Pinksterfees

Sections

Oorsig

Op Pinkstersondag vier ons op feestelike wyse Jesus se oorwinning en die vervulling van sy beloftes vir die kerk. Een van sy beloftes was dat sy Heilige Gees die kerk sal lei. Jesus is inderdaad die Waarheid. Sy beloftes word waar! Hy is ook die Ewige Lewe en die Weg na die Vader. Die Heilige Gees kom lei Jesus se bruid in die volle waarheid terwyl Hy vir haar plek gaan gereedmaak. So vier die bruid, die kerk, op Pinkstersondag reeds fees omdat die uitstaande belofte van die bruilofsfees van die Lam die vervulling van Jesus se finale oorwinning gaan wees.

Vandag se tekste fokus op God se verlossing deur sy Gees. Skepping en herskepping is sleutelbegrippe. Die psalmteks bring lof aan God oor sy skeppingswerk. Die volgelinge van Jesus ontvang die Voorspraak, die Gees van waarheid. Sy volheid word bedoel vir alle mense. Die Gees maak mense nie slawe van sonde nie, maar kinders van God. Volgens Romeine 8 word God se kinders ook erfgename van Jesus se heerlikheid. Die teks uit Johannes 14 beklemtoon die Drie-eenheid van God in die Heilige Gees se teenwoordigheid en werking.

Vuur is simbolies van die uitstorting van die Heilige Gees (Hand 2:3). Brandende kerse kan op hierdie feesdag ‘n Pinkster-atmosfeer skep.

Ander tekste

Handelinge 2:1-21
Die uitstorting van die Heilige Gees
2 Toe die dag van die pinksterfees aanbreek, was hulle almal op een plek bymekaar. 2Skielik was daar ’n geluid uit die hemel soos van ’n geweldige stormwind, en dit het die hele vertrek gevul waar hulle gesit het. 3Hulle het iets soos vuur gesien wat in tonge verdeel en op elkeen van hulle gekom het. 4Almal is met die Heilige Gees vervul en hulle het in ander tale begin praat soos die Heilige Gees dit aan hulle gegee het om onder sy leiding te doen.

5Daar het godsdienstige Jode uit al die nasies onder die son in Jerusalem gewoon. 6Toe die mense die geluid hoor, het ’n groot skare saamgedrom. En omdat elkeen gehoor het hoe daar in sy eie taal gepraat word, het hulle nie geweet hoe hulle dit het nie. 7Verras en verbaas sê hulle toe: “Die mense wat daar praat, is tog almal Galileërs. 8Hoe hoor elkeen van ons dan sy eie moedertaal? 9Perse, Mediërs en Elamiete, sowel as die inwoners van Mesopotamië, Judea en Kappadosië, Pontus en die provinsie Asië, 10Frigië en Pamfilië, Egipte en die dele van Libië om Sirene, mense uit Rome, 11Jode sowel as heidene wat die Joodse geloof aangeneem het, Kretensers en Arabiere—ons hoor hulle in ons eie tale praat oor die groot dinge wat God gedoen het.”

12Hulle was almal verbaas en uit die veld geslaan. Party het vir mekaar gevra: “Wat kan dit tog beteken?”

13Maar party het gespot en gesê: “Hulle is dronk.”

Petrus se toespraak op die pinksterdag
14Toe staan Petrus saam met die elf ander apostels op en onder leiding van die Heilige Gees spreek hy die mense toe: “Jode en julle almal wat in Jerusalem woon, ek moet vir julle verduidelik wat gebeur het. Luister na wat ek gaan sê: 15Hierdie mense is nie dronk soos julle dink nie, want dit is nog maar nege-uur in die môre. 16Nee, hier gebeur wat God deur die profeet Joël gesê het:
17Só sal dit in die laaste dae wees,
sê God:
Ek sal my Gees uitstort
op alle mense:
julle seuns en julle dogters
sal as profete optree;
julle jongmense sal gesigte sien;
julle oumense sal drome droom.
18Ja, op my dienaars
en my dienaresse
sal Ek in daardie dae
my Gees uitstort,
en hulle sal as profete optree.
19Ek sal tekens bo in die lug
en wonders onder op die aarde gee:
bloed en vuur en rookwolke.
20Die son sal pikdonker word
en die maan bloedrooi
voordat die groot en glorieryke dag
van die Here kom.
21So sal dit dan wees:
elkeen wat die Naam van die Here
aanroep,
sal gered word.

Genesis 11:1-9
Die toring van Babel
11 Die hele wêreld het net een taal gepraat. 2Toe die mense ooswaarts getrek het, het hulle uitgekom by ’n vlakte in Sinar en daar gaan woon. 3Hulle het op ’n keer vir mekaar gesê: “Kom ons maak stene en ons brand hulle hard.”

Hulle het toe stene in plaas van klip gebruik en asfalt in plaas van klei.

4Toe sê hulle: “Kom ons bou vir ons ’n stad met ’n toring waarvan die punt tot in die hemel reik en ons maak so vir ons ’n naam. Dan sal ons nie oor die hele aarde versprei nie.”

5Die Here het afgekom om te kyk na die stad en die toring wat die mense vir hulle gebou het, 6en toe sê Hy: “Hier is hulle een volk en almal het een taal. Hulle het nog maar net begin om iets te doen. Hierna sal niks wat hulle beplan vir hulle onmoontlik wees nie. 7Kom laat Ons afgaan en verwarring bring in hulle taal, sodat die een nie die ander verstaan nie.”

8Die Here het hulle toe van daar af verstrooi oor die hele aarde, en hulle het opgehou met die bou van die stad. 9Daarom het hulle die stad Babel g genoem, want daar het die Here in die taal van die aarde verwarring gebring, en van daar af het Hy die mense oor die hele aarde verstrooi.

