Pinksterfees

Sections

Oorsig

Ander tekste

Psalm 104:24-34, 35b
24U het baie dinge geskep, Here,
die aarde is vol van wat U gemaak het,
en tog, U het alles in wysheid geskep.
25Daar is die see, groot en wyd,
wat wemel van diere, klein en groot.
26Daar vaar die skepe,
en daar is die Leviatan.
U het hom gemaak om mee te speel.
27Hulle is almal van U afhanklik,
U gee hulle kos op hulle tyd.
28U gee, en hulle eet,
U maak u hand oop,
en hulle kry meer as genoeg.
29Maar as U U terugtrek,
is dit klaar met hulle,
as U hulle asem wegneem, is hulle dood
en word hulle weer stof.
30U gee die lewensasem en daar is lewe;
ook uit die grond
laat U nuwe lewe spruit.
31Mag daar aan die roem van die Here
geen einde wees nie!
Mag die werk van die Here
Hom vreugde verskaf,
32Hy wat na die aarde kyk, en dit bewe,
wat die berge aanraak, en hulle brand.
33Ek wil tot eer van die Here sing
so lank ek lewe,
ek wil die lof van my God besing
so lank ek daar is.
34Mag hierdie bepeinsinge van my
vir Hom aanneemlik wees!
Ek wil my in die Here verbly.

35Mag die sondaars van die aarde af 
verdwyn, 
mag die goddeloses 
ophou om te bestaan! 

Ek wil die Here loof.
Prys die Here!

Handelinge 2:1-21
Die uitstorting van die Heilige Gees
2 Toe die dag van die pinksterfees aanbreek, was hulle almal op een plek bymekaar. 2Skielik was daar ’n geluid uit die hemel soos van ’n geweldige stormwind, en dit het die hele vertrek gevul waar hulle gesit het. 3Hulle het iets soos vuur gesien wat in tonge verdeel en op elkeen van hulle gekom het. 4Almal is met die Heilige Gees vervul en hulle het in ander tale begin praat soos die Heilige Gees dit aan hulle gegee het om onder sy leiding te doen.

5Daar het godsdienstige Jode uit al die nasies onder die son in Jerusalem gewoon. 6Toe die mense die geluid hoor, het ’n groot skare saamgedrom. En omdat elkeen gehoor het hoe daar in sy eie taal gepraat word, het hulle nie geweet hoe hulle dit het nie. 7Verras en verbaas sê hulle toe: “Die mense wat daar praat, is tog almal Galileërs. 8Hoe hoor elkeen van ons dan sy eie moedertaal? 9Perse, Mediërs en Elamiete, sowel as die inwoners van Mesopotamië, Judea en Kappadosië, Pontus en die provinsie Asië, 10Frigië en Pamfilië, Egipte en die dele van Libië om Sirene, mense uit Rome, 11Jode sowel as heidene wat die Joodse geloof aangeneem het, Kretensers en Arabiere—ons hoor hulle in ons eie tale praat oor die groot dinge wat God gedoen het.”

12Hulle was almal verbaas en uit die veld geslaan. Party het vir mekaar gevra: “Wat kan dit tog beteken?”

13Maar party het gespot en gesê: “Hulle is dronk.”

Petrus se toespraak op die pinksterdag
14Toe staan Petrus saam met die elf ander apostels op en onder leiding van die Heilige Gees spreek hy die mense toe: “Jode en julle almal wat in Jerusalem woon, ek moet vir julle verduidelik wat gebeur het. Luister na wat ek gaan sê: 15Hierdie mense is nie dronk soos julle dink nie, want dit is nog maar nege-uur in die môre. 16Nee, hier gebeur wat God deur die profeet Joël gesê het:
17Só sal dit in die laaste dae wees,
sê God:
Ek sal my Gees uitstort
op alle mense:
julle seuns en julle dogters
sal as profete optree;
julle jongmense sal gesigte sien;
julle oumense sal drome droom.
18Ja, op my dienaars
en my dienaresse
sal Ek in daardie dae
my Gees uitstort,
en hulle sal as profete optree.
19Ek sal tekens bo in die lug
en wonders onder op die aarde gee:
bloed en vuur en rookwolke.
20Die son sal pikdonker word
en die maan bloedrooi
voordat die groot en glorieryke dag
van die Here kom.
21So sal dit dan wees:
elkeen wat die Naam van die Here
aanroep,
sal gered word.

Johannes 15:26-27; 16:4b-15
26“Wanneer die Voorspraak kom wat Ek vir julle van die Vader af sal stuur, die Gees van die waarheid, wat van die Vader uitgaan, sal Hy oor My getuig. 27En julle moet getuig, want julle is van die begin af by My.”

Die werk van die Heilige Gees
5“Nou gaan ek na Hom toe wat My gestuur het, en tog vra niemand van julle vir My: ‘Waar gaan U heen?’ nie. 6Maar omdat Ek dit vir julle sê, is julle harte vol droefheid. 7Tog sê Ek vir julle die waarheid: Dit is tot julle voordeel dat Ek weggaan, want as Ek nie weggaan nie, sal die Voorspraak, die Heilige Gees, nie na julle toe kom nie; maar as Ek gaan, sal Ek Hom na julle toe stuur. 8En wanneer Hy kom, sal Hy bewys dat die wêreld skuldig is aan sonde, en dat die reg aan my kant is, en dat die oordeel al gekom het. 9Die wêreld is skuldig aan sonde, want die wêreld glo nie in My nie; 10die reg is aan my kant, want Ek gaan na die Vader toe, en julle sal My nie meer sien nie; 11die oordeel het al gekom, want die owerste van hierdie wêreld is klaar veroordeel.

