Goeie Vrydag

Sections

Oorsig

Hoe hierdie diens ingerig word, hang nou saam met die keuse wat op Palmsondag uitgeoefen is. Die hele lydensverhaal soos deur Johannes vertel kan gelees word en oor ’n korter perikoop gepreek word. Of indien die hele verhaal op Palmsondag gelees is, sou mens dalk die korter gedeelte lees met ’n boodskap by.

Ander tekste

Jesaja 52:13-53:12
Oor óns sondes is hy verbrysel
13My dienaar sal voorspoedig wees.
Hy sal hoog in aansien wees,
hy sal baie eer ontvang.
14Baie mense was ontsteld oor hom,
hy was só misvormd
dat hy nie meer
soos ’n mens gelyk het nie,
nie meer die voorkoms van ’n mens
gehad het nie.
15Maar hy gaan baie nasies
laat opspring van verbasing.
Konings sal sprakeloos wees oor hom,
want hulle sal iets sien
wat nie aan hulle vertel is nie,
hulle sal iets te wete kom
wat hulle nog nooit gehoor het nie.
53 Wie sal ons glo as ons hiervan vertel?
Wie sal die mag van die Here hierin kan raaksien?
2Die dienaar was soos ’n loot
wat voor die Here uitspruit,
soos ’n plant wat wortel skiet
in droë grond.
Hy het nie skoonheid of prag gehad
dat ons na hom sou kyk nie,
nie die voorkoms dat ons
van hom sou hou nie.
3Hy was verag en deur die mense
verstoot,
’n man van lyding wat pyn geken
het,
iemand vir wie die mense
die gesig wegdraai.
Hy was verag,
ons het hom nie gereken nie.
4Tog het hy óns lyding op hom
geneem,
óns siektes het hy gedra.
Maar ons het hom beskou
as een wat gestraf word,
wat deur God geslaan
en gepynig word.
5Oor ons oortredings is hy deurboor,
oor óns sondes is hy verbrysel;
die straf wat vir ons vrede moes bring,
was op hom,
deur sý wonde
het daar vir ons genesing gekom.
6Ons het almal gedwaal soos skape,
ons het elkeen sy eie pad geloop,
maar die Here het ons almal se sonde
op hom laat afkom.
7Hy is mishandel,
maar hy het geduldig gebly,
hy het nie gekla nie.
Soos ’n lam wat na die slagplek toe
gelei word
en soos ’n skaap wat stil is
as hy geskeer word,
het hy nie gekla nie.
8Terwyl hy gely het en gestraf is,
is hy weggeneem,
en wie van sy mense het dit
ter harte geneem
dat hy afgesny is
uit die land van die lewendes?
Hy is gestraf oor die sonde
van my volk.
9Hy het ’n graf gekry by goddeloses,
hy was by sondaars in sy dood
al het hy geen misdaad gepleeg nie
en al was hy nooit vals nie.
10Dit was die wil van die Here
om hom te verbrysel.
om hom die pyn te laat ly.
As hy sy lewe as skuldoffer gee,
sal hy ’n nageslag hê en nog lank lewe,
deur hom sal die wil van die Here
sy doel bereik.
11Ná sy bitter lyding sal hy
weer die lig sien
en hy sal die Here ken.
My dienaar, die regverdige,
sal baie mense regverdig maak:
hy sal die straf vir hulle sonde dra.
12Daarom gee Ek hom ’n ereplek
onder die grotes.
Hy sal saam met magtiges
oorwinning vier
omdat hy hom in die dood oorgegee
het
en as misdadiger beskou is,
omdat hy die sondes van baie
op hom geneem het
en vir oortreders gebid het.

Psalm 22
U het my gebed verhoor
22 Vir die koorleier: op die wysie van
“Die wildsbok van die daeraad”.
’n Psalm van Dawid.
2My God, my God,
waarom het U my verlaat
en bly U ver as ek om hulp roep?
3My God, ek roep bedags
en U antwoord nie,
ook snags, maar ek kry geen rus nie.
4U is tog die Heilige
wat woon waar die lofsange van Israel
weerklink!
5Op U het ons voorvaders vertrou.
Hulle het vertrou en U het hulle gered.
6Hulle het na U om hulp geroep
en hulle is bevry;
op U het hulle vertrou
en hulle is nie beskaam nie.
7Maar ek is ’n wurm, nie ’n mens nie.
Ek word deur die mense bespot
en deur die volk verag.
8Almal wat my sien, spot my,
hulle steek vir my tong uit
en knik met voldoening die kop en sê:
9“Laat dit aan die Here oor!
Laat Hy hom red, laat Hy hom bevry
as Hy dan so baie van hom hou.”
10U het my die eerste lewenslig laat sien,
my veilig laat rus
aan die bors van my moeder.
11Van my geboorte af is ek onder u sorg,
van die begin van my lewe af
is U my God.
12Moet tog nie so ver van my af weg
bly nie,
want die nood is naby
en daar is niemand wat help nie.
13’n Wreedaardige klomp mense
het my omsingel,
soos beeste uit Basan
staan hulle my toe.
14Soos verskeurende, brullende leeus
storm hulle met oop bekke
op my af.
15Ek is soos uitgestorte water,
al my bene het uitmekaar geval,
my hart het soos was geword,
dit smelt weg in my.
16Ek is so min werd soos ’n potskerf,
my tong kleef aan my verhemelte,
U laat lê my asof ek dood is.
17Soos honde omsingel hulle my,
die bende misdadigers sak op my toe,
hulle bind my hande en voete vas.
18Al wat been in my is, kan ek tel;
hulle kyk na my met leedvermaak.
19Hulle verdeel my klere onder mekaar
en trek lootjies oor my mantel.
20En U, Here-
moet tog nie so ver bly nie,
Bron van my krag, help my tog gou!
21Red my van die swaard,
my kosbare lewe
uit die mag van die honde.
22Red my uit die bek van die leeu
en tussen die horings
van die wilde beeste uit.
U het my gebed verhoor!
23Ek sal tot eer van u Naam getuig
in die gemeente,
U in die volle vergadering prys.
24Julle wat die Here dien,
prys Hom! Vereer Hom, nageslag van Jakob!
Betoon Hom eerbied,
nageslag van Israel!
25Die nood van die hulpelose
het Hy nie verontagsaam
en gering geskat nie,
Hom daarvan nie teruggetrek nie,
maar die hulpgeroep na Hom
het Hy gehoor.
26My loflied in die volle vergadering
kom van Hom af,
my geloftes sal ek nakom
voor die mense wat Hom dien.
27By dié offermaaltyd sal die armes
genoeg hê om te eet,
en sal dié
wat na die wil van die Here vra,
Hom prys.
Mag hulle lank en gelukkig lewe.
28Mense oor die hele wêreld
sal die Here erken
en hulle tot Hom bekeer.
Alle volke sal Hom as koning erken,
29want die koningskap behoort
aan die Here;
Hy heers oor die volke.
30Al die rykes van die wêreld sal ook
aan dié maaltyd deelneem
en Hom as koning erken,
ja, alle mense,
sterflik en verganklik,
sal voor Hom kniel.
31Die nageslag sal Hom dien,
en hulle sal van die Here vertel
aan die volgende geslag.
32Dié sal dan aan die volk
wat nog gebore moet word
van hierdie verlossingsdaad getuig:
die Here het dit gedoen.

Hebreërs 10:16-25
Die offer van Jesus Christus
11Verder, elke priester staan dag vir dag sy diens en verrig, en bring elke keer weer dieselfde offers, wat tog nooit die sondes kan wegneem nie. 12Maar Jesus Christus het één offer vir die sondes gebring en vir altyd aan die regterhand van God gaan sit. 13Nou wag Hy daar totdat sy vyande aan Hom onderwerp is. 14Deur die één offer het Hy dié wat vir God afgesonder word, vir altyd volkome van sonde vrygemaak.

15Ook die Heilige Gees betuig dit aan ons. Eers sê Hy:
16“Dit is die verbond
wat Ek met hulle
na daardie dae sal sluit,
sê die Here.
Ek sal hulle my wette
in die hart gee,
in hulle verstand
sal Ek dit skrywe.”
17Dan sê Hy verder:
“Aan hulle sondes
en hulle oortredings
sal Ek nooit meer dink nie.”
18Waar die sondes vergewe is, is geen offer daarvoor meer nodig nie.

Laat ons met vrymoedigheid na God gaan
19Broers, ons het dus nou deur die bloed van Jesus vrye toegang tot die heiligdom, 20en dit op ’n weg wat nuut is en na die lewe lei. Hierdie weg het Hy vir ons gebaan deur die voorhangsel heen, dit is deur sy liggaam. 21En terwyl ons Hom ook as groot priester oor die huis van God het, 22laat ons tot God nader met ’n opregte hart en met volle geloofsekerheid. Ons harte is immers gereinig van ’n skuldige gewete, en ons liggame is gewas met skoon water. 23Laat ons styf vashou aan die hoop wat ons bely, want God is getrou: Hy doen wat Hy beloof het. 24Laat ons ook na mekaar omsien deur mekaar aan te spoor tot liefde en goeie dade. 25Ons moenie van die samekomste van die gemeente af wegbly soos party se gewoonte is nie, maar mekaar eerder aanmoedig om daarheen te gaan, en dit des te meer namate julle die oordeelsdag sien nader kom.

Hebreërs 4:14-16; 5:7-9
Jesus die groot Hoëpriester
14Terwyl ons dan nou ’n groot Hoëpriester het wat reeds deur die hemele gegaan het, Jesus, die Seun van God, laat ons vashou aan die geloof wat ons bely. 15Die Hoëpriester wat ons het, is nie Een wat geen medelye met ons swakhede kan hê nie; Hy was immers in elke opsig net soos ons aan versoeking onderwerp, maar Hy het nie gesondig nie. 16Kom ons gaan dan met vrymoedigheid na die genadetroon, sodat ons barmhartigheid en genade ontvang en so op die regte tyd gered kan word.

5 Elke hoëpriester is ’n mens wat uit die mense geneem en aangestel word om vir hulle by God in te tree deur gawes en offers vir die sondes te bring. 2Hy kan meegevoel hê met die onwetendes en dwalendes, omdat hy self aan swakheid onderhewig is. 3Om hierdie rede moet hy ook vir homself, net soos vir die volk, offers bring vir die sondes.

4Niemand eien hom die eer van hoëpriester toe nie, hy word deur God daartoe geroep, net soos Aäron. 5So het Christus Hom ook nie die waardigheid van Hoëpriester toegeëien nie, God het dit vir Hom gegee toe Hy gesê het:
“Jy is my Seun,
van vandag af
is Ek jou Vader.” 
6En op ’n ander plek sê Hy:
“Jy is priester vir ewig
volgens die priesterorde
van Melgisedek.”

7Gedurende sy aardse lewe het Hy aan God, wat Hom uit die dood kon red, gebede en smekinge geoffer met harde geroep en met trane. En sy gebede is verhoor vanweë sy eerbiedige onderworpenheid aan God. 8Hoewel Hy die Seun was, het Hy deur alles wat Hy gely het, geleer wat gehoorsaamheid is. 9En toe Hy volmaaktheid bereik het, het Hy vir almal wat aan Hom gehoorsaam is, die bron van ewige saligheid geword 10en is Hy deur God verklaar tot Hoëpriester volgens die priesterorde van Melgisedek.