Psalm 104:24- 35b
24U het baie dinge geskep, Here,
die aarde is vol van wat U gemaak het,
en tog, U het alles in wysheid geskep.
25Daar is die see, groot en wyd,
wat wemel van diere, klein en groot.
26Daar vaar die skepe,
en daar is die Leviatan.
U het hom gemaak om mee te speel.
27Hulle is almal van U afhanklik,
U gee hulle kos op hulle tyd.
28U gee, en hulle eet,
U maak u hand oop,
en hulle kry meer as genoeg.
29Maar as U U terugtrek,
is dit klaar met hulle,
as U hulle asem wegneem, is hulle dood
en word hulle weer stof.
30U gee die lewensasem en daar is lewe;
ook uit die grond
laat U nuwe lewe spruit.
31Mag daar aan die roem van die Here
geen einde wees nie!
Mag die werk van die Here
Hom vreugde verskaf,
32Hy wat na die aarde kyk, en dit bewe,
wat die berge aanraak, en hulle brand.
33Ek wil tot eer van die Here sing
so lank ek lewe,
ek wil die lof van my God besing
so lank ek daar is.
34Mag hierdie bepeinsinge van my
vir Hom aanneemlik wees!
Ek wil my in die Here verbly.
35Mag die sondaars van die aarde af
verdwyn,
mag die goddeloses
ophou om te bestaan!
Ek wil die Here loof.
Prys die Here!

Romeine 8:14-17
14Almal wat hulle deur die Gees van God laat lei, is kinders van God. 15Die Gees wat aan julle gegee is, maak julle nie tot slawe nie en laat julle nie weer in vrees lewe nie; nee, julle het die Gees ontvang wat julle tot kinders van God maak en wat ons tot God laat roep: “Abba!” Dit beteken Vader. 16Hierdie Gees getuig saam met ons gees dat ons kinders van God is. 17En omdat ons kinders is, is ons ook erfgename. Ons is erfgename van God, erfgename saam met Christus. Aangesien ons deel het aan sy lyding, sal ons ook deel hê aan sy heerlikheid.

Fokusteks

Johannes 14:8-17, (25-27)
Jesus gaan na sy Vader toe
14 “Julle moet nie ontsteld wees nie. Glo in God; glo ook in My. 2In die huis van my Vader is daar baie woonplek. As dit nie so was nie, sou Ek nie vir julle gesê het Ek gaan om vir julle plek gereed te maak nie. 3En as Ek gegaan het en vir julle plek gereed gemaak het, kom Ek terug en sal julle na My toe neem, sodat julle ook kan wees waar Ek is. 4En julle ken die weg na die plek waarheen Ek gaan.”

5Tomas sê toe vir Hom: “Here, ons weet nie waarheen U gaan nie; hoe kan ons dan die weg daarheen ken?”

6Jesus het vir hom gesê: “Ek is die weg en die waarheid en die lewe. Niemand kom na die Vader toe behalwe deur My nie. 7As julle My ken, sal julle my Vader ook ken. En van nou af ken julle Hom en sien julle Hom.”

8Toe sê Filippus vir Hom: “Here, wys vir ons die Vader, en dit is vir ons genoeg.”

9En Jesus sê vir hom: “Ek is al so lank by julle, en ken jy My nie, Filippus? Wie My sien, sien die Vader. Hoe kan jy dan sê: ‘Wys vir ons die Vader’?10Glo jy nie dat Ek in die Vader is en die Vader in My nie? Die woorde wat Ek met julle praat, praat Ek nie uit my eie nie; maar dit kom van die Vader wat in My bly en sy werke doen. 11Glo in My omdat Ek in die Vader is en die Vader in My; of anders, glo op grond van die werke self.

12“Dít verseker Ek julle: Wie in My glo, sal ook die dinge doen wat Ek doen; en hy sal nog groter dinge as dit doen, omdat Ek na die Vader toe gaan. 13Wat julle ook al in my Naam vra, sal Ek doen, sodat die Vader deur die Seun verheerlik kan word. 14As julle My iets in my Naam vra, sal Ek dit doen.”

Die Heilige Gees sal by julle bly
15“As julle My liefhet, sal julle my opdragte uitvoer. 16Ek sal die Vader vra, en Hy sal vir julle ‘n ander Voorspraak stuur om vir ewig by julle te wees, 17naamlik die Gees van die waarheid. Die wêreld kan Hom nie ontvang nie, omdat hulle Hom nie sien en Hom nie ken nie. Maar julle ken Hom, omdat Hy by julle bly en in julle sal wees.

18“Ek sal julle nie as weeskinders agterlaat nie; Ek kom weer na julle toe. 19Nog net ‘n klein rukkie, en dan sien die wêreld My nie meer nie, maar julle sien My, omdat Ek lewe en julle sal lewe. 20Daardie dag sal julle weet dat ek in my Vader is en julle in My en Ek in julle.

21“Wie my opdragte het en dit uitvoer—dit is hy wat My liefhet. En wie My liefhet, hóm sal my Vader liefhê, en Ek sal hom ook liefhê en My aan hom openbaar.”

22Judas, nie Judas Iskariot nie, vra toe vir Hom: “Here, hoe kom dit dat U U aan ons gaan openbaar en nie aan die wêreld nie?”

23Jesus antwoord hom: “As iemand My liefhet, sal hy my woorde ter harte neem; en my Vader sal hom liefhê, en Ons sal na hom toe kom en by hom woon. 24Wie My nie liefhet nie, neem my woorde nie ter harte nie; en die woorde wat julle hoor, is nie Myne nie, maar die Vader s’n wat My gestuur het.

25“Dit sê Ek vir julle terwyl Ek nog by julle bly; 26en wanneer die Vader in my Naam die Voorspraak, die Heilige Gees, stuur, sal Hy julle alles leer en julle herinner aan alles wat Ek vir julle gesê het.

27“Vrede laat Ek vir julle na; my vrede gee Ek vir julle. Die vrede wat Ek vir julle gee, is nie die soort wat die wêreld gee nie. Julle moet nie ontsteld wees nie, en julle moet nie bang wees nie.

28Julle het gehoor dat ek vir julle gesê het: Ek gaan weg, maar ek kom weer na julle toe. As julle My liefgehad het, sou julle bly gewees het dat Ek na die Vader toe gaan, omdat die Vader groter as Ek is. 29En nou sê Ek dit vir julle voordat dit gebeur, sodat julle kan glo wanneer dit gebeur. 30Ek sal nie meer lank met julle kan praat nie, want die owerste van die wêreld is aan die kom. Hy het geen mag oor My nie, 31maar die wêreld moet weet dat Ek die Vader liefhet en daarom doen wat die Vader My beveel het.

“Staan op, laat ons hiervandaan weggaan.”