12“Ek het nog baie dinge om vir julle te sê, maar julle sal dit nie nou kan begryp nie. 13Wanneer Hy kom, die Gees van die waarheid, sal Hy julle in die hele waarheid lei. Wat Hy sal sê, sal nie van Homself kom nie: Hy sal net sê wat Hy hoor, en Hy sal die dinge wat gaan kom, aan julle verkondig. 14Hy sal My verheerlik, want wat Hy van My ontvang, sal Hy aan julle verkondig. 15Alles wat aan die Vader behoort, behoort ook aan My; daarom dat Ek gesê het: Wat Hy van My ontvang, sal Hy aan julle verkondig.”

Fokusteks

Esegiël 37:1-14
Die mag van die Here het my in besit geneem en my deur die Gees van die Here uitgebring en neergesit binne-in ‘n laagte. Die laagte was vol bene. Die Here het my om die bene laat loop, en ek het gesien daar is baie bene in die laagte en hulle is baie droog. Toe vra Hy vir my: “Mens, kan daar in hierdie bene weer lewe kom?” Ek het geantwoord: “Nee, dit weet net U, Here my God.” Hy sê toe vir my: “Tree op as profeet vir hierdie bene en sê vir hulle: Hoor die woord van die Here, droë bene! So sê die Here my God vir hierdie bene: Ek gaan gees in julle laat kom sodat julle kan lewe: Ek sal vir julle senings en vleis aansit en julle oortrek met vel en dan sal Ek gees in julle gee sodat julle kan lewe. Dan sal julle besef dat Ek die Here is.” Ek het toe as profeet opgetree soos ek beveel is, en terwyl ek dit doen, hoor ek ‘n gedreun: die bene het na mekaar toe beweeg, elkeen na die been toe wat by hom pas. Terwyl ek kyk, kom daar senings en vleis aan hulle en word daar vel bo-oor getrek. Maar daar was nog nie gees in hulle nie. Toe sê die Here vir my: “Praat nou as profeet met die gees, tree op as profeet, mens, sê vir die gees: So sê die Here my God: Kom uit die vier windstreke, gees, blaas in hierdie dooies in dat hulle kan lewe.” Ek het as profeet opgetree soos die Here my beveel het, en toe kom die gees in hulle, en hulle lewe en gaan staan regop. Dit was ‘n baie groot menigte. Die Here het vir my gesê: “Mens, al hierdie bene stel die hele Israel voor. Hulle sê: ‘Ons bene is uitgedroog, ons het geen hoop meer nie, dit is klaar met ons.’ Tree op as profeet, sê vir hulle: So sê die Here my God: Ek sal julle grafte oopmaak en julle laat uitkom, my volk, en Ek sal julle terugbring na die land Israel toe. Wanneer Ek julle grafte oopmaak en julle laat uitkom, my volk, sal julle besef dat Ek die Here is. Ek sal my Gees in julle laat kom sodat julle kan lewe en Ek sal julle in julle land laat woon. Dan sal julle besef dat Ek die Here is. Ek het dit gesê en Ek sal dit doen,” sê die Here.

Liturgie

Votum
Seëngroet

Lofsang
VONKK 146 “My Gees, My Siel, My Liggaam” of
Lied 444 “Kom kyk! Kom kyk!”

Verootmoediging en Toewyding
Toewydingslied: (Moontlik terwyl mense “bene” vorentoe bring)
Flam 4 “O Heilige Gees, Kom Maak My Nuut” of
Lied 432 “O Heil’ge Gees, aan U die eer”

Help ons, o Vader, deur u genade, om U alleen lief te hê en te dien.  Vervul ons harte met blymoedigheid, moed en liefdevolle vertroue in U, deur ons Here en Meester, Jesus Christus.
(Aangepas uit:  2001.  Gebedeboek met Liturgiese Voorstelle.  Wellington, Lux Verbi.BM.)

Geloofsbelydenis/Gebed oor die Heilige Gees
(Herman Bavinck, aangehaal in Gebed van die hart deur Willem Nicol)

Gebed
VONK 27 Kom En Lei My, Skepper-Gees” of
Flam 178 “Die Kleur Van Die Kruis” of
Lied 442 “Gees van God wat in my woon”

Skriflesing: Esegiël 37:1-14

Respons:
Speel (en sing!?) die Afro-Amerikaanse Spiritual “Dem Dry Bones”.

Gebed
Nagmaal

Slotsang
VONKK 174 “Strome Van Seën Uit Die Hemel” of
Lied 430 “Kom, Skepper-Gees, besoek u kerk” of
Lied 443 “Wind kan jy nie sien nie”
Lied 440 “Die Here sal ons met sy Gees”

Seën

Respons
VONKK 174 Refrein of
Lied 430 Refrein

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Toetrede
VONKK 24 “Gees Van God, Kom Woon In Onsof
Flam 58 “Skepper Gees” of
Lied 436 “Herskep, o Gees, laat leef, o Gees”

Votum
V: Kom, Skepper-Gees, en waai deur ons gebroke wêreld.
G: Kom, Skepper-Gees, en bring nuwe lewe vir ons wêreld.

V: Kom, Skepper-Gees, en waai deur ons gebroke lewe.
G: Kom, Skepper-Gees, en bring vir ons nuwe lewe.
(uit:  Wepener, Cas.  2011.  Soos ’n blom na die son draai.  Wellington, BybelMedia.)