Fokusteks

Johannes 18:1-19:42
Jesus word gevange geneem
18 Nadat Jesus dit gesê het, het Hy met sy dissipels oor Kedronspruit gegaan. Daar was ’n tuin, en Hy en sy dissipels het daar ingegaan. 2Judas, sy verraaier, het ook die plek geken, omdat Jesus en sy dissipels dikwels daar gekom het.

3Judas het toe die afdeling soldate gevat en die wagte in diens van die priesterhoofde en die Fariseërs en hulle het daar aangekom met lanterns en fakkels en wapens. 4Omdat Jesus geweet het van alles wat oor Hom gaan kom, het Hy vorentoe gekom en vir hulle gevra: “Vir wie soek julle?”

5“Jesus van Nasaret,” antwoord hulle Hom.
“Dit is Ek!” sê Hy toe vir hulle.
Judas, sy verraaier, het ook daar by hulle gestaan. 6Toe Jesus dan vir hulle sê: “Dit is Ek!” het hulle teruggedeins en op die grond neergeval.

7Hy vra hulle toe weer: “Vir wie soek julle?”
En hulle sê: “Jesus van Nasaret.”

8Toe sê Jesus: “Ek het vir julle gesê dit is Ek. As julle My soek, laat die mense hier by My dan toe om weg te gaan.”

9So sou vervul word wat Hy voorheen gesê het: “Van dié wat U My gegee het, het Ek niemand verlore laat gaan nie.”

10Simon Petrus het ’n swaard by hom gehad. Hy ruk dit toe uit, slaan daarmee na die slaaf van die hoëpriester en kap sy regteroor af. Die slaaf se naam was Malgus. 11Toe sê Jesus vir Petrus: “Sit die swaard in sy skede terug. Moet Ek dan nie die lydensbeker drink wat die Vader My gegee het nie?”

Jesus voor Annas
12Toe het die afdeling soldate onder die kommandant saam met die wagte in diens van die Joodse Raad vir Jesus gevange geneem en Hom geboei. 13Hulle het Hom eers na Annas toe gebring. Hy was die skoonpa van Kajafas, wat daardie jaar hoëpriester was. 14Dit was Kajafas wat vir die Jode die raad gegee het dat dit tot hulle voordeel is dat een man vir die volk sterwe.

Petrus verloën Jesus die eerste keer
(Matt. 26:69–70; Mark. 14:66–68; Luk. 22:55–57)
15Simon Petrus en ’n ander dissipel het agter Jesus aangegaan. Daardie ander dissipel was aan die hoëpriester bekend en het saam met Jesus in die hoëpriester se woning 16ingegaan, maar Petrus het buite by die deur bly staan. Toe het daardie ander dissipel wat aan die hoëpriester bekend was, uitgegaan en met die deurwagter gepraat en vir Petrus ingebring. 17Die diensmeisie wat deurwagter was, sê toe vir Petrus: “Jy is tog nie ook een van hierdie man se dissipels nie?”
“Nee, ek is nie!” antwoord hy.

18Die slawe en die wagte het hulle gestaan en warm maak by die vuur wat hulle gemaak het omdat dit koud was. En Petrus het hom ook saam met hulle gestaan en warm maak.

Annas en Kajafas verhoor Jesus
(Matt 26:59–66; 27:1; Mark 14:55–64; 15:1; Luk 22:66–71)
19Die hoëpriester het Jesus toe ondervra oor sy dissipels en oor sy leer. 20Jesus het hom geantwoord: “Ek het in die openbaar met die mense gepraat. Ek het hulle altyd in die sinagoges en in die tempel geleer, waar al die Jode bymekaar kom; en Ek het niks in die geheim gesê nie. 21Waarom ondervra u My? Ondervra dié wat gehoor het wat Ek vir hulle gesê het, hulle weet wat Ek gesê het.”

22Toe Jesus dit sê, het een van die wagte wat daarby gestaan het, hom geklap en gesê: “Antwoord jy die hoëpriester so?”

23Jesus sê toe vir hom: “As wat Ek gesê het, verkeerd was, sê dan wat was verkeerd; maar as dit reg was, waarom slaan jy My?”

24Annas het Hom toe geboei na die hoëpriester Kajafas toe gestuur.

Petrus verloën Jesus weer
(Matt 26:71–75; Mark 14:69–72; Luk 22:58–62)
25Simon Petrus het hom nog gestaan en warm maak. Die mense by die vuur vra toe vir hom: “Jy is tog nie ook een van sy dissipels nie?”
Hy het dit ontken en gesê: “Nee, ek is nie!”

26Een van die hoëpriester se slawe wat familie was van die een wie se oor Petrus afgekap het, vra toe: “Het ek jou dan nie in die tuin by hom gesien nie?”

27Petrus het dit weer ontken, en net daarna het daar ’n haan gekraai.

Jesus voor Pilatus
(Matt 27:2, 11–21; Mark 15:1–11; Luk 23:1–5, 13–19)
28Toe het hulle vir Jesus van Kajafas af na die ampswoning van die goewerneur toe gebring. Dit was die môre vroeg. Hulle het self nie in die ampswoning ingegaan nie, sodat hulle nie onrein sou word nie maar die paasmaaltyd sou kon eet. 29Pilatus het buite na hulle toe uitgegaan en gevra: “Watter aanklag bring julle teen hierdie man in?”

30Hulle het hom geantwoord: “As hy nie ’n misdadiger was nie, sou ons hom nie aan u uitgelewer het nie.”

31Pilatus sê toe vir hulle: “Vat julle hom en veroordeel hom volgens julle wet.”
Maar die Jode sê vir hom: “Ons mag nie iemand teregstel nie.”

32Dit het gebeur sodat die woorde van Jesus vervul kon word wat Hy gesê het toe Hy aangedui het op watter manier Hy sou sterwe.

33Pilatus het toe weer in sy ampswoning ingegaan en Jesus geroep en vir Hom gevra: “Is jý die koning van die Jode?”

34Jesus het hom toe gevra: “Vra u dit uit u eie, of het ander dit vir u van My gesê?”

35“Ek is mos nie ’n Jood nie!” antwoord Pilatus. “Dit is jou volk en jou priesterhoofde wat jou aan my uitgelewer het. Wat het jy gedoen?”

36“My koninkryk is nie van hierdie wêreld nie,” antwoord Jesus. “As my koninkryk van hierdie wêreld was, sou my onderdane geveg het sodat Ek nie aan die Jode uitgelewer sou word nie. Maar nou is my koninkryk nie van hier nie.”

37“Dan is jy tog wel ’n koning?” vra Pilatus.

“Dit is soos u sê: Ek is ’n koning,” antwoord Jesus. “Ek moet oor die waarheid getuienis aflê. Hiervoor is Ek gebore, en hiervoor het Ek na die wêreld toe gekom. Elkeen wat aan die waarheid behoort, luister na wat Ek sê.”

38“Wat is waarheid?” sê Pilatus toe vir Hom.

En toe hy dit sê, gaan hy weer uit na die Jode toe en sê vir hulle: “Ek vind geen skuld in hom nie. 39Maar julle is gewoond dat ek vir julle gedurende die paasfees iemand loslaat. Wil julle hê ek moet die koning van die Jode vir julle loslaat?”

40Hulle skreeu toe terug: “Nie vir hom nie, maar vir Barabbas!” En Barabbas was ’n rower.

Jesus word oorgelewer om gekruisig te word
(Matt 27:22–31; Mark 15:12–20; Luk 23:20–25)
19 Toe het Pilatus vir Jesus geneem en Hom laat gésel. 2Die soldate het ’n doringkroon gevleg en dit op sy kop gesit. Hulle het vir Hom ’n pers mantel aangetrek 3en herhaaldelik nader na Hom toe gekom en gesê: “Ons groet u, Koning van die Jode!” En elke keer het hulle Hom geklap.

4Pilatus het toe weer buitentoe gekom en vir die Jode gesê: “Kyk, ek bring hom vir julle buitentoe, sodat julle kan weet dat ek geen skuld in hom vind nie.”

5Toe het Jesus buitentoe gekom, nog so met die doringkroon op en die pers mantel aan. Pilatus sê toe vir hulle: “Dit is die mens!”

6Toe die priesterhoofde en die wagte Hom sien, skreeu hulle: “Kruisig hom! Kruisig hom!”

“Vat júlle hom en kruisig hom,” sê Pilatus daarop vir hulle, “want ék vind geen skuld in hom nie.”

7Die Jode sê toe vir hom: “Ons het ’n wet, en volgens dié wet moet hy dood, omdat hy hom as die Seun van God voorgedoen het.”

8Toe Pilatus dit hoor, het hy nog banger geword. 9Hy het weer in sy ampswoning ingegaan en vir Jesus gevra: “Waar kom jy vandaan?”

Jesus het hom egter nie geantwoord nie. 10Pilatus sê toe vir Hom: “Praat jy nie met my nie? Weet jy nie dat ek die mag het om jou los te laat en ook die mag om jou te kruisig nie?”

11En Jesus antwoord hom: “U sou geen gesag oor My gehad het as dit nie van Bo aan u gegee was nie. Daarom het hy wat My aan u uitgelewer het, groter skuld.”

12Hieroor het Pilatus geprobeer om Hom los te laat; maar die Jode het geskreeu: “As u hom loslaat, is u nie ’n vriend van die keiser nie. Elkeen wat homself as koning voordoen, is in verset teen die keiser.”

13Toe Pilatus dit alles hoor, het hy vir Jesus buitentoe gebring en op die regbank gaan sit op die plek wat Klipterras genoem word, in Hebreeus Gabbata. 14Dit was die voorbereiding vir die paasfees, en dit was omtrent twaalfuur die middag. Hy sê toe vir die Jode: “Hier is julle koning!”

15Maar hulle skreeu: “Vat hom weg! Vat hom weg! Kruisig hom!”
Toe vra Pilatus vir hulle: “Moet ek julle koning kruisig?”
Die priesterhoofde antwoord: “Ons het nie ’n koning nie; ons het net die keiser.”

16Toe het hy Hom op hulle versoek oorgelewer om gekruisig te word, en hulle het Jesus weggeneem.

Jesus word gekruisig
(Matt 27:32–44; Mark 15:21–32; Luk 23:26–43)
17Jesus het self sy kruis gedra en uitgegaan na Kopbeenplek toe, soos dit genoem is, in Hebreeus Golgota. 18Daar het hulle Hom gekruisig en saam met Hom twee ander, een aan elke kant, met Jesus in die middel.

19Pilatus het ook ’n opskrif geskrywe en dit aan die kruis gesit. Daar het geskrywe gestaan: “Jesus van Nasaret, die Koning van die Jode.” 20Baie van die Jode het hierdie opskrif gelees, omdat die plek waar Jesus gekruisig is, naby die stad was. Die opskrif was in Hebreeus, Latyn en Grieks. 21Die priesterhoofde van die Jode het toe vir Pilatus gesê: “Moenie skrywe: ‘Die Koning van die Jode’ nie, maar skrywe: Hy het gesê: Ek is die Koning van die Jode.”

22Pilatus het vir hulle gesê: “Wat ek geskrywe het, het ek geskrywe.”

23Toe die soldate Jesus dan gekruisig het, het hulle sy boklere gevat en dit in vier dele verdeel, vir elke soldaat ’n deel. Hulle het ook sy onderkleed gevat. Dit was sonder naat van bo af in een stuk geweef. 24Hulle sê toe vir mekaar: “Ons moet dit nie skeur nie. Kom ons loot wie dit moet kry.”