Ekstra stof

14:1-14: Die konteks van Judas se verraad (kies teen die liefde), Petrus se verloëning (faal in sy keuse vir die liefde), Jesus se naderende dood (kies onverskrokke vir die liefde), en sy oproep aan die dissipels om lief te hê tot die dood toe (al sou hulle dit eers later volledig kon doen), laat ‘n mens dan ook beter begryp hoekom Jesus verder gesels oor die hemel, dws die lewe na die dood!

Die moontlikheid van die dood moet die dissipels nie ontsteld laat nie. Daar is baie plek in die hemel. Jesus gaan daarheen en sal vir hulle plek gereed maak en hou.

  • Op die vraag van Tomas, waar dit dan is, antwoord Jesus dat Hyself die weg daarheen is – dws deur in Hom te glo, deur met Hom in ‘n verhouding te lewe, gee die toegang wat nodig is om daar te kom.
  • Op die vraag van Filippus, om die Vader te sien (Eks 24:10; Jes 6:1), antwoord Jesus op soortgelyke wyse dat Hyself die bril is om die Vader te sien (soos reeds in Joh 12:45 verkondig). Selfs ‘n geloof gebore uit sy werke bewys alreeds dat Hy die bril is om die Vader te sien.

Hierdie eenheid van die Vader met Jesus, en die eenheid wat Jesus met die dissipels sal hê deur Sy Gees (vers 23), beteken dat hulle ook sal kan doen wat Jesus gedoen het. Dit sal veral gebeur waar sy dissipels hulle gebedsverantwoordelikheid nakom en in Jesus se naam tot God nader met die oog daarop dat God deur die gebedsverhoring verheerlik sal word (soos ons in Handelinge kan sien).

14:15-31: Alles draai om die liefde, en word bewys deur die dissipels se bereidheid om te doen wat Jesus van hulle vra. Dit is met daardie doel – dat hulle vir Jesus lief sal bly, en dat hulle sal doen wat Jesus vra – dat Jesus vir hulle die “ander Voorspraak” sal stuur (Jesus is die eerste Voorspraak – 1 Joh 2:1), Een wat ewig by hulle sal bly, en hulle in die waarheid sal begelei.

Hierdie Voorspraak (paraklētos) word op verskillende maniere vertaal: Trooster, Helper, Pleitbesorger, Voorspraak of Advokaat. Soos ‘n advokaat iemand in ‘n hofsaak bystaan, bemoedig, troos en daarby sy saak bepleit en vir al sy belange sorg, so doen die Gees dit ook vir ons (Rom 8:26-28).

Judas (Markus en Matteus noem hom Taddeus [Mark 3:16-19; Matt 10:2-4], Lukas noem hom Judas, die seun van Jakobus [Luk 6:14-16; Hand 1:13]) verstaan nie mooi waarom hierdie werklikheid van God se inwoning nie vir die hele wêreld sigbaar sal wees nie. Hy hou waarskynlik nog vas aan die moontlikheid dat Jesus ‘n Joodse Messias sal wees wat die Joodse volk van die Romeinse oorheersing sal verlos.

Jesus antwoord dat dit net dié sal wees, wat Jesus liefhet en doen wat Hy vra, wat die Goddelike inwoning van die Gees sal ervaar. God sal dié gelowiges leer (Jes 54:13) en herinner aan die woorde van Jesus. En só sal God deur hulle sigbaar word vir die wêreld, presies soos Jesus dit ook gedoen het. Dit is dus nie ‘n Joodse ryk wat Jesus kom herstel nie, maar God se koninkryk, Sy heerskappy in en deur gelowiges.

En die Heilige Gees is dan ook die bron van die vrede wat Jesus vir hulle sal gee wat hulle ontsteltenis sal wegneem en gehoorsaam aan Hom sal laat bly, as skynende ligte van God se teenwoordigheid in hierdie wêreld.

Daarmee staan Jesus van die tafel af op en loop sy dood tegemoet – met nog lering wat Hy hierna, vermoedelik op die pad na Getsemane, vir hulle sal gee (hfst. 15-17).

Daar word baie dinge geskryf en geleer oor wat regtig belangrik is in die Christelike lewe en wat ‘n Christelike lewenstyl nou eintlik is. Die hart van die Christelike lewe is in die liefde te vinde. En die wyse waarop liefde hier uitgespel word, is om jou lewe af te lê vir Dié/dié wat jy liefhet, en te doen wat Hy/hulle vra (gehoorsaamheid). En die voorbeeld is nie om lief te hê soos jyself lief het nie, maar soos Jesus lief gehad het!

Liturgie

RUS

Toetrede: Lied 430 of VONKK 24 [Taizé-lied] of Flam 58 [bekend]

Votum
Seëngroet

Lofsang: Lied 431

Lofroep

Lofsang: Lied 432

HOOR

Gebed of Lied 436 of VONKK 113

Skriflesing: Johannes 14:8-27

Familie-oomblik
Preek

LEEF

Stil nadenke / Geleentheid vir dankgebede

Voorbidding en VONKK 27 [Taizé-lied]

Geloofsbelydenis

Tafelgebed: (of Lied 266).

Vredesgroet
Instellingswoorde
Uitdeling en gebruik van die brood en wyn
Dankgebed
Offergawes

Slotsang: Lied 443 of VONKK 146 [ou Halleluja-lied] of Flam 92 [Bekend]

Seën

Respons: Lied 444 of VONKK 144

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Toetrede
Lied 430 “Kom, Skepper-Gees, besoek u kerk” of
VONKK 24 Gees Van God, Kom Woon In Ons [Taizé-lied] of
Flam 58 Skepper Gees [bekend]

Votum
V: Kom, Skepper-Gees, en waai deur ons gebroke wêreld.
G: Kom, Skepper-Gees, en bring nuwe lewe vir ons wêreld.

V: Kom, Skepper-Gees, en waai deur ons gebroke lewe.
G: Kom, Skepper-Gees, en bring vir ons nuwe lewe.
(uit: Wepener, Cas. Soos ’n Blom na die Son draai. BM 2011)

Seëngroet

Lofsang
Lied 431 “O Gees van Vader en van Seun”

Lofroep
Voorganger (V): Halleluja! Die Gees van die Here vul die aarde.
Gemeente (G): Laat die regverdiges bly wees en juig voor die Here. Halleluja!