Seëngroet

Lofsang
VONKK 146 ‘My Gees, My Siel, My Liggaam” of
Lied 444 “Kom kyk! Kom kyk!”

Verootmoediging en Toewyding
My Gees is uitgedor, want dit het vergeet om deur U gevoed te word.
Here, ons smeek U om ons te bevry van ons

  • vrees vir die onbekende toekoms
  • vrees vir mislukking
  • vrees vir armoede
  • vrees vir verlies en hartseer
  • vrees vir eensaamheid
  • vrees vir siekte en pyn
  • vrees vir ouderdom
  • vrees vir die dood
  • vrees vir…. (voeg by of gee kans vir stil gebed)

[Jy kan hier geleentheid gee vir ‘n simboliese handeling – dat mense hul “droeë bene” vorentoe bring en iewers op die liturgiese ruimte sit:  op/in die doopfont, naby die Nagmaalstafel, ens.  Gee óf vir mense papiertjies om hul vrese/”droeë bene” neer te skryf, of iets wat die droeë bene simboliseer.  Laat hulle dink wat dié doodsheid in hul eie lewens is wat roep om lewe en díe simbolies na God bring. Terwyl die simboliese handeling plaasvind, kan die gemeente óf sing óf jy kan ‘n gepaste lied speel soos Lauren Daigle se “Come Alive (Dry Bones) – luister daarna en koop dit  hier of ]
Toewydingslied: (Moontlik terwyl mense “bene” vorentoe bring)
Flam 4 “O Heilige Gees, Kom Maak My Nuut” of
Lied 432 “O Heil’ge Gees, aan U die eer”
Help ons, o Vader, deur u genade, om U alleen lief te hê en te dien.  Vervul ons harte met blymoedigheid, moed en liefdevolle vertroue in U, deur ons Here en Meester, Jesus Christus.
(Aangepas uit:  2001.  Gebedeboek met Liturgiese Voorstelle.  Wellington, Lux Verbi.BM.)

Geloofsbelydenis/Gebed oor die Heilige Gees
Ek glo in ‘n geheimsinnige Iemand wat naby my is,
wat binne-in my is,
wat my armsalige gespartel en gespook sien,
wat my dan stilletjies vashou
en my ongemerk van binne uit weer innerlike krag gee.
Ek het dit vele male in my lewe ervaar
as ek wegsing en meegevoer word deur die strome van die lewe
wat my na onder wil trek.
Maar ek het ook in beslissende oomblikke in my lewe ondervind
dat ek opgetel en hoog bo die water gedra word.
Daar was oomblikke dat ek my Bybel sou oopslaan
en elke woord daarin vir my dof en vervelend geklink het.
Maar ek het ook oomblikke beleef waarin die woorde
as’t ware op my afspring, waarin dit glinster en my lewe vul.
En altyd weer was ek oortuig dat daar Iemand in my moet wees,
Iemand wat my vashou,
Iemand wat my saggies maar ferm in die arms toevou.
Ek glo in die Heilige Gees.
(Herman Bavinck, aangehaal in Gebed van die hart deur Willem Nicol)

Liedere

F178. “Die Kleur Van Die Kruis”
(RUBRIEK: Kruisfuur – Toewyding) Teks en musiek: Ioannis Dekas © 2006 MAR Gospel Music Publishers

Lig op lig en donker teen donker
genade, u liefde, u trou
al u rykdom, die spektrum so wyd
U volheid, die kleur van die kruis.

Vul my lewe opnuut met u kleur.
Maak u Woord
soos ’n verfkwas met kleurpalet.

Laat u Gees kom,
u lewe publiek maak deur my.
Dis die krag en die kleur van die kruis.

Kom, Gees, op my gees
kom, Woord, op my woord
kom verf met die kleur van geloof.
Ek gee U my hande
ek gee U my woorde,
my wese, die kleur van die kruis.

Al kos dit my lewe, al vra dit my alles,
dis hier waar die offer gemaak
en gevra word.
Die kleur van ’n Man
wat daar hang aan die kruis
word die kleur van my lewe,
die kleur van my lof aan die Lam.

Halleluja!
Halleluja!

F4. “O Heilige Gees, Kom Maak My Nuut” 
(RUBRIEK: Kersflam, Flammikidz) Teks en musiek: Hanneke Engelbrecht © 2009 Flam Musiek-Uitgewers

O, Heilige Gees, kom maak my nuut,
kom vul my hele lewe.
O, Heilige Gees, kom maak my nuut,
kom vul my hele lewe.

F58. “Skepper Gees”
(RUBRIEK: Flam – Pinkster / Gebed / Epiklese) Teks en musiek: Ioannis Dekas © MAR Gospel Music Publishers
(Opgeneem op Gunsteling Lof- en Aanbiddingsliedere en FLAM, vol 1)

O Heer, ons staan voor U gebroke
as mens verstaan ons nie U weë.
Maar U stuur vir ons ’n Leidsman trou,
Hy lei ons na U.

Kom o Skepper Gees,
lewendmakend Gees.
Kom in al U volheid,
kom in al U krag.
Lei my in U waarheid,
leer my van die Seun.
Wees U ook my trooster,
kom o Skepper Gees.

VONKK 27 “Kom En Lei My, Skepper-Gees”
Teks: Veni Creator Spiritus – Taizé 2001; Afrikaanse weergawe Michiel van der Merwe 2003
Musiek: Jacques Berthier 1923-1992 Ateliers et Presses de Taizé, Frankryk.
Met toestemming gebruik (Latyn, Afrikaans in hierdie weergawe en musiek)
© 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK:  Meditatief – Gebed / Pinkster

Kom en lei my, Skepper-Gees.
Veni Creator Spiritus.