Dit het gebeur sodat die Skrif vervul kan word waar dit sê:
“Hulle het my klere
onder mekaar verdeel,
en vir my kleed het hulle geloot.”
Dit is wat die soldate gedoen het.

25By die kruis van Jesus het ook nog sy moeder en sy moeder se suster en Maria, die vrou van Klopas, en Maria Magdalena gestaan. 26Toe Jesus sy moeder sien en die dissipel vir wie Hy baie lief was, wat by haar staan, sê Hy vir haar: “Daar is u seun.”

27Daarna sê Hy vir die dissipel: “Daar is jou moeder.”
Van daardie oomblik af het die dissipel haar in sy huis geneem.

Jesus sterwe
(Matt 27:45–56; Mark 15:33–41; Luk 23:44–49)
28Hierna het Jesus, met die wete dat alles klaar volbring is en sodat die Skrif vervul kan word, gesê: “Ek is dors.”

29Daar het ’n kan vol suur wyn gestaan. Die soldate het toe ’n spons vol suur wyn op ’n hisoptakkie gesit en dit teen sy mond gehou. 30Nadat Jesus die suur wyn gekry het, het Hy gesê: “Dit is volbring!”
Toe het Hy sy kop vooroor laat sak en die laaste asem uitgeblaas.

31Dit was Vrydag, en die Jode wou nie hê dat die liggame op die sabbatdag aan die kruis moes bly nie, want daardie sabbatdag was ’n groot dag. Daarom het hulle vir Pilatus gevra dat die mense wat gekruisig is, se bene gebreek en die liggame weggevat moes word. 32Toe het die soldate gekom en die bene van die eerste een gebreek en ook dié van die tweede een wat saam met Jesus gekruisig is. 33Toe hulle egter by Jesus kom en sien dat Hy al klaar dood is, het hulle nie sy bene gebreek nie. 34Maar een van die soldate het met ’n spies in sy sy gesteek, en daar het dadelik bloed en water uitgekom.

35Hy wat dit gesien het, lê daarvan getuienis af, en sy getuienis is waar. Hy weet dat hy die waarheid praat, sodat julle ook kan glo. 36Dit het gebeur sodat die Skrif vervul kan word: “Geen been van Hom sal gebreek word nie.” 37En verder sê die Skrif op ’n ander plek: “Hulle sal Hom sien vir wie hulle deurboor het.”

Jesus word begrawe
(Matt 27:57–61; Mark 15:42–47; Luk 23:50–56)
38Hierna het Josef van Arimatea, wat ’n dissipel van Jesus was maar in die geheim, omdat hy vir die Jode bang was, vir Pilatus gevra of hy die liggaam van Jesus mag neem. Pilatus het sy toestemming gegee. Josef het toe gegaan en sy liggaam weggeneem. 39Nikodemus, wat ’n keer in die nag na Jesus toe gekom het, het ook gekom en ’n mengsel van omtrent vyftig liter mirre en aalwyn gebring. 40Hulle het die liggaam van Jesus geneem en dit met die geurolie behandel en in doeke toegedraai, soos dit die gebruik van die Jode was om iemand vir die begrafnis uit te lê.

41By die plek waar Jesus gekruisig is, was daar ’n tuin en in die tuin ’n nuwe graf waarin daar nog niemand begrawe was nie. 42Daar het hulle Jesus begrawe, omdat die sabbatdag vir die Jode al amper aangebreek het en die graf daar naby was.

Ekstra stof

1. Johannes 18:1–40 – Jesus kies om die pad van die kruis te stap
Die verhaal van Getsemane tot net voor die kruisiging word in 6 episodes vertel:

  • Jesus word gevange geneem– Joh 18:1-11;
  • Jesus verskyn voor Annas, die vorige hoëpriester – Joh 18:12-14;
  • Petrus verloën Jesus die eerste keer – Joh 18:15-18;
  • Annas ondervra Jesus aangaande sy leer – Joh 18:19-24;
  • Petrus verloën Jesus nog twee keer – Joh 18:25-27;
  • Pilatus verhoor Jesus – Joh 18:28-40.

18:1-11: Let op dat Jesus nie terugdeins vir die inhegtenisneming nie, en Homself identifiseer aan die soldate en wagte. Sy beheer van die situasie blyk ook uit die toegestane versoek dat die dissipels nie ook gevange geneem sal word nie.

Hy kies dus om dié roete van die kruis te volg, en nie met geweld die koninkryk van God te vestig nie. Daarom keer Hy ook vir Petrus toe dié met geweld Hom probeer verdedig. Hy moet die lydensbeker drink – dit is sy opdrag en daaraan wil Hy gehoorsaam wees.

Let ook op hoe beide Judas en Petrus steeds ’n prominente rol speel soos in hoofstuk 13. Judas verraai Jesus, en verwerp daarmee die genade. Petrus verdedig Jesus deur Malgus se oor af te kap, en bevestig nog hier sy verbintenis aan Jesus, al is dit op ’n verkeerde manier.

18:12-14: Jesus verskyn voor Annas, die vorige hoëpriester en skoonpa van die huidige hoëpriester Kajafas. Hy was ’n besondere invloedryke man wat ook 5 seuns gehad het wat almal op ’n stadium hoëpriester was.

18:15-18: Petrus en Johannes (die “ander dissipel”) gaan agter Jesus aan, maar Petrus verloën Jesus dan wanneer die deurwagter diensmeisie hom konfronteer by die vuurtjie.

18:19-24: Dit is waarskynlik steeds Annas wat Jesus ondervra oor sy leer (vgl vers 24). Jesus verwys hom egter net na dié wat sy lering al tevore gehoor het, onder ander natuurlik Nikodemus, en wil niks meer daarby voeg nie. Let op hoe Jesus die onregverdige hou van die wag hanteer – hy slaan nie terug nie, maar vra na die logika daaragter en stel so die onreg daarvan bloot.

18:25-27: Petrus verloën Jesus nog twee keer teenoor mense wat saam met hom hulself warmmaak by die vuurtjie, waarvan die laaste een familie was van Malgus, en in die tuin teenwoordig was met Jesus se inhegtenisneming.

18:28-40: Die verskyning voor Kajafas word nie vertel nie, wel die volgende verskyning voor Pilatus die Romeinse goewerneur van 26-36 nC. Let op hoe skynheilig die Jode optree – hulle gee nie om om iemand ter dood ter veroordeel nie, maar is wel bekommerd dat hulle onrein sal word as hulle die ampswoning sou betree wat dan sou beteken hulle dan nie die paasmaaltyd kon eet en vir 7 dae nie aan die Paasfees kon deelneem nie.

Pilatus vra uit oor die aanklag, soos die wet vereis, maar kry nie baie detail by die Jode nie, net ’n verdediging van hulle optrede. Uit Jesus se skrapse antwoorde kan Pilatus ook nie sin maak nie, hoewel dit vir die ingeligte leser duidelik blyk dat Jesus ’n sinopsis gee van sy bediening, soos Johannes in die proloog (Joh 1:1-14) al bekend gemaak het. Hy praat oor sy koningskap wat nie van hierdie wêreld is nie, van die waarheid waarvan Hy kom getuig het, dat Hy van God af gekom het, en dat almal wat aan die waarheid behoort (onthou Jesus is self die Waarheid!) sal luister na wat Hy sê.

Pilatus vind – soos te verwagte – geen skuld in Jesus nie. Maar, sy oordeel laat hom liederlik in die steek. Hy wil nie moeilikheid van die Jode af hê nie, wat die gramskap van Rome sou kon ontlok, en kies om hulle tevrede te probeer stel, deur hulle ’n keuse tussen Barabbas, ’n bewese misdadiger, en Jesus te gee. Hy meen dat hy ’n uitweg vir homself gekry het uit die dilemma met hierdie troefkaart. Pilatus se keuse boemerang egter lelik deurdat die Jode kies om Barabbas los te laat word en nie Jesus nie. Dit beteken dat die tafel gedek is vir die kruisiging. Die Jode se keuse vir Jesus bevestig egter ook hulle eie misdadigheid.

Watter opeenstapeling van verspilde kanse. Judas verspeel sy kans op inkeer. Die Jode verspeel hul kans om hul Koning te vereer. Pilatus verspeel sy kans om Jesus ’n regverdige verhoor te gee. En in dit alles is Jesus eintlik besig om sy eie keuses uit te oefen. Hy gaan nie die verraaier teë nie. Hy dwing die Jode nie tot verering nie. Hy dwarsboom nie Pilatus se diplomatieke spel nie. Hy gee Homself oor aan die onreg omdat Hy die belofte van God het dat hierdie offer die weg tot lewe vir almal wat in Hom glo, sal word.

2. Johannes 19:1-42 – Dit is volbring!
In vier bedrywe word die kruisigingsverhaal vertel:

  • Pilatus lewer die Seun van God oor om gekruisig te word uit vrees vir die Jode – 19:1-16;
  • Die soldate kruisig Jesus op Golgota terwyl Jesus sy ma uit liefde aan Johannes toevertrou – 19:17-27;
  • Jesus sterwe met sy lewenstaak volbring – 19:28-37;
  • Jesus word begrawe deur twee geheime dissipels, Josef en Nikodemus – 19:38-42.

19:1-16: Jesus moet die pyn van die kruisigingsproses deurstaan (die geseling was met ’n sweep wat uit ’n klomp rieme bestaan het, waaraan stukkies been en metaal vasgewerk is), sowel as die ekstra vernedering van die doringkroon en die pers mantel met die soldate wat met Sy koningskap spot. Hy kies ook om nie Pilatus se onskuldigbevinding en duidelike ongemaklikheid met die situasie uit te buit tot sy voordeel. Die uitlewering van ’n onskuldige Jesus aan die Jode is eintlik ’n verkragting van die Romeinse regstelsel. Selfs wanneer Pilatus egter bang raak vir die dreigemente van die Jode, en dit duidelik blyk dat hy ’n manier soek om Jesus los te laat, staan Jesus nie die boosheid van die Jode en die wispelturigheid van Pilatus teë nie.

Wat ’n mens dus raaksien tussen die weifelende maar ook strategiese Pilatus (sy amnestie prosedure met Barabbas het nie gewerk nie, nou probeer hy lyfstraf om hulle simpatie met Jesus te probeer ontlok, wat ook nie werk nie) en die moorddadige skynheilige Jode, is ’n kalm roepingsbewuste Jesus wat die rol wat God Hom gegee het, tot die einde toe speel. Dít is waarvoor Hy na die wêreld gekom het – om sy lewe te gee vir sy skape, dié wat in Hom glo – en dít is waarvoor Hy Homself nou oorgee. Let op, Hy wys Pilatus (en voor dit ook die Jode) op die betekenis van wat hulle doen, maar Hy keer hulle nie om hulle planne en keuses uit te voer nie.

En hoe verskriklik klink die woorde van die Jode nie: “Ons het nie ’n koning nie, ons het net die keiser.” En daarmee voltrek hulle ook die oordeel oor hulleself, want hulle verwerp dié
Een wat vir hulle die lewe kon gee (soos Israel destyds in Samuel se tyd – 1 Sam 8:7).

19:17-27: Die reis van Gabbata na Golgota begin. Dit is ’n reis vanaf Pilatus se regsverydeling, ter wille van sy eie lewe, na Jesus se reddingsdaad, ter wille van ander se lewe. Die een kies om sy lewe te behou, en sal dit verloor. Die Ander kies om sy lewe te gee, en sal dit uiteindelik behou.