V: Met tonge van vuur het die Gees die apostels aangepor.
G: Hulle vertel in nuwe tale van die groot dade van God.

V: Eer aan God, Vader, Seun en Heilige Gees.
G: Mag sy koninkryk sonder einde wees.

V: Halleluja! Kom, Skepper-Gees!
G: Vul die harte van u volgelinge met die oorvloed van u liefde. Halleluja! Amen.
(Uit: Handleiding vir die Erediens – Nederduitse Gereformeerde Kerk. B.M., 2010.)

Lofsang
Lied 432 “O Heil’ge Gees, aan U die eer”

Liedere

F92. “Seën ons Here God, Seën Afrika (Seëngebed)”
(RUBRIEK: Flam – Gebed Oorspronlike titel: Nkosi Sikelel’i Afrika Teks en musiek: Enoch Sontonga; verwerk deur Jan Hoogendyk
Afrikaanse vertaling: Onbekend © Publieke Domein

Seën ons, Here God, seën Afrika.
Laat haar klag tot in die hemel reik.
Hoor ons as ons in gebede vra,
seën ons in Afrika,
kinders van Afrika.

Hou u hand, o Heer, oor Afrika.
Lei ons tot by eenheid en begrip.
Hoor ons as ons U om vrede vra,
seën ons in Afrika,
kinders van Afrika.

Daal neer, o Gees, Heilige Gees.
Daal neer, o Gees, Heilige Gees.
Kom woon in ons,
lei ons, O Heilige Gees.
Seën ons, Here God, seën Afrika.
Neem dan nou die boosheid van ons weg.
Maak ons van ons sonde ewig vry,
seën ons in Afrika,
kinders van Afrika.

Daal neer, o Gees, Heilige Gees.
Daal neer, o Gees, Heilige Gees.
Kom woon in ons,
lei ons, O Heilige Gees.

F58. “Skepper Gees” 
(RUBRIEK: Flam – Pinkster / Gebed / Epiklese) Teks en musiek: Ioannis Dekas © MAR Gospel Music Publishers
(Opgeneem op Gunsteling Lof- en Aanbiddingsliedere en FLAM, vol 1)

O Heer, ons staan voor U gebroke
as mens verstaan ons nie U weë.
Maar U stuur vir ons ’n Leidsman trou,
Hy lei ons na U.
Kom o Skepper Gees,
lewendmakend Gees.

Kom in al U volheid,
kom in al U krag.
Lei my in U waarheid,
leer my van die Seun.
Wees U ook my trooster,
kom o Skepper Gees.

VONKK 24 “Gees Van God, Kom Woon In Ons”
Teks: Tui amoris ignem – Taizé 2001; Afrikaanse weergawe Breda Ludik 2003/2009
Musiek: Jacques Berthier 1923-1992 Ateliers et Presses de Taizé, Frankryk.
Met toestemming gebruik (Latyn, Afrikaans in hierdie weergawe en musiek) © 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media

Gees van God, kom woon in ons.
Vuur in ons aan die gloed van u liefde.
Kom oor ons, o Gees van God.
Kom oor ons, o Gees van God.

Veni Sancte Spiritus,
tui amoris ignem accende.
Veni Sancte Spiritus,
veni Sancte Spiritus.

“VONKK 113 Kom, Heilige Gees”
Teks: Jacques Louw 2010 © Melodie: WILLEM PRETORIUS – Karien Pretorius 2008 © Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2010 (Pro Deo)
Klavierbegeleiding: Riaan Steyn 2010 © © 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Kontemporêr – Gebed / Pinkster

Keervers
Kom, Heilige Gees,
kom vul my hart,
my gees, my verstand.
Raak my nou aan
dat ek kan verstaan
u doel met my lewe.

Vers 1
Dat ek my lewe, my krag, my vermoëns,
aan U kan toewy –
u dien met my gawes.
Ek wil gehoorsaam U dien in liefde.
Ek lê myself, Heer, voor U neer.

Keervers
Kom, Heilige Gees,
kom vul my hart,
my gees, my verstand.
Raak my nou aan,
dat ek kan verstaan
u doel met my lewe.

Vers 2
Maak my getuie van hoop en bevryding
wat in die wêreld u liefde sal uitdra.
Maak my vrymoedig, diensbaar, gewillig
om met my lewe U te eer.

Keervers
Kom, Heilige Gees,
kom vul my hart,
my gees, my verstand.
Raak my nou aan,
dat ek kan verstaan
u doel met my lewe.

VONKK 27 “Kom En Lei My, Skepper-Gees”
Teks: Veni Creator Spiritus – Taizé 2001; Afrikaanse weergawe Michiel van der Merwe 2003
Musiek: Jacques Berthier 1923-1992 Ateliers et Presses de Taizé, Frankryk. Met toestemming gebruik (Latyn, Afrikaans in hierdie weergawe en musiek) © 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Meditatief – Gebed / Pinkster

Kom en lei my, Skepper-Gees.
Veni Creator Spiritus.

VONKK 146 My Gees, My Siel, My Liggaam
Teks: My spirit, soul and body – Mary Dagworthy James 1885; Halleluja 1951; gewysig Jacques Louw 2010 ©
Musiek: Phoebe Palmer Knapp (1839-1908) © Teks: 2010 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Musiek: Openbare besit RUBRIEK: Klassiek – Pinkster / Liefde, Dankbaarheid en Diens

1. My gees, my siel, my liggaam
wy ek aan U, o Heer.
Ek lê myself as offer
gewillig voor U neer.

Refrein:
My hart is op die altaar,
en wagtend op u vuur;
wagtend, wagtend, wagtend,
ja, wagtend op u vuur.

2. My diepste wens is, Here,
– gehoorsaam aan u Gees –
dat ek met al my gawes
vir U mag diensbaar wees.

Refrein:
My hart is op die altaar,
en wagtend op u vuur;
wagtend, wagtend, wagtend,
ja, wagtend op u vuur.

3. U liefde vir die wêreld
het U na ons gebring.
Mag ek na ander uitreik
deur liefde wat my dring.

Refrein:
My hart is op die altaar,
en wagtend op u vuur;
wagtend, wagtend, wagtend,
ja, wagtend op u vuur.