VONKK 146 “My Gees, My Siel, My Liggaam”
Teks: My spirit, soul and body – Mary Dagworthy James 1885; Halleluja 1951; gewysig  Jacques Louw 2010 ©
Musiek: Phoebe Palmer Knapp (1839-1908) © Teks: 2010 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) © Musiek: Openbare besit
RUBRIEK: Klassiek – Pinkster / Liefde, Dankbaarheid en Diens

1. My gees, my siel, my liggaam
wy ek aan U, o Heer.
Ek lê myself as offer
gewillig voor U neer.

Refrein:
My hart is op die altaar,
en wagtend op u vuur;
wagtend, wagtend, wagtend,
ja, wagtend op u vuur.

2. My diepste wens is, Here,
– gehoorsaam aan u Gees –
dat ek met al my gawes
vir U mag diensbaar wees.

Refrein:
My hart is op die altaar,
en wagtend op u vuur;
wagtend, wagtend, wagtend,
ja, wagtend op u vuur.

3. U liefde vir die wêreld
het U na ons gebring.
Mag ek na ander uitreik
deur liefde wat my dring.

Refrein:
My hart is op die altaar,
en wagtend op u vuur;
wagtend, wagtend, wagtend,
ja, wagtend op u vuur.

4. U stuur my na die wêreld
om dáár vir U te werk,
my gees en siel en liggaam
te wy ook aan u kerk.

Refrein:
My hart is op die altaar,
en wagtend op u vuur;
wagtend, wagtend, wagtend,
ja, wagtend op u vuur.

VONKK 24 “Gees Van God, Kom Woon In Ons’
Teks: Tui amoris ignem – Taizé 2001; Afrikaanse weergawe Breda Ludik 2003/2009
Musiek: Jacques Berthier 1923-1992 Ateliers et Presses de Taizé, Frankryk.
Met toestemming gebruik (Latyn, Afrikaans in hierdie weergawe en musiek) © 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media)
RUBRIEK:  Meditatief – Gebed / Pinkster

Gees van God, kom woon in ons.
Vuur in ons aan die gloed van u liefde.
Kom oor ons, o Gees van God.
Kom oor ons, o Gees van God.

Veni Sancte Spiritus,
tui amoris ignem accende.
Veni Sancte Spiritus,
veni Sancte Spiritus.

VONKK 174 “Strome Van Seën Uit Die Hemel”
Teks: There shall be showers of blessing – Daniel W Wittle 1882;  Strome van seën van bowe – Halleluja 1951; gewysig Jacques Louw 2011 © Musiek: SHOWERS OF BLESSING – James McGranaham 1883 Kantoryverwerking: James McGranaham 1883
© Teks: 2011 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) © Musiek: Openbare besit RUBRIEK: Tradisioneel – Pinkster / Geloof en Vertroue

1. Strome van seën uit die hemel
gee God aan ons deur sy Gees.
Hy skenk die wedergeboorte,
maak van ons lewe ‘n fees!

Refrein:
Strome van seën,
gee dit in oorvloed, o Heer,
dat ons kan groei en kan vrugdra,
daagliks kan leef tot u eer.

2. Strome van seën uit die hemel
kom van die Heilige Gees.
Hy wek geloof en bekering
dat ons sy kinders kan wees.

Refrein:
Strome van seën,
gee dit in oorvloed, o Heer,
dat ons kan groei en kan vrugdra,
daagliks kan leef tot u eer.

3. Strome van seën uit die hemel
kom deur die werk van die Gees.
Hy kom vernuwe ons denke
om meer gehoorsaam te wees.

Refrein:
Strome van seën,
gee dit in oorvloed, o Heer,
dat ons kan groei en kan vrugdra,
daagliks kan leef tot u eer.

4. Strome van seën uit die hemel –
dis wat die Gees ons beloof.
Hy leer ons bid met verwagting,
om te volhard in geloof.

Refrein:
Strome van seën,
gee dit in oorvloed, o Heer,
dat ons kan groei en kan vrugdra,
daagliks kan leef tot u eer.

F37. “Die Brood wat ons breek (Nagmaal – Instellingswoorde)”
(RUBRIEK: Nuwe Gemeentesang – Nagmaal) Teks en musiek: Pieter Malherbe en Jacques Louw
© 2005 MAR Gospel Music Publishers (Opgeneem op FLAM, vol 1)

1. Die brood wat ons breek,
is die gemeenskap met die liggaam van Jesus, ons Heer.
Ontvang dit en glo
en dink weer aan die lyding van ons Heer.
O, neem en weet:
Sy liggaam is vir ons gebreek,
tot volkome versoening vir ons sonde.

2. Die beker wat ons skink,
laat dink ons aan die offer van die bloed van die Lam.
Ontvang dit en glo
en dink weer aan die lyding van ons Heer.
O, neem en weet:
Sy lewe is vir ons gegee,
tot volkome versoening vir ons sonde.

VONKK 113 “Kom, Heilige Gees’
Teks: Jacques Louw 2010 © Melodie: WILLEM PRETORIUS – Karien Pretorius 2008 ©
Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2010 (Pro Deo) Klavierbegeleiding: Riaan Steyn 2010 ©
© 2009 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Kontemporêr – Gebed / Pinkster

Keervers
Kom, Heilige Gees,
kom vul my hart,
my gees, my verstand.
Raak my nou aan
dat ek kan verstaan
u doel met my lewe.