Die moordenaars wat langs Jesus gekruisig is, word wel genoem, maar Johannes kies om nie meer detail oor hulle te vertel nie. Ironies genoeg verklaar die opskrif oor Jesus presies wie Hy in werklikheid is, al het Pilatus min daarvan besef.

Die vier soldate se verdeling van sy klere word deur Johannes as vervulling van Ps 22:19 beskou, ’n Psalm waarin ’n hele paar Messiaanse betekenisse gehoor kan word. Ironies genoeg staan daar ook vier vroue – saam met Johannes – by die kruis: 1 Maria, Jesus se ma, 2) haar suster (waarskynlik Salomé – Mark 15:40), 3) Maria, die vrou van Klopas (waarskynlik dieselfde persoon as Kleopas waarvan ons in Luk 24 lees), en 4) Maria Magdalena (van Magdala), dié een wat die voorreg sou hê om die eerste die leë graf te beleef (hfst. 20).

Let op in hoe ’n kontras Johannes Jesus teenoor Pilatus plaas. Pilatus het uit vrees opgetree en Jesus onskuldig laat sterwe. Jesus het uit liefde opgetree en hier in sy sterwensuur nog ’n liefdesdaad vir sy ma verrig, deur haar aan Johannes toe te vertrou – die eerste kruiswoord waarvan Johannes ons vertel.

19:28-37: Dit bly moeilik om oor Jesus se dood te skrywe – al besef ’n mens dat Hy dit gekies het, dat God Hom daarvoor gestuur het, en dat dit die lewe vir my en duisende ander beteken het.

Die ander twee kruiswoorde wat Johannes beskryf vat egter vir my op pynlik-inspirerende wyse vas wat hier gebeur.

  • Jesus is volledig mens wat pyn en lyding ervaar presies soos wat ek dit doen: “Ek is dors” (’n aanhaling uit Ps 69:22 wat hier ’n Messiaanse betekenis kry). En ten spyte van sy dors volhard Hy onwrikbaar op die lydenspad.
  • En met ’n laaste woord voltooi Hy sy missie en lewensroeping: “Dit is volbring”. Hy het die wenstreep behaal en die geloof behou.

Die gebruik was om gekruisigdes se bene te breek om die dood te verhaas. Anders kon gekruisigdes vir ’n paar dae lank so lank as moontlik probeer regop staan om die dreigende versmoring (long- en hartversaking) as hulle aan hulle arms sou hang, te vermy. Vir Jesus was dit egter nie nodig nie, omdat Hy Homself aan die kruisdood oorgegee het en reeds dood was. Johannes verbind dit aan Ps 34:21 (hy sou ook na Eks 12:46; Num 9:12 kon verwys waar die Paaslam se bene ook nie gebreek is nie) en haal ook Sag 12:10 aan wat van die “deurboring” praat, soos die soldate dit inderdaad uitgevoer het.

19:38-42: Josef van Arimatea en Nikodemus, die twee geheime dissipels, vra vir Jesus se liggaam en begrawe Hom in ’n tuin naby aan Golgota teen die aand van die Vrydag, Goeie Vrydag.

Liturgie

Liturgie 1

Hierdie liturgie sluit aan by die preekskets wat nie die hele lang gedeelte gebruik as Skriflesing nie. Daar is ruim gebruik gemaak van die Basisliturgie vir Lydenstyd in Bybelmedia se Woord en Fees 2013/14.

Aanvangslied: Lied 389 “Is dit is dit my Koning 1,2,3”

Votum:  (Psalm 22)

Seëngroet

Lied 390 “Ons kniel hier aan U voete neer 1,2,3,4”

Gebed om die opening van die Woord

Skriflesing: Johannes 18:15-27; 19:15-16, 21-22

Prediking

Verootmoediging

Wat in die kruisiging gebeur het...  (Jesaja 53)

Lied 387 “O Heer uit bloed en wonde 1,3”

Die betekenis van dit wat daar gebeur het – (Hebreërs 10)

Lied 387 “O Heer uit bloed en wonde 4”

Gebed van oorgawe

Offergawes

Wegsending: Lied 400 “Juig, juig in Hom 1,2,3,4,5”

Seën

Musikale Amen: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)

Liturgie 2

Die 2e liturgiese opsie is ‘n herhaling van die liturgie wat voorgestel is by Goeie Vrydag 29 Maart 2013 met die fokusteks Johannes 18:1-19:42 waar die hele erediens en teks ‘n vervlegde liturgie is van begin tot einde.

Die volgende suggesties (Uit Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2012-13) kan ook sinvol in die diens gebruik word.

  • Die diens begin in stilte, met so min beweging in die liturgiese ruimte as moontlik.
  • Gepaste simbole kan as fokus vir die diens in die liturgiese ruimte geplaas word – ’n kruis, ’n plek waar gemeentelede kerse kan opsteek.
  • Sagte orrelmusiek vir tien minute voor die diens help die gemeente om stil te word.

Aanvangswoord
U het nie skoonheid of prag gehad
dat ons na u sou kyk nie,
nie die voorkoms dat ons
van u sou hou nie.
U was verag en deur die mense
verstoot,
’n man van lyding wat pyn geken
het,
iemand vir wie die mense
die gesig wegdraai.
U was verag,
ons het u nie gereken nie.
4Tog het U óns lyding op Uself
geneem,
óns siektes het U gedra… (Uit Jes 53)

Seëngroet
Genade en vrede vir julle van Hom wat is en wat was en wat kom, en van die sewe Geeste voor sy troon, 5en van Jesus Christus, die geloofwaardige getuie, die eerste wat uit die dood opgestaan het, die heerser oor die konings van die aarde.
Uit liefde vir ons het Hy ons deur sy bloed van ons sondes verlos 6en ons sy koninkryk gemaak, priesters vir God sy Vader. Aan Hom behoort die heerlikheid en die krag tot in alle ewigheid! Amen.
(Openbaring 1:4-6)

Lied 393 “Middelpunt van ons verlange 1,2,3,4”

Epiklese
Here Jesus, vandag word ons weer in verbystering stil voor u liefde: dat U gekom het na die wêreld toe om te sterf. Ons is verbyster daaroor, Here, want dis nie soos ons is nie. Dankie dat U nie soos ons is nie, Here. Dankie dat U Uself gegee het tot in die dood. Dankie dat U ons Verlosser geword het.

Ons aanbid U, Here Jesus, Koning van die kerk en van ons lewe. Wil U tog op hierdie dag opnuut Uself aan ons verbind; wil U ons asseblief deur u Heilige Gees verander dat ons soos U kan word, U kan navolg, onsself kan aflê. Word U tog meer in ons, Here Jesus, sodat dit nie meer ons sal wees wat lewe nie, maar U in ons!

Seun van God wat gekom het om u lewe vir ons af te lê, hoor ons gebed! Skenk ons die visie, o Vader, om soos U na die wêreld te kyk. Om nie die wêreld te sien as ’n probleem nie, maar as mense wat u liefde en u genade nodig het, as mense wat iewers langs die pad die spoor byster geraak het, sodat U in Christus Jesus hulle weer kom soek het. Vergewe ons dat ons net dié liefhet wat vir ons liefhet, dat ons net vir hulle bid wat naby ons staan, dat ons tevrede is om met ons eie klein kringetjie gelowiges voort te gaan.
O Vader wat nie behae het in die dood van die sondaar nie, maar daarin dat hy hom bekeer en kan lewe, hoor ons gebed!
En nou, o Gees van God, bid ons dat U in ons sal werk, sodat Christus in ons lewe verheerlik sal word. Bly met ons besig, o Gees, totdat die dag kom waarop elke knie voor Christus sal buig en elke tong sal bely: Jesus is Here!
Dit alles vra ons met die gebed dat U verheerlik sal word in ons.
Amen.
(Communitas, 29 Maart 2002)

Skriflesing Een
  • Jesus word gevange geneem– Joh. 18:1-11;

18 Nadat Jesus dit gesê het, het Hy met sy dissipels oor Kedronspruit gegaan. Daar was ’n tuin, en Hy en sy dissipels het daar ingegaan. 2Judas, sy verraaier, het ook die plek geken, omdat Jesus en sy dissipels dikwels daar gekom het.

3Judas het toe die afdeling soldate gevat en die wagte in diens van die priesterhoofde en die Fariseërs en hulle het daar aangekom met lanterns en fakkels en wapens. 4Omdat Jesus geweet het van alles wat oor Hom gaan kom, het Hy vorentoe gekom en vir hulle gevra: “Vir wie soek julle?”

5“Jesus van Nasaret,” antwoord hulle Hom.
“Dit is Ek!” sê Hy toe vir hulle.
Judas, sy verraaier, het ook daar by hulle gestaan. 6Toe Jesus dan vir hulle sê: “Dit is Ek!” het hulle teruggedeins en op die grond neergeval.

7Hy vra hulle toe weer: “Vir wie soek julle?”
En hulle sê: “Jesus van Nasaret.”

8Toe sê Jesus: “Ek het vir julle gesê dit is Ek. As julle My soek, laat die mense hier by My dan toe om weg te gaan.”

9So sou vervul word wat Hy voorheen gesê het: “Van dié wat U My gegee het, het Ek niemand verlore laat gaan nie.”

10Simon Petrus het ’n swaard by hom gehad. Hy ruk dit toe uit, slaan daarmee na die slaaf van die hoëpriester en kap sy regteroor af. Die slaaf se naam was Malgus. 11Toe sê Jesus vir Petrus: “Sit die swaard in sy skede terug. Moet Ek dan nie die lydensbeker drink wat die Vader My gegee het nie?”

  • Jesus verskyn voor Annas, die vorige hoëpriester – Joh. 18:12-14

12Toe het die afdeling soldate onder die kommandant saam met die wagte in diens van die Joodse Raad vir Jesus gevange geneem en Hom geboei. 13Hulle het Hom eers na Annas toe gebring. Hy was die skoonpa van Kajafas, wat daardie jaar hoëpriester was. 14Dit was Kajafas wat vir die Jode die raad gegee het dat dit tot hulle voordeel is dat een man vir die volk sterwe.

Lied 391 “Vervul o Heer my hart 1,2,3,4,5,6”

Skriflesing Twee 
  • Petrus verloën Jesus die eerste keer – Joh. 18:15-18;

15Simon Petrus en ’n ander dissipel het agter Jesus aangegaan. Daardie ander dissipel was aan die hoëpriester bekend en het saam met Jesus in die hoëpriester se woning 16ingegaan, maar Petrus het buite by die deur bly staan. Toe het daardie ander dissipel wat aan die hoëpriester bekend was, uitgegaan en met die deurwagter gepraat en vir Petrus ingebring. 17Die diensmeisie wat deurwagter was, sê toe vir Petrus: “Jy is tog nie ook een van hierdie man se dissipels nie?”
“Nee, ek is nie!” antwoord hy.

18Die slawe en die wagte het hulle gestaan en warm maak by die vuur wat hulle gemaak het omdat dit koud was. En Petrus het hom ook saam met hulle gestaan en warm maak.

  • Annas ondervra Jesus aangaande sy leer – Joh. 18:19-24;

19Die hoëpriester het Jesus toe ondervra oor sy dissipels en oor sy leer. 20Jesus het hom geantwoord: “Ek het in die openbaar met die mense gepraat. Ek het hulle altyd in die sinagoges en in die tempel geleer, waar al die Jode bymekaar kom; en Ek het niks in die geheim gesê nie. 21Waarom ondervra u My? Ondervra dié wat gehoor het wat Ek vir hulle gesê het, hulle weet wat Ek gesê het.”