4. U stuur my na die wêreld
om dáár vir U te werk,
my gees en siel en liggaam
te wy ook aan u kerk.

Refrein:
My hart is op die altaar,
en wagtend op u vuur;
wagtend, wagtend, wagtend.
ja, wagtend op u vuur.

God praat met ons en ons luister

Gebed
O Heilige Gees van God, kom na ons en beweeg tussen ons:
kom as wind en reinig ons;
kom as vuur en suiwer ons;
kom as dou en verfris ons:
oortuig en bekeer ons en wy ons hart en lewe aan U
vir ons eie welsyn en tot u verheerliking.
Ons vra dit in Jesus se Naam.
(uit: Van der Merwe, J (red) Gebedeboek met liturgiese voorstelle LV BM 2001, Outeur: Eric Milneer-White)
OF Lied 436 “Herskep, o Gees, laat leef, o Gees” of
VONKK 113 Kom, Heilige Gees

Skriflesing: Johannes 14:8-27

Familie-oomblik
Preek

Familie-oomblik

In Johannes 14:15 sê Jesus: “As julle my liefhet sal julle my opdragte gehoorsaam.” Die Heilige Gees help ons om gehoorsaam te wees. Om ‘n gestuurde van Jesus te wees, vra dat ons soos Jesus alle ander mense sal aanvaar en liefhê. Ons moet sagter word en nie op ‘n skerp manier mense seermaak nie.

Kinders kan klein papiertjies met skerp kante (verwysend na hulleself) neem en die hoeke in die Paaskers se vlam (verwysend na die vormende Lig van Jesus Christus) versigtig skroei sodat dit ronder en sagter hoeke kry. Laat hulle ‘n toewydingsgebed doen.
OF
Gebruik een van daardie pype wat ’n mens swaai om ’n geraas te maak – of ’n vuvuzela! Op hul eie beteken dit niks, maak geen geluid nie. Maar (pyp) soos die kerk aktief raak en begin beweeg of (vuvuzela) soos die Gees deur ons waai, begin dit ’n geluid maak, kom daar lewe.
EN
Jy kan baie daarvan maak dat vandag die verjaarsdag van die kerk is. Deel papier-fluitjies en streamers uit en laat almal dit gooi en blaas tydens gepaste tye in die liturgie, bv. tydens die lofsang. Julle kan ook kerse op ’n lekker groot plaatkoek aansteek terwyl jy verduidelik van die kerk se verjaarsdag (vuurtonge met die uitstorting van die Gees) – en dan saam die kerse doodblaas.

Plak vlam-plakkers op almal se voorkoppe en verduidelik van die teenwoordigheid van die Gees.

Laat mense van verskillende ouderdomme tydens die lofsang rooi vlae en linte swaai.

Preekriglyn

“Karre” is ‘n taal wat in die Sentraal-Afrikaanse Republiek gepraat word. Vir Bybelvertalers het dié taal ‘n hele paar uitdagings gebied, veral toe hulle by Johannes 14 kom. Hulle moes die term wat hier vir die Heilige Gees gebruik word, Parakleet, vertaal. Hoe sou hulle die Heilige Gees beskryf? Die vertalers kon nie die regte woord vind nie.

Op ‘n dag sien die vertalers hoe ‘n groep portiere artikels op hulle koppe die bos indra. Hulle let op dat een van die groep niks dra nie. Vanselfsprekend dink hulle dié persoon is in beheer, besig om te kyk dat die ander hulle werk behoorlik en vinnig doen.

Hulle ontdek egter dat die persoon allesbehalwe die toesighouer is. Hy gaan saam, sodat wanneer een van die draers dalk te uitgeput raak om verder te dra, of in die ruwe terrein beseer word, daar iemand was om bystand te verleen. Sou iemand bv. uitgeput neersak, sou hierdie man die vrag optel en verder dra.

Hierdie portier-sonder-vrag staan in die Karre-taal bekend as “die een wat langs ons neerval.” Dit was die oplossing. Die vertalers het hulle woord vir Parakleet gevind.

Om God te ken

Hoe is dit moontlik dat ons God kan ken en beleef, in God kan glo en ons lewe aan God kan toevertrou? Ons het God nog nooit gesien nie. Ons kan God nie in eksperimente bewys of met meetinstrumente beskryf nie. Ons kan God nie vasvang met ons arms, sodat ons God van naderby kan bekyk nie.

Hoe is geloof dan moontlik? Hoe is ‘n verhouding met God haalbaar? Hoe is betroubare kennis van God beskikbaar? Hoe is dit moontlik om uit die krag van God te lewe?

Filippus se vraag aan Jesus (8) is vandag baie van ons se vraag: “Here, wys vir ons die Vader, en dit is vir ons genoeg.” Ons streef daarna om God betroubaar te kan ken, en om sekerheid te hê ons geloof word nie op stand gebou nie.

Jesus antwoord Filippus op ‘n aangrypende manier. God word geken deur (a) Jesus en (b) deur die Heilige Gees:

  • Wie Jesus sien, sien die Vader. Dit is so, omdat die Vader in Jesus woon en Jesus in die Vader. Dit is in die Vader wat al Jesus se werke hul oorsprong het. Dit is by die Vader dat Jesus die woorde ontvang wat Hy sê. Wie dus na Jesus kyk en luister, sien en luister na die Vader.
  • Jesus stuur ook die Voorspraak, die Parakleet, die Heilige Gees vir sy dissipels. Die Heilige Gees pas die dissipels op en hou Jesus en die Vader se woorde lewend in hulle. Die Voorspraak word juis deur die Vader in Jesus se Naam gestuur sodat geloof en gehoorsaamheid by die dissipels moontlik is.

Die Vader kom na ons deur Jesus. God en Jesus skenk die Gees. God maak geloof moontlik, want God is die Een wat in Jesus en deur die Heilige Gees langs ons neerval, ons optel en geloof in ons werk.

Sien en glo

Die doel van die Johannes-evangelie is om geloof te wek (20:31). Vir Johannes is geloof iets wat gebore word uit die sien en hoor van God. Daarom is Filippus se vraag, wat die Vader wil sien, vir Johannes so belangrik. Uit Jesus se antwoord blyk hou geloof verband met (a) Jesus se woorde en sy dade, en hierdie geloof word (b) deur die Heilige Gees in ons lewens bewerk.

