nie my tyd vir jou opoffer nie.” My eie ek het beheer oor my lewe en alles gaan net oor my.

Reisjoernaal 
Laat drie jongmense elk een van die aanhalings lees.

In essence, if we want to direct our lives, we must take control of our consistent actions. It’s not what we do once in a while that shapes our lives, but what we do consistently.
– Anthony Robbin

A better life will come your way the second you get up and start walking toward it.
– Jason Garcia

Focusing your life solely on making a buck shows a poverty of ambition. It asks too little of yourself. And it will leave you unfulfilled.
– Barack Obama

Gesels saam

  • Hoe kan ons hierdie aanhalings op Bileam se lewe toepas?
  • Hoe kan hierdie aanhalings jou in die toekoms lei en help om uitdagings en moeilike omstandighede te hanteer?

Border crossing 
Laat die jongmense op die gespreksblad ’n merkie maak by een of meer van die stellings onder “Verkeerde begin” wat hulle al vir hulleself gesê het. Laat hulle daarna ’n merkie maak by een of meer van die stellings onder “Regte begin” om daarmee te verklaar dat hulle ’n grens in hulle lewe wil oorsteek …

Verkeerde begin Regte begin
Ek sal probeer … Ek sal dit doen – ek neem beheer.
Dis nou maar eenmaal wie ek is. Ek kan beter vaar – ek kan verander.
Ek kan niks daaraan doen nie. Ek gaan aan ander opsies dink.
Oukei, ek sal seker maar moet … Ek kies om dit te doen – my lewe is my keuse.
Ek kan nie … Daar moet ’n manier wees – ek gee nie moed op nie.
Nou voel ek sommer af. Ek gaan nie toelaat dat iemand anders se optrede of gebeure my gemoed of ervaring van die dag bepaal nie.

Sluit die ontmoeting met ’n gepaste gebed af.

© Missio 2024 | All rights reserved.