22Toe Jesus dit sê, het een van die wagte wat daarby gestaan het, hom geklap en gesê: “Antwoord jy die hoëpriester so?”

23Jesus sê toe vir hom: “As wat Ek gesê het, verkeerd was, sê dan wat was verkeerd; maar as dit reg was, waarom slaan jy My?”

24Annas het Hom toe geboei na die hoëpriester Kajafas toe gestuur.

Lied 384 “Jesus o dink aan my” Afr + Eng

Skriflesing Drie
  • Petrus verloën Jesus nog twee keer – Joh. 18:25-27;

25Simon Petrus het hom nog gestaan en warm maak. Die mense by die vuur vra toe vir hom: “Jy is tog nie ook een van sy dissipels nie?”

Hy het dit ontken en gesê: “Nee, ek is nie!”

26Een van die hoëpriester se slawe wat familie was van die een wie se oor Petrus afgekap het, vra toe: “Het ek jou dan nie in die tuin by hom gesien nie?”

27Petrus het dit weer ontken, en net daarna het daar ’n haan gekraai.

Geleentheid vir stilte/ stilgebed 

Skriflesing Vier 
  • Pilatus verhoor Jesus – Joh. 18:28-40.

28Toe het hulle vir Jesus van Kajafas af na die ampswoning van die goewerneur toe gebring. Dit was die môre vroeg. Hulle het self nie in die ampswoning ingegaan nie, sodat hulle nie onrein sou word nie maar die paasmaaltyd sou kon eet. 29Pilatus het buite na hulle toe uitgegaan en gevra: “Watter aanklag bring julle teen hierdie man in?”

30Hulle het hom geantwoord: “As hy nie ’n misdadiger was nie, sou ons hom nie aan u uitgelewer het nie.”

31Pilatus sê toe vir hulle: “Vat julle hom en veroordeel hom volgens julle wet.”
Maar die Jode sê vir hom: “Ons mag nie iemand teregstel nie.”

32Dit het gebeur sodat die woorde van Jesus vervul kon word wat Hy gesê het toe Hy aangedui het op watter manier Hy sou sterwe.

33Pilatus het toe weer in sy ampswoning ingegaan en Jesus geroep en vir Hom gevra: “Is jý die koning van die Jode?”

34Jesus het hom toe gevra: “Vra u dit uit u eie, of het ander dit vir u van My gesê?”

35“Ek is mos nie ’n Jood nie!” antwoord Pilatus. “Dit is jou volk en jou priesterhoofde wat jou aan my uitgelewer het. Wat het jy gedoen?”

36“My koninkryk is nie van hierdie wêreld nie,” antwoord Jesus. “As my koninkryk van hierdie wêreld was, sou my onderdane geveg het sodat Ek nie aan die Jode uitgelewer sou word nie. Maar nou is my koninkryk nie van hier nie.”

37“Dan is jy tog wel ’n koning?” vra Pilatus.
“Dit is soos u sê: Ek is ’n koning,” antwoord Jesus. “Ek moet oor die waarheid getuienis aflê. Hiervoor is Ek gebore, en hiervoor het Ek na die wêreld toe gekom. Elkeen wat aan die waarheid behoort, luister na wat Ek sê.”

38“Wat is waarheid?” sê Pilatus toe vir Hom.
En toe hy dit sê, gaan hy weer uit na die Jode toe en sê vir hulle: “Ek vind geen skuld in hom nie. 39Maar julle is gewoond dat ek vir julle gedurende die paasfees iemand loslaat. Wil julle hê ek moet die koning van die Jode vir julle loslaat?”

40Hulle skreeu toe terug: “Nie vir hom nie, maar vir Barabbas!” En Barabbas was ’n rower.

Lied 392 “O Lam van God onskuldig 1”

Skriflesing Vyf

Pilatus lewer die Seun van God oor om gekruisig te word uit vrees vir die Jode – Joh. 19:1-16;
19 Toe het Pilatus vir Jesus geneem en Hom laat gésel. 2Die soldate het ’n doringkroon gevleg en dit op sy kop gesit. Hulle het vir Hom ’n pers mantel aangetrek 3en herhaaldelik nader na Hom toe gekom en gesê: “Ons groet u, Koning van die Jode!” En elke keer het hulle Hom geklap.

4Pilatus het toe weer buitentoe gekom en vir die Jode gesê: “Kyk, ek bring hom vir julle buitentoe, sodat julle kan weet dat ek geen skuld in hom vind nie.”

5Toe het Jesus buitentoe gekom, nog so met die doringkroon op en die pers mantel aan. Pilatus sê toe vir hulle: “Dit is die mens!”

6Toe die priesterhoofde en die wagte Hom sien, skreeu hulle: “Kruisig hom! Kruisig hom!”

“Vat júlle hom en kruisig hom,” sê Pilatus daarop vir hulle, “want ék vind geen skuld in hom nie.”

7Die Jode sê toe vir hom: “Ons het ’n wet, en volgens dié wet moet hy dood, omdat hy hom as die Seun van God voorgedoen het.”

8Toe Pilatus dit hoor, het hy nog banger geword. 9Hy het weer in sy ampswoning ingegaan en vir Jesus gevra: “Waar kom jy vandaan?”
Jesus het hom egter nie geantwoord nie. 10Pilatus sê toe vir Hom: “Praat jy nie met my nie? Weet jy nie dat ek die mag het om jou los te laat en ook die mag om jou te kruisig nie?”

11En Jesus antwoord hom: “U sou geen gesag oor My gehad het as dit nie van Bo aan u gegee was nie. Daarom het hy wat My aan u uitgelewer het, groter skuld.”

12Hieroor het Pilatus geprobeer om Hom los te laat; maar die Jode het geskreeu: “As u hom loslaat, is u nie ’n vriend van die keiser nie. Elkeen wat homself as koning voordoen, is in verset teen die keiser.”

13Toe Pilatus dit alles hoor, het hy vir Jesus buitentoe gebring en op die regbank gaan sit op die plek wat Klipterras genoem word, in Hebreeus Gabbata. 14Dit was die voorbereiding vir die paasfees, en dit was omtrent twaalfuur die middag. Hy sê toe vir die Jode: “Hier is julle koning!”

15Maar hulle skreeu: “Vat hom weg! Vat hom weg! Kruisig hom!”
Toe vra Pilatus vir hulle: “Moet ek julle koning kruisig?”
Die priesterhoofde antwoord: “Ons het nie ’n koning nie; ons het net die keiser.”

16Toe het hy Hom op hulle versoek oorgelewer om gekruisig te word, en hulle het Jesus weggeneem.

Ruim geleentheid vir stilte/ stilgebed

Skriflesing Ses

Die soldate kruisig Jesus op Golgota terwyl Jesus sy ma uit liefde aan Johannes toevertrou – Joh. 19:17-27;
17Jesus het self sy kruis gedra en uitgegaan na Kopbeenplek toe, soos dit genoem is, in Hebreeus Golgota. 18Daar het hulle Hom gekruisig en saam met Hom twee ander, een aan elke kant, met Jesus in die middel.

19Pilatus het ook ’n opskrif geskrywe en dit aan die kruis gesit. Daar het geskrywe gestaan: “Jesus van Nasaret, die Koning van die Jode.” 20Baie van die Jode het hierdie opskrif gelees, omdat die plek waar Jesus gekruisig is, naby die stad was. Die opskrif was in Hebreeus, Latyn en Grieks. 21Die priesterhoofde van die Jode het toe vir Pilatus gesê: “Moenie skrywe: ‘Die Koning van die Jode’ nie, maar skrywe: Hy het gesê: Ek is die Koning van die Jode.”

22Pilatus het vir hulle gesê: “Wat ek geskrywe het, het ek geskrywe.”

23Toe die soldate Jesus dan gekruisig het, het hulle sy boklere gevat en dit in vier dele verdeel, vir elke soldaat ’n deel. Hulle het ook sy onderkleed gevat. Dit was sonder naat van bo af in een stuk geweef. 24Hulle sê toe vir mekaar: “Ons moet dit nie skeur nie. Kom ons loot wie dit moet kry.”

Dit het gebeur sodat die Skrif vervul kan word waar dit sê:
“Hulle het my klere
onder mekaar verdeel,
en vir my kleed het hulle geloot.”
Dit is wat die soldate gedoen het.
25By die kruis van Jesus het ook nog s
y moeder en sy moeder se suster en Maria, die vrou van Klopas, en Maria Magdalena gestaan. 26Toe Jesus sy moeder sien en die dissipel vir wie Hy baie lief was, wat by haar staan, sê Hy vir haar: “Daar is u seun.”

27Daarna sê Hy vir die dissipel: “Daar is jou moeder.”
Van daardie oomblik af het die dissipel haar in sy huis geneem.

Lied 389 “Is dit is dit my Koning 1,2,3”
Lied 387 “O Heer uit bloed en wonde 1,2,3,4”

Skriflesing Sewe

Jesus sterwe met sy lewenstaak volbring – Joh. 19:28-37;
28Hierna het Jesus, met die wete dat alles klaar volbring is en sodat die Skrif vervul kan word, gesê: “Ek is dors.”

29Daar het ’n kan vol suur wyn gestaan. Die soldate het toe ’n spons vol suur wyn op ’n hisoptakkie gesit en dit teen sy mond gehou. 30Nadat Jesus die suur wyn gekry het, het Hy gesê: “Dit is volbring!”
Toe het Hy sy kop vooroor laat sak en die laaste asem uitgeblaas.

31Dit was Vrydag, en die Jode wou nie hê dat die liggame op die sabbatdag aan die kruis moes bly nie, want daardie sabbatdag was ’n groot dag. Daarom het hulle vir Pilatus gevra dat die mense wat gekruisig is, se bene gebreek en die liggame weggevat moes word. 32Toe het die soldate gekom en die bene van die eerste een gebreek en ook dié van die tweede een wat saam met Jesus gekruisig is. 33Toe hulle egter by Jesus kom en sien dat Hy al klaar dood is, het hulle nie sy bene gebreek nie. 34Maar een van die soldate het met ’n spies in sy sy gesteek, en daar het dadelik bloed en water uitgekom.

35Hy wat dit gesien het, lê daarvan getuienis af, en sy getuienis is waar. Hy weet dat hy die waarheid praat, sodat julle ook kan glo. 36Dit het gebeur sodat die Skrif vervul kan word: “Geen been van Hom sal gebreek word nie.” 37En verder sê die Skrif op ’n ander plek: “Hulle sal Hom sien vir wie hulle deurboor het.”

Tyd vir stilte/ oordenking

Lied 395 “My verlosser aan die kruis 1,2,3”

Skriflesing Agt

Jesus word begrawe deur twee geheime dissipels, Josef en Nikodemus – Joh. 19:38-42.
38Hierna het Josef van Arimatea, wat ’n dissipel van Jesus was maar in die geheim, omdat hy vir die Jode bang was, vir Pilatus gevra of hy die liggaam van Jesus mag neem. Pilatus het sy toestemming gegee. Josef het toe gegaan en sy liggaam weggeneem. 39Nikodemus, wat ’n keer in die nag na Jesus toe gekom het, het ook gekom en ’n mengsel van omtrent vyftig liter mirre en aalwyn gebring. 40Hulle het die liggaam van Jesus geneem en dit met die geurolie behandel en in doeke toegedraai, soos dit die gebruik van die Jode was om iemand vir die begrafnis uit te lê.