Vers 1
Dat ek my lewe, my krag, my vermoëns,
aan U kan toewy –
u dien met my gawes.
Ek wil gehoorsaam U dien in liefde.
Ek lê myself, Heer, voor U neer.

Keervers
Kom, Heilige Gees,
kom vul my hart,
my gees, my verstand.
Raak my nou aan,
dat ek kan verstaan
u doel met my lewe.

Vers 2
Maak my getuie van hoop en bevryding
wat in die wêreld u liefde sal uitdra.
Maak my vrymoedig, diensbaar, gewillig
om met my lewe U te eer.

Keervers
Kom, Heilige Gees,
kom vul my hart,
my gees, my verstand.
Raak my nou aan,
dat ek kan verstaan
u doel met my lewe.

Flam 432 “Heilige Gees, kom stuur ’n wolkbreuk (Wolkbreuk)”
(RUBRIEK:  Flam – Pinkster)    Musiek en Teks: Carli Lessing   Kopiereg: ©  Wins Music

Heilige Gees, kom stuur ’n wolkbreuk
Na hierdie woestynhart van my
Laat waarheid en woord weer kom insak
Tot diep by die wortel van my

Oh – oh – oh – oh    oh – oh
Oh – oh – oh – oh- oh   oh – oh

Met elke newelbeeld van uitkoms
Kom draai weer my oë terug na U
Gee my weer die asem vir die lang pad
Om enduit getrou te kan bly

Help my vashou aan U beloftes
Help my vashou aan hoop
Help my vashou aan die waarheid
Help my vashou aan U

God praat met ons en ons luister

Gebed
VONKK 27 “Kom En Lei My, Skepper-Gees” of
Flam 178 ‘Die Kleur Van Die Kruis” of
Lied 442 “Gees van God wat in my woon’

Skriflesing: Esegiël 37:1-14

Respons:
Speel (en sing!?) die Afro-Amerikaanse Spiritual “Dem Dry Bones”.

Familie-oomblik

BybelMedia se Woord en Fees stel voor:  Maats, elke jaar vier elkeen van ons die herdenking van ons geboortedag. Ek wonder of daar een van ons maats is wat hulle geboortedag herdenk? Is daar enigiemand in die kerk wat vandag sy geboortedag herdenk? Ek wonder wie van ons maats kan vir my sê watter geboortedag herdenk Christene vandag dwarsoor die wêreld? Ja, die geboortedag van die Kerk van Jesus Christus.

Maats, die kerk is gebore op die dag toe die Heilige Gees op ons mense uitgestort is om vir altyd by ons te bly.  Met sy krag kan ons God dien en tot eer van Hom leef en sy getuies wees. So groei die kerk deur die krag van die Heilige Gees.

Maats, toe julle gebore is, was julle maar klein en hulpeloos. En kyk net hoe groot het julle nou geword.  En dit is dieselfde met die kerk. Die kerk begin by ʼn klein groepie mense wat die Gees van God ontvang en kragdadig van Jesus begin getuig. En kyk hoe het die kerk gegroei deur die krag van die Gees. Dit het oor die hele wêreld versprei.

Kom ons lees van daardie dag.

———

Vertel die storie met geluide.  Carolyn Brown sê:  Provide castanets, rain sticks, rattles of all sorts, cans filled with dried beans, or anything that rattles for the verses about the bones.  Several people blow on live microphones or rub sandpaper blocks together to produce the wind sound for verses about God’s breath.  A children’s class could be enlisted to serve as a sound choir practicing in advance.  Or, children could be invited forward to provide sounds as the scripture is read.  In either case, they will need a director leading them during the reading.  It will also help to read the passage twice, first without the sounds, then with them.

Preekriglyn

‘n Kennis van my (ons noem hom Gustav, wat nie sy regte naam is nie) is net na matriek reguit Londen toe. Hy wou avontuur beleef, die wêreld sien, en natuurlik graag Britse ponde verdien. Dinge het egter glad nie uitgewerk soos Gustav gehoop het nie. Hy het aanvanklik ‘n slegte werk gekry, onder moeilike beknopte omstandighede gebly, en slegte vriende gemaak.

Nie lank nie, of Gustav het met dwelms deurmekaar geraak, seksueel uiters losbandig begin lewe, en totaal van sy familie en vriende in Suid-Afrika vervreem begin raak. Sy manier van lewe het sy tol begin eis. Met bietjie geluk het hy ‘n goeie opleidingsgeleentheid by ‘n sagtewaremaatskappy gekry, maar sy werk het gou-gou aan ‘n draadjie gehang. Gustav se lewe was besig om uitmekaar te val.

Gustav het op hoërskool reeds besluit daar is nie ‘n God nie. ‘n Mens moet maar die beste uit die lewe haal, want dit is al wat jy het. Dit het hom roekeloos gemaak. Hy het nooit beplan om oud te word nie. Hy het nie omgegee om jonk en mooi te sterf nie, op ‘n letterlike of figuurlike “high” nie.

Soos sy lewe al hoe meer afdraand begin gaan, het flitse uit sy kinderdae begin terugkom. Sy ouers was nie regtig gelowig nie, maar hulle het soms in die kerk gekom. Hy het grepe uit die Bybel en momente uit preke begin onthou. Daar was onderwysers wat op skool oor die Here gepraat het. Beloftes dat God mense liefhet en hulle op die regte pad lei, het by hom opgekom.