Jesus se woorde en dade

Johannes beskryf Jesus se dade in terme van die “tekens” wat Jesus doen. Johannes vertel van sewe “daad-tekens” in die eerste twaalf hoofstukke:

  • die verandering van water in wyn,
  • die genesing van die regeringsamptenaar se seun,
  • die genesing van die sieke by Betesda,
  • die vermeerdering van die brood,
  • Jesus loop op die see,
  • die genesing van ‘n blinde man, en
  • die opwekking van Lasarus.
  • Aan die einde van die evangelie kom nog ‘n wonderteken voor: die groot visvangs. Jesus se verskynings na sy opstanding het ook ‘n tekenkarakter.
Positief en negatief

Hierdie tekens of werke van Jesus is bedoel om geloof te wek. Hierdie tekens werk beide positief en negatief in mense se lewens wanneer hulle dit sien en beleef.

Positief: Jesus se dissipels “het tot geloof in Hom gekom” na die wonder by die bruilof in Kana. Sommige kom tot geloof in Jesus na die opwekking van Lasarus. Jesus sê ook dat sy werke mense rede gee om te glo (10:38, 14:11).

Negatief: Soms gaan mense net agter Jesus aan ter wille van die tekens, soos die brood en die visse. Jesus wantrou blykbaar selfs diegene wie se geloof op wondertekens berus (2:23-25). Jesus se openbare optrede eindig op ‘n taamlik somber noot: “Alhoewel Jesus so baie wondertekens voor die mense gedoen het, het hulle tog nie in Hom geglo nie.” (12:37) Aan die einde van die evangelie word ‘n seën oor diegene uitgespreek “. . . wat nie gesien het nie en tog glo” (20:29).

Die tekens is positief vir diegene wat Jesus in die tekens as Here en Verlosser ontvang en in Hom glo. Dit was destyds so, en ook nog vandag. Die getuienis oor die tekens, die werke, van Jesus, kom ook na ons toe wat nie in die tyd van Jesus se lewe in Palestina op aarde was nie. Ons hoor ook die woorde van Jesus, sy onderrig. Dit is hierdie woorde wat geloof wek en mense na Jesus laat gryp om Hom te volg en te dien.

Jesus is die Woord van God. Hy maak God bekend deur wat Hy sê, deur wat Hy doen en deur wie Hy is.

Die Heilige Gees

Wat gebeur egter nadat Jesus se aardse bediening tot ‘n einde gekom het, as mense Hom nie meer kan sien of hoor nie? Wat gebeur as ons Jesus nie meer dag vir dag met ons oë kan sien nie? Hierdie “leemte” word deur die Heilige Gees gevul.

Jesus openbaar God, maar die Heilige Gees speel ‘n wesenlike rol om Jesus se woorde en dade en geloof by ons lewend te hou. Die Heilige Gees is die Parakleet, die Een wat langs ons neerval, en ons optel om te kan glo en dien.

Nie net in die Karre-taal nie, maar eintlik in enige taal is “Parakleet” ‘n woord wat moeilik vertaal. In die 1983-vertaling word “Parakleet” as “Voorspraak” vertaal. Die nuwe direkte Bybelvertaling gebruik die woord Parakleet onvertaald, om die volle inhoud van die begrip te bewaar. Die Parakleet is iemand wat namens ander praat, wat persone in nood bystaan, wat namens ander in ‘n konfliksituasie intree, soos ‘n advokaat in die hof, wat die moeë en moedeloses bystaan, en diegene wat ly, vertroos.

‘n Ander Parakleet

Jesus noem die Gees ‘n “ander Parakleet”. Daarmee gee Hy te kenne dat Hyself ook ‘n Parakleet is. Dit is dus ‘n gemeenskaplike titel vir Jesus en die Gees wat ook dui op die ooreenkomste en kontinuïteit tussen Jesus en die Gees. Johannes spel hierdie ooreenkomste uit:

  • Jesus en die Gees het ‘n gemeenskaplike oorsprong – beide kom van die Vader en word deur die Vader na die wêreld gestuur.
  • Nie een van Hulle praat uit hulle eie nie. Die woorde wat Jesus praat, kom van die Vader en die woorde wat die Gees praat, kom van Jesus.
  • Jesus maak alles wat Hy van die Vader ontvang het aan die dissipels bekend. Net so maak die Gees alles wat Hy van Jesus ontvang het, bekend.
  • Jesus verheerlik die Vader en die Gees verheerlik Jesus.
  • Beide van hulle onderrig, getuig van die waarheid en ontbloot die wêreld se sonde.
  • In beide gevalle is die reaksie van die wêreld dieselfde: die wêreld ken nie vir Jesus en die Gees nie, en net soos wat die wêreld nie vir Jesus ontvang het nie, ontvang dit ook nie die Gees nie.

Bogenoemde ooreenkomste sinspeel reeds daarop dat die Heilige Gees, die “ander Parakleet,” ‘n ononderbroke voortsetting van Jesus se teenwoordigheid onder sy volgelinge is.

Die Gees herinner aan Jesus

Die Gees “onderrig” en “herinner” die gelowiges aan Jesus (14:26). Die Parakleet “herinner” aan Jesus en Jesus se woorde. Die Gees bewaar dus die band met die verlede, met dit wat Jesus reeds bekend gemaak het en die gelowiges alreeds ontvang het.

Daarom word Hy ook die Gees van die Waarheid genoem. Dit is ‘n titel wat die Gees aan Jesus en die Vader verbind. Volgens Johannes is God die waarheid en is sy Woord die waarheid. Jesus getuig van die waarheid en Hy beliggaam die waarheid. Ek is die weg en die waarheid, sê Jesus. As Gees van die waarheid maak die “ander Parakleet” God se waarheid soos dit in Christus gestalte gekry het aan ons bekend.

Deur herinnering anker die Heilige Gees die geloofsgemeenskap in die woorde en dade van Jesus. Die Gees lei ons in die waarheid, wat beteken die Gees verseker dat die waarheid van Jesus opnuut en reg toegepas word in nuwe omstandighede waarin gelowiges hulle bevind.