41By die plek waar Jesus gekruisig is, was daar ’n tuin en in die tuin ’n nuwe graf waarin daar nog niemand begrawe was nie. 42Daar het hulle Jesus begrawe, omdat die sabbatdag vir die Jode al amper aangebreek het en die graf daar naby was.

Gebed
Almagtige en ewige God
U het ons deur die triomfantelike dood en
opstanding van Christus
tot die lewe herstel:
gaan voort met hierdie genesende werk in ons
en gee dat ons wat in hierdie bediening deel
nooit ophou om U met toewyding te dien nie;
ons vra dit deur Christus onse Here. Amen.
(Uit Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2012-13)

Apostoliese Geloofsbelydenis
Ek glo in God die Vader, die Almagtige,
die Skepper van die hemel en die aarde.
En in Jesus Christus, sy eniggebore Seun, ons Here;
wat ontvang is van die Heilige Gees,
gebore is uit die maagd Maria;
wat gely het onder Pontius Pilatus, gekruisig is,
gesterf het en begrawe is en ter helle neergedaal het;
wat op die derde dag weer opgestaan het uit die dode;
wat opgevaar het na die hemel
en sit aan die regterhand van God, die almagtige Vader,
van waar Hy sal kom om te oordeel
dié wat nog lewe en dié wat reeds gesterf het.
Ek glo in die Heilige Gees.
Ek glo aan ’n heilige, algemene, Christelike kerk,
die gemeenskap van die heiliges;
die vergewing van sondes;
die opstanding van die vlees
en ’n ewige lewe.

Lied 400 “Juig, juig in Hom 1,2,3,4,5”

Prediking (indien u dit enigsins oorweeg)

Oppergawes

Wegsending: Lied 385 “Loof die Here, dis volbring 1,2”

Seën
Here,
stort u oorvloedige seën oor u mense uit
wat met toewyding die dood van u Seun herdenk het
in die vaste hoop van die opstanding:
skenk hulle vergifnis, en troos hulle:
mag hulle geloof sterker word
en hulle ewige verlossing verseker wees. Amen.
(Uit Bybelmedia se Woord en Fees: Preekriglyne en Liturgiese Voorstelle vir 2012-13)

Musikale Amen: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
Heer, laat ons leef soos U leer
Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Hierdie liturgie sluit aan by die preekskets wat nie die hele lang gedeelte gebruik as Skriflesing nie. Daar is ruim gebruik gemaak van die Basisliturgie vir Lydenstyd in Bybelmedia se Woord en Fees 2013/14.

Aanvangslied: Lied 389 “Is dit is dit my Koning 1,2,3”

Votum
5Op U het ons voorvaders vertrou.
Hulle het vertrou en U het hulle gered.
6Hulle het na U om hulp geroep
en hulle is bevry;
op U het hulle vertrou
en hulle is nie beskaam nie.
(Psalm 22)

Seëngroet
Voorganger: Genade en vrede vir julle van God die Vader . . .
Gemeente: Aan sy liefde is daar geen einde nie.

Voorganger: en van God die Seun . . .
Gemeente: Ons skuld het Hy gedra.

Voorganger: en van die Heilige Gees.
Gemeente: Hy maak ons nuut!

Lied 390 “Ons kniel hier aan U voete neer 1,2,3,4”

Liedere

F12. “Meer As Ooit”
(RUBRIEK: Kruisfuur – Verwondering)
Oorspronklike titel: Above all
Teks en Musiek: Lenny LeBlanc & Paul Baloche
Afrikaanse vertaling: 2005 Faani Engelbrecht
© 1999 Integrity’s Hosanna Music / LenSongs Publishing
(Opgeneem op FLAM, vol 1)

Meer as rykdom, meer as mag,
as die skoonheid van sterre in die nag,
meer as wat ons ooit op aarde wen,
is dit werd, o Heer, om U te ken.
Meer as silwer, meer as geld,
al die blomme, die diere in die veld,
meer as dit, so eindeloos veel meer,
was die prys wat U betaal het, Heer.

Refrein:
Aan ‘n kruis en in ‘n graf van steen,
U leef en sterf, verworpe en alleen.
Immanuel, U die God met ons
U dra die straf en dink aan ons –
meer as ooit.

F60. “U Liefdeslied Vir My”
(RUBRIEK: FLAM Gemeentesang – God se liefde / Paasfees)
Oorspronklike titel: Oh, Danny Boy
Musiek: Tradisionele Ierse Volksmelodie
Teks: Louis Brittz
© MAR Gospel Music Publishers
(Opgeneem op Ons Koning kom!)

1. U liefde kleur die blou-blou helder hemel.
U goedheid rys die dagbreek oor die see.
U almag blink in maanlig oor die berge.
Die skoonheid van U skepping sleur my mee
U glorie sprei in vlerke van ‘n arend.
Genade sweef in wolke hoog en vry.
Die skepping sing vir my gewone sterfling.
Die Skepper God se liefdeslied weerklink in my.

2. Ek sien die kruis, ek volg U spoor na Golgota.
Ek sien die kroon, die dorings wat U dra
Ek kniel hier neer om nederig en dankbaar
vergifnis vir my sondeskuld te vra.
Ek ken die kruis, ek ken die Man van smarte.
Ek voel U pyn. U liefdesbloed bevry.
En van die kruishoutkoppie styg die note.
Die Lam van God se liefdeslied weerklink in my.

3. Wat is die mens dat U oor hom sou glimlag,
En wie is ek dat U vir my sou kom?
Hoe groot u liefde, grenslose genade!
Die Lam van God se liefdeslied weerklink in my
Hoe groot u liefde, grenslose genade!
Die Lam van God se liefdeslied weerklink in my
Van krip tot kruis weerklink U liefdeslied vir my!

God praat met ons en ons luister

Gebed om die opening van die Woord
Maak my nou stil, Heer.
Ek wil na U luister;
my hart vir U oopmaak
dat U my kan aanraak.
Open my oë,
my hart en my ore,
dat ek U leer ken, Heer,
en voor U kan lewe.
(Flam 87 Die woorde kan gesing of gelees word).

Skriflesing: Johannes 18:15-27; 19:15-16, 21-22

Prediking

Familie-oomblik

Vertel die verhaal (verkort) dramaties ahv Die Nuwe Testament vir kinders (Die Nuwe Testament vir Kinders deur Stephan Joubert, Jan van der Watt en Hennie Stander, 1999.)

Johannes 18:1-19:42
18 1–11 Hierna is Jesus-hulle na ’n tuin in die Kedronvallei toe. Hulle het baie soontoe gegaan. Judas, wat Jesus verraai het, het dit geweet. Hy vat toe ’n groot klomp gewapende polisiemanne saam met hom tuin toe. Hulle het vir Jesus gaan soek.

Jesus het geweet hulle kom. Toe hulle daar aankom, vra Jesus: “Wie soek julle?”
“Jesus wat van Nasaret af kom,” sê hulle. Judas het tussen die polisiemanne gestaan.
Jesus sê toe: “Dit is Ek.” Toe Jesus dit sê, skrik die soldate so dat hulle sommer oor mekaar val.
Jesus vra toe weer: “Wie soek julle?”
“Jesus, van Nasaret,” sê hulle weer.
“Dis Ek. Ek het mos so gesê. As julle My soek, los my vriende uit.” Jesus het mos belowe dat Hy hulle sal beskerm. Hulle sal niks oorkom nie.

Simon Petrus pluk toe ’n swaard uit. Hy kap na Malgus wat vir die Joodse leiers gewerk het. Hy slaan sy regteroor morsaf. Jesus keer Petrus. “Sit jou swaard weg. Ek moet gevang word. My Vader het dit so beplan. Wil jy miskien hê Ek moet ongehoorsaam wees?”

Slegte Mense Probeer Fout Vind met Jesus
12–14 Die polisiemanne gryp en boei toe vir Jesus. Hulle het Hom toe na Annas toe gevat. Hy was Kajafas, die belangrikste Joodse leier, se skoonpa. Hy het mos vir die Jode gesê dat Jesus liewer doodgemaak moet word as dat die Romeine almal kom doodmaak.

15–18 Simon Petrus en ’n ander vriend van Jesus het agter Jesus en die polisie aangeloop. Die vriend het Kajafas, die belangrike Joodse leier, geken. Hulle is na Kajafas se huis toe. Hy help toe ook vir Petrus om in Kajafas se agterplaas in te kom. Die wag by die huis was ’n vrou. Petrus stap verby haar. “Is jy nie een van Jesus se vriende nie?” vra sy skielik. “Glad nie,” sê Petrus.

In die agterplaas was ’n lekker warm vuur, want dit was koud buite. Almal het in ’n kring om die vuur gestaan om warm te kry. Petrus het ook by hulle gaan staan.

19–24 In die huis het Kajafas Jesus begin uitvra. Hy wou weet wat Jesus alles gesê het en wie sy vriende was. Jesus sê toe: “Ek het niks weggesteek nie. Ek het tot hier in julle kerke gepreek. Ek het nie in die geheim mense opgesweep nie. Ek gaan nie alles weer sê nie. Die mense wat My hoor preek het, weet wat Ek gesê het.”

’n Polisieman klap Jesus toe deur die gesig: “Jy praat nie so met ons leier nie,” skreeu hy.
Jesus vra toe: “Wat het Ek gesê wat verkeerd is? Sê My. As Ek niks verkeerds gesê het nie, waarom klap jy My dan?”
Annas stuur Jesus toe geboeid na Kajafas toe.

25–27 Petrus het nog by die vuur gestaan. “Is jy nie een van daardie man se vriende nie?” vra hulle.
“Julle verbeel julle,” sê Petrus.
“Jy was dan ook in die tuin saam met hom?” sê een van Malgus se familielede. Petrus het weer gesê dat dit nie so is nie. Net toe kraai die haan.

28–37 Baie vroeg daardie oggend het hulle Jesus na die Romeinse heerser, Pilatus, toe gevat. Hy het in ’n sterk vesting gebly. Die Jode wou nie in die vesting ingaan nie. Hulle was besig om fees te hou. Hulle wou nie onrein word nie.

Pilatus loop toe na die Jode toe. “Wat het hierdie man verkeerd gedoen?” vra hy.
“Hy’t slegte dinge gedoen. Daarom het ons hom na jou toe gebring,” sê hulle.
“Julle ken mos die wet. Hoekom besluit julle nie sommer self wat moet met hom gebeur nie,” antwoord Pilatus.

“Ons kan nie. Ons mag nie iemand ter dood veroordeel nie.” Jesus het mos voorspel dat Hy gekruisig gaan word. As die Jode Hom kon doodmaak, sou hulle Hom met klippe gegooi het. Pilatus is na Jesus toe. “Is jy die koning wat oor die Jode gaan heers?” vra Pilatus Hom.
“Hoekom vra jy?” sê Jesus. “Is dit omdat jy dit iewers gehoor het of omdat jy so dink?”
“Lyk dit miskien of ek so dink? Ek is nie eers ’n Jood nie. Jou eie mense het jou kom aankla. Wat het jy verkeerd gedoen?” vra Pilatus vir Jesus.

“Eintlik is Ek ’n koning. Maar Ek is nie ’n gewone aardse koning nie. Dan sou my soldate mos baklei het toe hulle My wou vang.”
“So, jy is tog ’n koning?” vra Pilatus toe.
“Jy sê so,” sê Jesus. “Ek het gekom om mense die waarheid te vertel. Daarvoor is Ek gebore. Mense wat weet wat waar is, luister na My.”
“Wat is die waarheid?” vra Pilatus Hom.