Skielik het Gustav met God begin worstel. Vreemd genoeg, het hy nie geweet of God daar is nie. Worstel hy maar met sy eie verbeelding? Is ‘n oordosis dalk die oplossing, ‘n sagte manier om ‘n einde aan alles te maak? Tog het die moontlikheid dat God daar is, en dat hierdie God hom selfs liefhet, ‘n houvas op hom gekry. Kon alles dalk heeltemal anders wees? Is uitkoms moontlik.

Op ‘n dag, by die werk, aan die einde van sy kragte, het Gustav uitgeroep: “God, as U daar is, gee vir my ‘n teken! Wys my U is daar! Wys my U gee om!”

“Mens voel agterna byna simpel om dit te vertel,” sê Gustav later. “Daardie middag na werk, op pad huis toe, herinner ek myself om gou by die supermark te stop vir ‘n liter melk en ‘n rolletjie toiletpapier. Ek is vroeg by die werk weg, want ek wou ‘n ver end in ‘n park gaan stap. Ek moes net uitkom.”

Op die bus, op pad huis toe, het sy hele lewe verander. “Ek ry altyd moltrein, maar daardie dag het ek te vasgedruk gevoel om ondergronds te gaan. Ek vat ‘n bus. Die bus, een van daardie dubbeldekkers, was leeg. Ek stap met die trappe op na die boonste vlak, en gaan sit heel voor. Daar lê ‘n plastieksakkie op die voorste bank, iets wat iemand daar vergeet het. Toe ek die sakke oopmaak, is daar ‘n liter melk en ‘n rolletjie toiletpapier in die sakkie.”

Gustav se hele wêreld word omgekeer. Wat vir ander na toeval mag lyk, is op daardie oomblik vir hom ‘n vaste en seker teken God bestaan en het Hom lief.  “Soos ek sê, mens voel amper simpel om so iets te vertel. Maar hoeveel keer het jy al ‘n sakkie met melk en toiletpapier op ‘n bus se sitplek gekry,” vra Gustav met ‘n glimlag. “Vir my was dit in ‘n oogwink ‘n nuwe geboorte. My hele lewe het verander. God is daar! Ek kan Hom vertrou, en kan sy raad volg, ek kan sy beloftes ernstig neem.”

Sy lewe het totaal verander. Gustav sê vandag hy was dood, maar hy is daar in Londen weer gebore. Hy het nuut geword. Die ou dinge is verby. Alles het nuut geword.

Dood terwyl jy lewe

‘n Mens lewe nie net omdat jy asem haal nie. ‘n Mens lewe omdat jou lewe sin het. Omdat jy ‘n identiteit en ‘n verankering in die lewe het wat dit betekenisvol maak. Mens leef omdat jou lewe ‘n doel het, en jy goeie verhoudinge met liefdevolle ander mense het. Mens leef omdat daar harmonie, versorging en balans in jou lewe is. Omdat daar dinge is wat energie verskaf.

Mens kan dood wees terwyl jy asemhaal. Gustav was op hierdie manier kort duskant dood. Letterlik en figuurlik.

Om weer lewend te word, het jy die Woord van God en die Gees van God nodig.

Dooie bene word lewend

In ons teksgedeelte sien Esegiël ‘n gesig van ‘n laagte of vallei vol doodsbeendere. Die Gees van die Here sit hom in ‘n laagte neer met baie bene. Hulle is almal ou, dorre beendere. Toe die Here vra of hierdie bene weer lewendig kan word, weet Esegiël menslik is dit onmoontlik. Net God weet of dit kan gebeur.

Esegiël is natuurlik oorweldig deur die gesig, wat nog te sê deur die vraag of die bene weer kan lewe. Dat hier slegs doodsbeendere oorbly, beteken dat die gestorwenes nie begrawe is nie, maar deur voëls en diere geëet is, ’n verskriklike lot vir mense in die ou Ooste. Trouens, hierdie lot word dikwels in vervloekings en dreigemente gebruik. Hierdie mense is nie net dood nie, maar het in skande en onder God se vloek gesterf.

Dan gee die Here Esegiël opdrag om te profeteer. Esegiël moet die Here se handeling aankondig. God gaan weer vleis en sening oor die bene laat kom, en hulle met vel oortrek, sodat hulle kan lewe. “Dan sal die dooie bene besef dat die Here waarlik God is.”

Esegiël waag dit om die Here se belofte aan die bene aan te kondig. En sowaar, die dooie, dor bene word met sening, spier en vel oordek. Daar is eintlik ‘n gedreun soos die bene na mekaar toe beweeg, elke been na die been toe wat by hom pas. Die verspreide, verdorde, verstrooide bene word aanmekaar geweef. Die herstel is egter nog nie volkome nie. Daar was nog nie lewe in die bene nie.

Esegiël kry ‘n tweede opdrag. Hy moet weer God se handeling aankondig. Soos die Here destyds in die tuin van Eden asem in Adam en Eva geblaas het, kondig Esegiël nou aan dat die Here gees in hierdie liggame blaas, sodat hulle kan lewe.

So gebeur dit. Die aanmekaargeweefde dooie bene kry asem en gaan staan regop. Hulle is ‘n baie groot menigte.

Hierdie bene is Israel

Ons teks vervolg deurdat die Here die visioen vir Esegiël uitlê. Hierdie bene stel Israel voor, wat tans in ballingskap is. Die droë bene is nie die slagoffers van die oorlog nie, maar Israel in ballingskap. Die ballinge het “leweloos” geword toe hulle alles verloor het. Eers is Jerusalem verwoes, en daarna is die land vernietig. ‘n Gedeelte van die volk is weggevoer in ballingskap en moes in Babilonië hulle wonde gaan lek.