Herinner aan die toekoms

Die gelowiges beleef egter nie net afstand ten opsigte van die verlede en die aardse Jesus nie, maar ook ten opsigte van die toekoms en Jesus se wederkoms. Die evangelie vertel van Jesus wat jare gelede opgestaan het en wat belowe dat Hy iewers in die toekoms weer sal kom. Dit is egter onseker wanneer laasgenoemde sal gebeur. Die toekoms is dalk selfs ‘n meer veraf werklikheid as die verlede.

Johannes se lesers leef in die hede, in ‘n wêreld waar hulle konflik en teenstand beleef. Die beeld van “weeskinders” in Johannes 14:18 verbeeld die ervaring van hierdie groep gelowiges. Jesus is oënskynlik weg, en die toekoms lyk so ver verwyderd van die hede.

Die Gees se werking is om die toekoms hede te maak. Terwyl Jesus gaan om ‘n toekomstige woning vir sy dissipels voor te berei, openbaar die Gees dat die Vader en die Seun nou reeds by die gelowige kom woning maak (14:23). Die toekoms word hede!

Dit beteken die Heilige Gees maak die feite van die verlede en die toekoms vir die gelowiges ‘n werklikheid in die hede. Jesus, wat in die verlede opgestaan het uit die dood, bly ‘n lewende werklikheid vir die dissipels. Die Jesus wat eendag weer kom, is alreeds hier in die hede. Deur die Heilige Gees is die teenwoordigheid van die Vader en Seun nou in die geloofsgemeenskap ‘n werklikheid.

Vir alle geslagte

Die koms van die Gees is nie net ‘n troosprys vir ‘n latere geslag gelowiges nie. Johannes doen moeite om aan sy lesers te toon dat die eerste geslag gelowiges nie ‘n voorsprong bo hulle gehad het nie. Hy doen dit deur onder meer te wys op die onbegrip van Jesus se dissipels en toehoorders. Jesus maak aan almal wat bereid is om te luister, bekend wie Hy is. En tog verstaan Filippus byvoorbeeld nie. “Ek is al so lankal by julle, en ken jy my nie, Filippus,” vra Jesus vir hom (14:9). Tydens die voetewassing lees ons: “Toe Hy by Simon Petrus kom, vra dié vir Hom: ‘Here, gaan U my voete was?’ En Jesus antwoord hom: ‘Wat ek doen, begryp jy nie nou nie, maar later sal jy dit verstaan’ (13:6-7).” Die dissipels verstaan nie, nie die voetewassing nie, maar ook groot dele van Jesus se bediening nie.

“Later sal jy dit verstaan” (13:7). Wanneer is later? Met verwysing na Johannes 7:29 skryf ‘n teoloog: “Tydens Jesus se aardse bediening het niemand regtig verstaan wat Jesus sê nie. Maar na Jesus se verheerliking aan die kruis en die ontvangs van die Heilige Gees op Pinkstersondag kon die dissipels die verlede (Jesus se bediening) in ‘n totaal nuwe lig sien. Johannes vestig dus die aandag daarop dat ook Jesus se dissipels slegs deur die Gees kon verstaan wie Jesus is en wat sy werke beteken (sien Joh 12:16).

Johannes betoog dus dat latere gelowiges, net soos die eerste gelowiges, Jesus se woorde ontvang het wat hulle in staat stel om Jesus se werke te “sien”. En net soos die latere gelowiges, was die eerste gelowiges ook aangewese op die Gees, die ander Parakleet, om in Jesus die inwonende God te herken en te beleef.

Dankbaar oor God se werk

Op Pinkstersondag word ons vervul met dankbaarheid oor God wat God self aan ons kom bekendmaak. God doen dit deur die woorde en werke van Jesus, asook deur die getuienis van die Heilige Gees.

Die Heilige Gees vul ons hede met betekenis, want die Gees hou die groot werke van God in Jesus Christus ‘n lewende geloofswerklikheid vir ons. Die Gees lê die fondament waarin ons geloof veranker word.

Die Heilige Gees help ons ook om ons toekoms in Christus te onthou. Deur die Gees weet ons waarheen ons op pad is: na ‘n lewe van volheid met God. Christus se verlede en toekoms word die ankerpunt van ons hede.

Daar is nie standhoudende geloof moontlik sonder Pinkstersondag nie. Die Gees het op ons geval, en vul ons dag vir dag. Die Karre-taal druk dit so ongelooflik mooi uit. Die Gees maak gehoorsaamheid en getrouheid aan Jesus moontlik.

God stuur ons om te leef

Stil nadenke / Geleentheid vir dankgebede
Laat lidmate in stilte nadink waaroor hulle dankbaar is en vir God daarvoor dank. Jy kan ook na ’n tyd van stil refleksie kans gee vir ’n paar dankgebede.

Voorbidding
VONKK 27 Kom En Lei My, Skepper-Gees [Taizé-lied]

V: Veni Creator Spiritus. Kom, Skepper-Gees! Kom en hoor ons gebede en herskep ons. Kom herskep u kerk oor die wêreld heen …
G: met waagmoed vir geregtigheid.

V: Kom herskep u kerk in Suid-Afrika …
G: met deernis en medelye vir die nood rondom ons.

V: Kom herskep die NG Kerk en die VGK …
G: om nuwe moontlikhede vir kerkeenheid te soek.

V: Kom herskep ons in NN (naam van julle gemeente) …
G: sodat ons uit dankbaarheid u wil sal soek.

V: Veni Creator Spiritus. Kom, Skepper-Gees! Kom en hoor ons gebede en herskep ons. Kom herskep individue in die wêreld …
G: dat hulle onrustig sal bly totdat hulle rus vind in U.

V: Kom herskep mense wat onseker is oor hulle identiteit …
G: tot ’n lewe van selfaanvaarding.

V: Kom herskep mense wat ander veroordeel …
G: tot ’n lewe van selfondersoek.

V: Kom herskep mense wat sukkel om kinders te kry …
G: met die troos van u nabyheid.

V: Kom herskep die seer van kinders wat mishandel en gemolesteer word …
G: met u genesende liefde.

V: Kom herskep misdadigers en geweldplegers …
G: met ’n hartsverandering en onderskeidingsvermoë.

V: Veni Creator Spiritus. Kom, Skepper-Gees! Kom en hoor ons gebede en herskep ons. Buiten vir die kerk en vir individue, vra ons uitkoms vir ons wêreld …

Vir die oorloë …
G: in Afganistan, Irak, Soedan en oral waar daar oorlog is.