38–40 Pilatus is toe weer buitentoe: “Hierdie man het niks verkeerds gedoen nie. Maar julle weet mos dat ek met die paasfees altyd iemand vrylaat. Moet ek nie die koning van die Jode laat gaan nie?”
“Nie vir hom nie, maar vir Barabbas,” skreeu hulle. Barabbas was ’n moordenaar.

19 1–7 Pilatus laat Jesus toe met ’n sweep slaan. Die polisie het sommer ook ’n kroon van doringtakkies gemaak. Hulle het dit op Jesus se kop gedruk. Hulle het ook vir Hom pers klere aangetrek sodat Hy kamma soos ’n koning lyk. Toe spot hulle Hom. Hulle het mooi nadergekom om Hom soos ’n koning te groet en Hom dan geklap.

Pilatus het weer met die Jode gaan praat: “Jesus is onskuldig. Ek gaan hom hier na julle toe bring om dit self te sien.” Jesus kom toe uitgestap. Hy het nog die kroon van dorings op gehad en die pers mantel gedra. “Kyk, hier’s die man,” sê Pilatus toe.

Kruisig hom! Kruisig hom,” gil die Joodse leiers toe.
“Doen julle dit maar. Ek dink nie hy is skuldig nie,” antwoord Pilatus.
“Ons wet sê hy moet dadelik doodgemaak word. Hy’t gemaak of hy die Seun van God is.”

8–11 Toe Pilatus dit hoor, het hy nogal geskrik. Hy is weer na Jesus toe. “Waar kom jy vandaan?” wil hy by Jesus weet. Jesus het hom nie geantwoord nie. “Hoekom sê jy nie iets nie?” vra Pilatus. “Weet jy nie dat ek jou kan laat vry gaan of jou kan doodmaak nie?”
Jesus sê toe: “Jy kan niks aan My doen as God nie wil nie. Die een wat My by jou kom aankla het, het ’n baie groter fout gemaak as jy!”

12–16 Pilatus het probeer om Jesus los te laat. Maar die Jode het vir hom geskreeu: “As jy Jesus loslaat, is jy nie ’n vriend van die keiser nie. Hierdie Jesus wil homself koning maak.”

Toe Pilatus dit hoor, gaan sit hy op sy stoel. Die mense het die plek die Kliptrappe genoem, of Gabbata in Hebreeus. Dit was omtrent sesuur die môre. Die Jode was besig om alles reg te maak vir die fees. Pilatus het Jesus laat kom. Pilatus sê toe vir die Jode: “Hier is julle koning.”
“Weg met hom!” skreeu die Jode toe. “Weg met hom! Kruis toe!”
Pilatus vra hulle toe: “Wil julle regtig hê ek moet julle koning kruisig?”

Die Joodse leiers sê toe: “Hy’s nie ons koning nie. Ons het net een koning en dit is die keiser van Rome.” Pilatus gee Jesus toe aan die Jode oor om Hom te kruisig. Hulle het Hom weggeneem.

Slegte Mense Kruisig Jesus
17–22 Jesus het met die kruis van die vesting van Pilatus na die Plek van die Kopbeen (in Hebreeus is die naam Golgota) gestap. Daar het hulle Hom gekruisig. Twee ander mans is saam met Hom gekruisig, een aan elke kant.

Pilatus het ’n nota aan Jesus se kruis laat vassit. “Jesus van Nasaret. Die koning van die Jode” het daarop gestaan. Die nota is in drie tale geskryf: Hebreeus, Latyn en Grieks. Die Joodse leiers het nie daarvan gehou nie. “Moenie skryf: “Koning van die Jode” nie. Skryf liewer: “Hierdie man het gesê: Ek is die koning van die Jode,” vra hulle.
“Wat ek geskryf het, bly net so,” antwoord Pilatus toe.

23–24 Nadat hulle Jesus gekruisig het, vat die polisie Jesus se klere. Hulle sit toe sy klere in vier hopies sodat elkeen wat gehelp het iets kry. Die een stuk klere was baie mooi. Die soldate wou dit nie stukkend sny nie. Hulle trek toe lootjies. Hulle het dit nie besef nie, maar die Bybel het lankal voorspel dat hulle dit gaan doen: “Hulle het my klere onder mekaar uitgedeel. Oor my kledingstuk het hulle lootjies getrek,” staan daar iewers geskryf.

25–27 Daar was ook ander mense by die kruis. Jesus se ma en sy tannie Maria (wat met Klopas getroud was) en Maria Magdalena was ook daar. Jesus sien toe sy ma. Saam met haar was sy baie spesiale vriend. Hy sê toe: “Ma, hy moet van nou af jou seun wees.”
Hy kyk toe na sy vriend: “Laat my ma van nou af ook jou ma wees.” Maria het toe by hom gaan bly. Hy het vir haar gesorg.

28–31 Jesus was toe klaar met alles wat Hy moes doen. Hy sê toe: “Ek is dors.” Die Bybel het mos gesê Hy gaan dit sê. Die mense vat ’n spons en doop dit in suur wyn. Hulle lig toe die spons op ’n hisoptakkie na Jesus se mond toe en maak sy lippe daarmee nat. “Alles is nou gedoen,” sê Jesus. Sy kop het gesak en Hy het sy asem uitgeblaas.

Jesus se Vriende Begrawe Hom
32–37 Dit was Vrydag en die Jode het alles reggekry vir die paasfees. Dit was ’n belangrike dag want die fees en die sabbat het op dieselfde dag geval.
Die Joodse wette het dit verbied dat iemand op die sabbat nog aan ’n kruis hang. Hulle het Pilatus toe gevra om die mense aan die kruis se bene te breek sodat hulle vinniger kan doodgaan. Dan kon hulle hulle dadelik van die kruis afhaal. Pilatus het gesê hulle kan maar. Die polisie breek toe die bene van die twee mans wat langs Jesus gehang het. Toe hulle by Jesus kom, sien hulle dat Hy klaar dood is. Hulle het toe nie sy bene gebreek nie. Net om seker te maak dat Hy dood was, steek een van die soldate Hom in sy sy met ’n spies. Daar het bloed en water uitgekom. Die polisieman het dit self gesien. ’n Mens kan maar glo wat hy vertel. Die Bybel het mos gesê: “Hulle sal nie ’n been van Hom breek nie,” en “Hulle sal na die Een kyk wat hulle met ’n spies gesteek het.”

38–42 Josef wat in Arimatea bly, was ’n goeie vriend van Jesus. Hy wou dit nie verkondig nie. Hy was bang die Jode hoor dit en probeer hom seermaak. Hy het Pilatus gaan vra of hy maar Jesus se liggaam kon gaan begrawe. Pilatus het ja gesê en Josef het Jesus se liggaam gevat.

Nikodemus was ook daar. Hy het mos in die nag na Jesus toe gekom. Hulle het Jesus se liggaam met lappe toegedraai en baie spesiale speserye daarop gegooi. Die Jode het destyds mense so begrawe. Jesus se kruis was by ’n tuin gewees. Juis daar was ’n graf wat toe net-net klaar uit die rots gekap is. Jesus was die eerste Een wat daar begrawe is. Dit was lekker naby, want hulle moes vinnig maak, daar was nie baie tyd voor die fees en sabbat begin het nie.

Preekriglyn

[Nota: Die voorgestelde teksvoorlesing is baie lank. Hierdie preekskets veronderstel dat Johannes 18:15-27 tesame met 19:15-16, 21-22 vir die prediking gebruik word. Die aksent val dus op Petrus wat Jesus verloën terwyl Jesus verhoor word. Dit word verbind aan Pilatus wat Jesus oorgee om gekruisig te word, met aksente uit die kruisgebeure. Die prediker kan die voorlesing aanvul deur kortliks en oorsigtelik te vertel wat tussen 18:15-27 en 19:15-16, 21-22 gebeur.]

Die Experience Project gee mense geleentheid om onder andere oor hulle mislukkings te skryf. Merkwaardig hoe baie mense hulself as volslae mislukking beskou!

So skryf iemand op dié projek se webblad:
“Ek is waardeloos. Wanneer ek lees hoe mens suksesvol kan wees, word ek net meer onseker oor myself en voel ek net slegter oor alles waaroor ek alreeds so spyt voel. My hele lewe is deur ups and downs gekenmerk, maar die laaste paar jaar was die ergste. Ek het selfs onlangs my verhouding met my meisie verbreek, want ek sleep haar ook net teen die afgrond af.

“My vriende gaan almal vooruit in die lewe, maar ek boer agteruit. Ek neem om een of ander rede altyd die verkeerde besluit oor werksgeleenthede. Ek kies betrekkings wat te wonderlik lyk om waar te wees – en dan gewoonlik ook is. Verder sukkel ek om toegewyd te wees, vas te byt en deur te druk. Dan word ek boonop oorval deur episodes van die grootste luiheid denkbaar. Ek val ook maklik vir versoekings en kortpaaie.

“Dit het ‘n patroon in my lewe geword. Ek stel die mense rondom my aanhoudend teleur: vriende, familie, kennisse. Ek het slegte gewoontes, en ook slegte mensekennis. Ek sien nie deur mense nie, en laat my maklik in die verkeerde rigting beïnvloed.”

Sjoe! Mens voel skoon moedeloos as jy hierdie ontboeseming gelees het. Kan een mens, en dit op 26-jarige leeftyd, regtig soveel ellende, pessimisme en donkerte in sy lewe hê?

Wat het in so ‘n lewe gebeur? Wat het skeefgeloop? Kan die arme mens se situasie gered word?

Jesus stel teleur

Mens kan dieselfde vrae oor Jesus vra. Wat het gebeur dat die evangelies op die tragiese noot van Jesus se verwerping, veroordeling en tragiese teregstelling, soos ‘n geharde krimineel, eindig?

Deel van die antwoord is: Jesus stel teleur. Sy dissipels en volgelinge het gedink hulle gaan nou, onder leiding van hul bevelvoerder Jesus, die Romeinse weermag oorweldig. Hy gaan die nuwe regeerder van die land sal wees. Die dissipels is oortuig hiervan.

Die Skrifgeleerdes en Fariseërs het hulle bedenkinge. Hulle kan nog nie glo dat hierdie Jesus die man is waarvan hulle geskrifte praat en vir wie hulle al so lank wag nie. Maar in Jesus se omgang met die leiers van die sinagoge is dit duidelik dat hierdie leiers nie heeltemal so seker is waar hulle met Hom staan nie. Hulle is dalk nog oop vir oortuiging? Sy aansprake klink te goed om waar te wees, maar miskien mag Hy tog die verwagte Messias wees? Tyd sal leer.

Met Jesus se intog in Jerusalem glo die skare duidelik nog in Hom. Nou het die tyd aangebreek dat Jesus ook die toets by die Joodse leiers moet slaag. Jesus kan Homself nou bewys aan die skrifgeleerdes en die Fariseërs. In plaas daarvan om hul guns te wen, stel Jesus hulle teleur. Hy is nie in Jerusalem vir ‘n opstand teen die Romeine nie. Hy kom vir vrede en herstel van die ware diens aan God.

Teleurgestelde dissipels

Judas kan nie hiermee saamgaan nie. Hy wil homself nie meer met dié leier vereenselwig nie en gaan verraai Hom.

Vir eers staan die res van die dissipels nog bankvas agter Jesus. Vol beloftes dat hulle Hom nooit sal verloën nie. Petrus het immers so ver gegaan om te belowe dat Hy aan Jesus getrou sal bly selfs al kos dit hom die dood!