Alles wat aan Israel identiteit en betekenis gegee het, was weg. Die tempel wat die simbool van God se teenwoordig en sorg was, is vernietig. Die land wat aan hulle gegee is, is onder hulle voete uitgeruk. Eintlik was die volk geestelik reeds dood, en daarom is die land verwoes.

Hulle is lewende lyke, lewende dooies, sonder hoop en blykbaar sonder toekoms. Israel voel die doodsheid aan hulle murg en bene. Babilon het hulle graf geword (12, 13). Om hierdie verlorenes weer ’n volk te maak, sou niks minder as ’n daad van herskepping wees nie.

Nuwe lewe

Maar die Here kondig aan dat Hy hulle weer lewe gaan gee. Hy sal hulle, wat nou in ballingskap is, weer terugbring na hulle land toe. Hy sal die grafte van mislukking, vasgevaldheid, koersloosheid, die graf van straf op sonde, oopmaak en vir hulle lewe gee.

Op hierdie manier sal Israel die Here nuut leer ken. Hulle sal besef dat Hy werklik die Here is. Hulle sal besef wat die Here kan doen. Soos vers 14 sê:

Ek sal my Gees in julle laat kom sodat julle kan lewe en Ek sal julle in julle land laat woon. Dan sal julle besef dat Ek die Here is. Ek het dit gesê en Ek sal dit doen,” sê die Here.

God sal weer vir Israel sy identiteit en lewensdoel teruggee. Sy Gees sal die volk ‘n wedergeboorte laat beleef. Hulle sal weer ‘n lewensruimte, hulle land, kry. Israel sal egter nie net uiterlik herstel word en weer ‘n land en ‘n nasionale identiteit kry nie. Die “gees” wat in verse 9 tot 10 bloot die lewensgees was, word in vers 14 die Heilige Gees. Israel sal innerlik nuut word. Hulle verhouding met God sal herstel word.

Gawe van God

Die Here self doen hierdie dinge. Die vrug van hierdie vernuwing is: “Dan sal julle besef dat Ek die Here is. Ek het dit gesê en Ek sal dit doen.” Hierdie woorde was vir Israeliete vol betekenis, want “weet” (ken, erken) impliseer meer as verstandelike kennis. Dit veronderstel erkenning, eerbied, diens en vertroue – presies wat Israel tevore nie gehad het nie.

Ons sou vandag kon sê: bloot om te verstaan Wie die Een is wat ons ongeërg “God” noem, verander reeds ons hele verhouding met God – en ons hele lewe.

Ommekeer

Mens moet goed verstaan hierdie is nie ‘n bekeringsteks nie. Dis nie asof die Here sê: “As julle julle bekeer, sal Ek julle lewend maak nie….” Hierdie teks wil ons nie wenke gee oor hoe ons geestelike dooie mense of gemeentes weer kan laat lewe kry nie. Die teks is nie selfhelpadvies vir mense wat identiteitskrisisse beleef nie. Dit wil nie sê hoe kragtig ons woorde is nie, en dat ons moet onthou om altyd lewe te spreek nie.

Nee, die teks beklemtoon dat lewe uit doodsheid ‘n gawe van God is. Dit help ons verstaan wat die karakter van God is, wat sy trou oor sy volk uitgespreek het, en steeds nuwe lewe in hulle wek ten spyte van hulle doodsheid. God spreek deur Esegiël ‘n Woord en skenk God se Gees. Dit skep die nuwe lewe.

Ons teks sê dat ‘n betekenisvolle en blywende identiteit iets is wat mense uit die hand van God ontvang. Die Gees van God skenk dit.

Dit het destyds inderdaad in die lewe van Israel gebeur. God het nuwe lewe onder die ballinge gebring, en van hulle het teruggekeer na Israel. Die tempel en stad is herbou, en die Woord van God het onder mense kom woon en die Gees is oor God se volk uitgegiet.

Vir vandag

Hierdie is ook ‘n Woord vir vandag. Ons vier vandag Pinkstersondag. Ons dink aan die uitstorting van die Heilige Gees tweeduisend jaar gelede. Die Heilige Gees is uitgegiet. Die Gees is die Lewegewer, soos die belydenis van Nicea die Gees noem.

Tot vandag toe gee God lewe, identiteit en roeping, deur sy Woord en sy Gees. Ons kan dit vandag ontvang en vier.

Uitkoms altyd moontlik

Dit is duidelik dat geen doodsheid ooit te groot is vir God om weer lewe te skenk nie. Daar is niks so dood, dat God nie lewe daaruit kan voortbring nie. Geen skande, sonde, roekeloosheid, onbesonnenheid, of wat ook al staan tussen ons en God se lewegewende Woord en Gees nie.

Wie in doodsheid vasgevang is, moet leë hande na God uitsteek en lewe van God ontvang.

Lewe uit Woord en Gees

Ons word herinner dat nuwe lewe slegs moontlik is vanuit ‘n lewende verhouding met God. Dit geskied deur God se Woord en Gees. Ons roeping is om hierdie lewe uit God se hand te ontvang.