V: Vir die vigspandemie …
G: in Suid-Afrika, Zambië, die res van Afrika en oral waar mense ly.

V: Vir hongersnood en armoede …
G: in Indië, Malawi, Amerika en oral in die wêreld.

V: Vir die mishandeling van vroue …
G: in Bangladesj, Suid-Afrika, Tsjad en oral in die wêreld.

V: Veni Creator Spiritus. Kom, Skepper-Gees! Kom en hoor ons gebede en herskep ons. Kom herskep ook vir my …
G: haal my kliphart uit, en gee vir my ’n hart van vleis.

V: Saam met die kerk wêreldwyd en die wolk van getuies wat oor die eeue heen strek, bid ons …
G: Kom, Skepper-Gees!

VONKK 27 Kom En Lei My, Skepper-Gees [Taizé-lied]
V: Amen!
(uit: Wepener, Cas. Soos ’n Blom na die Son draai. BM 2011)

Geloofsbelydenis

Tafelgebed
Voorganger (V): Ons verheerlik U, Here God, Skepper van die hemel en die aarde. U gee die brood, die vrug van die aarde en van die arbeid van mense. Laat dit vir ons die brood van die lewe wees.
Gemeente (G): Ons verheerlik U, nou en vir ewig!

V: Ons verheerlik U, Here God, Skepper van die hemel en die aarde. U gee die wyn, die vrug van die wingerdstok en van die arbeid van mense. Laat dit vir ons die wyn van die ewige koninkryk wees.
G: Prys die Here, nou en vir ewig!

V: Soos die koring wat oor die velde gestrooi was en die druiwe wat oor die heuwels versprei was, op hierdie tafel saamgebring is in brood en wyn, mag u ganse kerk net so van die uithoeke van die aarde af saamgebring word in u koninkryk.
G: Marana ta! Kom, Here Jesus!

V: Mag die Here met julle wees!
G: En ook met jou!

V: Hef op julle harte.
G: Ons hef dit op tot die Here.

V: Kom ons bring dank aan die Here ons God.
G: Dit is gepas dat ons dank en lof aan die Here bring.

V: Aan U kom ons dank toe, Here ons God, oral en altyd deur Jesus Christus ons Here. Want U het die Heilige Gees uitgestort oor die mense in wie U ’n welbehae het. Daarom juig die hele aarde en roem die volke in velerlei tale. Daarom sing ons saam met die engele en hemelwesens die lof van u heerlikheid:
G: Heilig, heilig, heilig is die Here, die Almagtige. Die hele aarde is vol van sy magtige teenwoordigheid. Hosanna vir die Seun van Dawid! Geseënd is Hy wat in die Naam van die Here kom! Hosanna in die hoogste hemel!

V: Here God, Skepper van die hemel en die aarde, U is heilig en u heerlikheid is sonder maat of perk. Laat u lewegewende Gees oor hierdie maaltyd kom sodat die brood en wyn vir ons die liggaam en bloed van Christus kan wees.
G: Kom, Skepper-Gees!

V: Mag die Skepper-Gees die woorde van u geliefde Seun ’n werklikheid laat word. Want in die nag waarin Hy oorgelewer is, het Hy die brood geneem, en nadat Hy U daarvoor gedank het, het Hy dit gebreek en gesê: “Dit is my liggaam; dit is vir júlle. Gebruik dit tot my gedagtenis.” Ná die maaltyd het Hy die beker geneem en gesê: “Hierdie is die nuwe verbond in my bloed. Gebruik dit, elke keer as julle daaruit drink, tot my gedagtenis.”
G: Ons verkondig u dood, Here Jesus! Ons vier u opstanding uit die dood! Ons wag op u koms in heerlikheid!

V: Here ons God, ons roep vandag in herinnering die uitstorting van u Heilige Gees, die Voorspraak wat U vir ons gestuur het, die Gees van die waarheid wat van die Vader uitgaan en oor Christus getuig. Vervul ons, terwyl ons die maaltyd vier, met die Heilige Gees sodat ons een liggaam en een van gees kan wees, ’n lewende offer wat in Christus vir U aanneemlik is.
G: Kom, Skepper-Gees!

V: Deur Christus, saam met Christus, in Christus, behoort aan U al die eer en die heerlikheid, Almagtige God en Vader, in die eenheid van die Heilige Gees, nou en vir ewig.
G: Amen.

V: Ons is deur die Heilige Gees beseël as die eiendom van God. Laat ons dan nou saam bid:
G: Ons Vader wat in die hemel is …
(of Lied 266).

Vredesgroet
(Die gemeentelede groet mekaar met ’n handdruk of omhelsing met die woorde: “Mag die vrede van die Here met jou wees.”)

Instellingswoorde
Uitdeling en gebruik van die brood en wyn
Dankgebed
Offergawes

Slotsang
Lied 443 “Wind kan jy nie sien nie” of
VONKK 146 My Gees, My Siel, My Liggaam [ou Halleluja-lied] of
Flam 92 Seën ons Here God, Seën Afrika (Seëngebed) [Bekend]

Seën

Respons
Lied 444 “Kom kyk! Kom kyk!of
VONKK 144 Vrede Van God 
Johannes 14 : 25-27; 20: 20-23 Teks: Johan Bronsveld (1951-); Afrikaanse weergawe: Jacques Louw 2010 ©
Musiek: BRONSVELD – Johan Bronsveld (1951-) © Afrikaanse teks: 2011 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Musiek: Unisong Music Publishers (admin BMG Music Publishing Africa). Met toestemming gebruik.
RUBRIEK: Meditatief – Uitsending / Drie-eenheidsondag

1. Vrede van God, die vrede van God,
die vrede van God is met jou.
Vrede van God, vrede van Hom,
die vrede van God is met jou.

2. In Jesus Naam, in Jesus Naam,
in Jesus se Naam gee ek jou:
Vrede van God, vrede van Hom,
die vrede van God is met jou.

3. Heilige Gees, die Heilige Gees,
die Heilige Gees is met jou.
Vrede van God, vrede van Hom,
die vrede van God is met jou.

A ministry platform for faith leaders.

© Copyright Bible Media | This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.