Maar toe die wagte en die slawe van die sinagoge in die tuin opdaag, verander alles. Petrus probeer nog sy man staan – hy wil sy leier Jesus trots maak deur Hom te verdedig. Hy kap sommer die een slaaf se oor met sy swaard af om dinge in beweging te bring. Jesus spreek Petrus aan en gee Homself vrywilliglik oor aan die wagte. Van al sy dissipels bly net Petrus en nog een dissipel in die agtergrond oor. Die res het almal verdwyn.

Verloëning

Wat gebeur toe Jesus voor die hoëpriester Annas verskyn? Buite die paleis van die hoëpriester wil die diensmeisie by die deur by Petrus weet of hy nie een van hierdie man se dissipels is nie. “Nee, ek is nie!”, ontken Petrus heftig. Hy bly buite by die slawe en wagte. In die koue maak hy homself lekker warm by hulle vuur. Intussen word Jesus deur Annas ondervra oor sy dissipels en daarna ook oor sy leer. Sy hoofdissipel, sy regterhand, het ons pas so terloops gelees, het Hom verloën terwyl hy daar buite by die vuur saam met die wagte staan.

Petrus se verloëning in Jesus se uur van nood is skreiend. Johannes beklemtoon die teleurstelling en verloëning deur Jesus se verhoor te omraam met die vertelling – in twee episodes – van Petrus se verloëning.

Jesus vertrou sy dissipels

Die drama verhoog egter. Terwyl die dissipels vlug, Judas verraad pleeg, en Petrus Jesus verloën, bly Jesus glo in sy dissipels.

Dit blyk wanneer Jesus vir Annas antwoord oor sy dissipels en sy leer. In gewone Afrikaans omskryf, sê Jesus: “Moenie vir Mý vra nie. Vra my dissipels en my volgelinge. Vra vir diegene wat My hoor praat het. Ek het hulle altyd in die sinagoges en die tempel geleer, daar waar al die Jode bymekaar kom. Ek het niks in die geheim gedoen nie. En Ek het niks om weg te steek nie, niks om oor skaam te wees nie . . . Waarom vra u My? My tyd het aangebreek. Ek is klaar met mense leer. Hulle is nou opgelei en gereed. Hulle weet dat hulle nou my bediening moet verder vat. Dis nou in hulle hande. Hulle weet wat Ek gesê het en hulle weet wat om te sê. Hulle sal my verteenwoordig . . .” (18:20-21)

Jesus het vertroue in sy dissipels gestel. Hy het hulle tog geleer. Hy het vir hulle gebid (Joh. 17). En Hy het hulle gestuur, soos die Vader Hom ook gestuur het. Sy uur het gekom, sy tyd om die wil van die Vader te doen, sy tyd van verheerliking, van kruisiging. Sy volgelinge sal nou sy saak verder vat. Hulle sal die goeie nuus van sy oorwinning versprei. Sy dissipels sal, Petrus-hulle sal.

Terwyl Jesus nog so praat en Hy sy dissipels so hoog opgee, kan almal daar ’n haan buite hoor kraai.

Verwerping voor Pilatus

Hierna volg die hofgeding voor die Romeinse goewerneur. Pilatus probeer Jesus beskerm, maar die Joodse leiers dring aan op die doodstraf. Jesus het nie voldoen aan hulle verwagtinge van wie en wat hulle koning moet wees nie. So ’n koning wil hulle nie hê nie. Kruisig Hom dan eerder!

Die godsdienstige leiers gaan so ver as om te bely: “Ons het nie ’n koning nie; ons het net die keiser.” Met hierdie sin gee hulle hulle geskiedenis, tradisie, identiteit, geloof, álles prys – omdat Jesus nie is wie hulle wou hê Hy moes wees nie. Hulle trek ’n streep deur alles. Hulle wil selfs hê Pilatus moet die opskrif boaan die kruis verander sodat niemand dalk mag dink hierdie is waarlik die Koning van die Jode nie. Almal wat daar verbygaan moet weet Hy is die enigste een wat dit werklik glo – net die Een aan die kruis glo werklik. Hy is die koning van die Jode, en ook van die wêreld. Al die ander weet van beter . . .

In Jesus se donkerste uur word Hy deur sy eie mense verraai en verloën. Die naastes aan Hom. Sy dissipels. Meeste hardloop weg en die ander lieg om hulleself te beskerm. Terwyl hulle so aan hulleself dink, dink Jesus aan almal behalwe Homself, ook aan hulle. Hy praat oor sy vertroue in hulle, die pad wat hulle gestap het, hoe Hy hulle geleer het, vir hulle gebid het, hoe hulle gereed is, hoe hulle sy saak verder gaan vat, hoe Hy in hulle glo.

In die steek gelaat

Met die kruisiging het Jesus gedoen waarvoor Hy gekom het. Dinge het in lyn met die wil van God gebeur. Maar soveel het in die proses ook skeefgeloop. Terwyl vreemdelinge en die vyandige Romeinse volk se goewerneur eintlik nog vir Jesus probeer opkom, wil sy eie mense niks van Hom weet nie. Hulle wil nie eens sy begrafnis bywoon nie. Net twee mense, dissipels in die geheim, is bereid om Jesus se liggaam te versorg. Net twee!

Dit gaan ook oor ons

Johannes het sy evangelie geskryf aan Christenlesers, soos ons. Hy het geskryf met die oog daarop dat die lesers hulleself in die vertelling moet herken, in die karakters moet sien. Nie net in die dissipels nie, maar ook in die ander karakters. Wanneer Johannes verwys na die Jode is sy bedoeling nie dat ons op ’n etniese volk moet fokus nie. Vir hom verteenwoordig die Jode, ook die godsdienstige leiers (die skrifgeleerdes en die Fariseërs), die kerk van sy tyd. Ook vir ons as die kerk van vandag.

Wanneer die fyner nuanses van die verhaal uitgelig word, kom die skokkende gebeure eers werklik na vore. Ons kan weer vra: Wat het hier gebeur? Die volgende het gebeur: Die Here is nie deur vreemdelinge gekruisig nie, nie deur mense wat Hom nie geken het nie. Hy is deur die toedoen van sy eie mense, sy dissipels, sy volgelinge, sy kerk, gekruisig.

Steeds glo Hy in ons

En steeds glo Hy in ons. Steeds spreek Hy, te midde van ons ontkennings en verloënings, te midde van hane wat kraai en ’n kruis wat opgerig word, sy vertroue in ons uit. Bid Hy vir ons. Gee Hy sy Gees. Is Hy ons voorspraak. As ’n nuwe blik op hierdie gebeure ons maar kan help om so in Hom te glo soos wat Hy in ons glo . . .

Is Jesus naïef oor ons? Nee.

Uitnodiging

As ons oor ons eie geloofslewe moet skryf, sal ons dalk net soveel mislukkings kon oorvertel as ons pessimistiese, mismoedige vriend op die Experience Project se webblad. Geloof is maar ‘n moeisame, stamperige pad.

Hierdie verhaal kan egter nie op so ‘n mismoedige noot eindig nie. Want God het groot dinge aan ons gedoen. Jesus het gesterf, maar meer nog: Hy is uit die dood opgewek. Hy sit aan die regterhand van die Vader. Hy is by ons en regeer oor ons lewens. Hy het sy Gees oor ons uitgegiet, die Gees wat ons leer wat ons te sê, te dink en te doen in welke situasie ons ook al kom. Hy het ons insig gegee in sy evangelie.

Daarom nooi hierdie teks ons uit om moedig op te staan en vrymoedig te getuig. Jesus is nie naïef oor ons nie. Hy bemagtig ons. Hy nooi ons om vanuit sy oorwinning te lewe, vervul deur die Heilige Gees. Dit is ons erfdeel, ons belofte, ons geskenk.

God stuur ons om te leef

Verootmoediging
Wat in die kruisiging gebeur het…
2Die dienaar was soos ’n loot
wat voor die Here uitspruit,
soos ’n plant wat wortel skiet
in droë grond.
Hy het nie skoonheid of prag gehad
dat ons na hom sou kyk nie,
nie die voorkoms dat ons
van hom sou hou nie.
3Hy was verag en deur die mense
verstoot,
’n man van lyding wat pyn geken
het,
iemand vir wie die mense
die gesig wegdraai.
Hy was verag,
ons het hom nie gereken nie.
4Tog het hy óns lyding op hom
geneem,
óns siektes het hy gedra.
Maar ons het hom beskou
as een wat gestraf word,
wat deur God geslaan
en gepynig word.
5Oor ons oortredings is hy deurboor,
oor óns sondes is hy verbrysel;
die straf wat vir ons vrede moes bring,
was op hom,
deur sý wonde
het daar vir ons genesing gekom.
(Jesaja 53)

Lied 387 “O Heer uit bloed en wonde 1,3”

Die betekenis van dit wat daar gebeur het
Laat ons met vrymoedigheid na God gaan
19Broers, ons het dus nou deur die bloed van Jesus vrye toegang tot die heiligdom, 20en dit op ’n weg wat nuut is en na die lewe lei. Hierdie weg het Hy vir ons gebaan deur die voorhangsel heen, dit is deur sy liggaam. 21En terwyl ons Hom ook as groot priester oor die huis van God het, 22laat ons tot God nader met ’n opregte hart en met volle geloofsekerheid. Ons harte is immers gereinig van ’n skuldige gewete, en ons liggame is gewas met skoon water. 23Laat ons styf vashou aan die hoop wat ons bely, want God is getrou: Hy doen wat Hy beloof het. 24Laat ons ook na mekaar omsien deur mekaar aan te spoor tot liefde en goeie dade. 25Ons moenie van die samekomste van die gemeente af wegbly soos party se gewoonte is nie, maar mekaar eerder aanmoedig om daarheen te gaan, en dit des te meer namate julle die oordeelsdag sien nader kom.
(Hebreërs 10)

Lied 387 “O Heer uit bloed en wonde 4”

Gebed van oorgawe
Vader,
ek gee myself oor in u hande;
doen met my wat U wil.
Vir wat U ook al met my wil doen, dank ek U;
ek is gereed vir alles, ek aanvaar alles.
Laat slegs u wil in my geskied,
asook in alles wat U gemaak het.
Ek vra vir niks meer as dit nie, Here.
In u hande gee ek myself oor;
ek bied myself aan U met al die liefde wat daar in my hart is,
want ek het U lief, Here,
en daarom wil ek myself gee,
wil ek my oorgee in u hande,
sonder om iets terug te hou –
met grenslose vertroue,
want U is my Vader.
(Nouwen, HJM 1989. The Road to Daybreak: A spiritual journey. Londen: Darton, Longman & Todd.)

Offergawes

Wegsending Lied 400 “Juig, juig in Hom 1,2,3,4,5”

Seën
Mag die Here Jesus Christus by jou wees om jou te
beskerm;
Binne-in jou wees om jou te verfris;
Rondom jou wees om jou te bewaar;
Voor jou wees om jou te lei;
Agter jou wees om jou te regverdig;
Bo jou wees om jou te seën.
Hy wat saam met die Vader en die Heilige Gees
leef en regeer – God vir ewig en altyd.
William Temple (1881-1994)
(uit: Van der Merwe, J (Red) 2001. Gebedeboek met liturgiese voorstelle. Wellington: Lux Verbi)

Musikale Amen: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
Heer, laat ons leef soos U leer
Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.

A ministry platform for faith leaders.

© Copyright Bible Media | This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.