Gustav het dit eerstehands beleef. God gee lewe. Soveel mense deur die eeue weet dit van God. En weet dat die ware lewe slegs by Hom te vinde is. Die gebed wat pas by hierdie teks, vind ons in Lied 430 verse 1 en 7:
Kom, Skepper-Gees, besoek u kerk,
U wat vernuwe, ons versterk.
Vul self u skepping, Heil’ge Gees,
met krag op hierdie Pinksterfees.
Kom, Skepper-Gees, besoek u kerk,
U wat vernuwe, ons versterk.
Vul self u skepping, Heil’ge Gees,
met krag op hierdie Pinksterfees.

God stuur ons om te leef

Gebed
V: Veni Creator Spiritus. Kom, Skepper-Gees! Kom en hoor ons gebede en herskep ons. Kom herskep u kerk oor die wêreld heen …
G: met waagmoed vir geregtigheid.

V: Kom herskep u kerk in Suid-Afrika …
G: met deernis en medelye vir die nood rondom ons.

V: Kom herskep die NG Kerk en die VGK …
G: om nuwe moontlikhede vir kerkeenheid te soek.

V: Kom herskep ons in NN (naam van julle gemeente) …
G: sodat ons uit dankbaarheid u wil sal soek.

V: Veni Creator Spiritus. Kom, Skepper-Gees! Kom en hoor ons gebede en herskep ons. Kom herskep individue in die wêreld …
G: dat hulle onrustig sal bly totdat hulle rus vind in U.

V: Kom herskep mense wat onseker is oor hulle identiteit …
G: tot ’n lewe van selfaanvaarding.

V: Kom herskep mense wat ander veroordeel …
G: tot ’n lewe van selfondersoek.

V: Kom herskep mense wat sukkel om kinders te kry …
G: met die troos van u nabyheid.

V: Kom herskep die seer van kinders wat mishandel en gemolesteer word …
G: met u genesende liefde.

V: Kom herskep misdadigers en geweldplegers …
G: met ’n hartsverandering en onderskeidingsvermoë.

V: Veni Creator Spiritus. Kom, Skepper-Gees! Kom en hoor ons gebede en herskep ons. Buiten vir die kerk en vir individue, vra ons uitkoms vir ons wêreld …

Vir die oorloë …
G: in Afganistan, Irak, Soedan en oral waar daar oorlog is.

V: Vir die vigspandemie …
G: in Suid-Afrika, Zambië, die res van Afrika en oral waar mense ly.

V: Vir hongersnood en armoede …
G: in Indië, Malawi, Amerika en oral in die wêreld.

V: Vir die mishandeling van vroue …
G: in Bangladesj, Suid-Afrika, Tsjad en oral in die wêreld.

V: Veni Creator Spiritus. Kom, Skepper-Gees! Kom en hoor ons gebede en herskep ons. Kom herskep ook vir my …
G: haal my kliphart uit, en gee vir my ’n hart van vleis.

V: Saam met die kerk wêreldwyd en die wolk van getuies wat oor die eeue heen strek, bid ons …
G: Kom, Skepper-Gees!
V: Amen!
(uit:  Wepener, Cas.  2011.  Soos ’n blom na die son draai.  Wellington, BybelMedia.)

Nagmaal
[Indien jy dit nie as deel van die verootmoediging gedoen het nie, kan jy hier geleentheid gee vir ‘n simboliese handeling – dat mense hul “droeë bene” vorentoe bring en iewers op die liturgiese ruimte sit:  op/in die doopfont, naby die Nagmaalstafel, ens.  Gee óf vir mense papiertjies om hul vrese/”droeë bene” neer te skryf, of iets wat die droeë bene simboliseer.  Laat hulle dink wat dié doodsheid in hul eie lewens is wat roep om lewe en díe simbolies na God bring. Dit kan veral goed werk as mense self die Nagmaalstekens kom haal – hulle sit dan die simbool iewers neer en ontvang die brood en wyn in die plek daarvan.  Dit sal waarskynlik beteken dat mense die Nagmaal net daar gebruik, so daar moet ruimte wees vir beweging – dat mense rustig, biddend die tekens kan gebruik – en ‘n plek om die leë glasies neer te sit.  Of gebruik twee bekers: een met wyn en een met sap.  Terwyl die simboliese handeling plaasvind, kan die gemeente óf sing óf jy kan ‘n gepaste lied speel soos Lauren Daigle se “Come Alive (Dry Bones) luister daarna en koop dit  hier of ]

Moontlike liedere:
Lied 432 (kelklied) “O Heil’ge Gees, aan U die eer”
Lied 433 “Kom, Skepper-Gees, kom gee u seën”
Lied 439 “O Hei’ge Gees, o God in ons”
Flam 37 “Die Brood wat ons breek” (Nagmaal – Instellingswoorde) 
Flam 432 “Heilige Gees, kom stuur ’n wolkbreuk” (Wolkbreuk)
VONKK 113 “Kom, Heilige Gees” 

Slotsang
VONKK 174″ Strome Van Seën Uit Die Hemelof
Lied 430 “Kom, Skepper-Gees, besoek u kerk” of
Lied 443 “Wind kan jy nie sien nie”
Lied 440 “Die Here sal ons met sy Gees”

Seën
(Erediensgangers herhaal die woorde agter die voorganger aan in enige ander taal wat hulle ken)
V: Die genade van ons Here Jesus Christus …
G: …

V: Die liefde van God ons Vader …
G: …

V: En die teenwoordigheid van die Heilige Gees …
G: …

V: Sal met ons wees …
G: …
(uit:  Wepener, Cas.  2011.  Soos ’n blom na die son draai.  Wellington, BybelMedia.)

Respons 
VONKK 174 Refrein of
Lied 430 Refrein