Eerste Sondag in Lydenstyd

Sections

Oorsig

Hierdie Sondag staan bekend as Invocavit (“Hy roep (My) aan”) na aanleiding van Psalm 91:15: “Wanneer hy My aanroep, sal Ek sy gebed verhoor …” Die tema van die aanroep van die Verbondsgod (Gen 9) om sy weë bekend te maak (Ps 25) is ‘n belangrike tema van hierdie Sondag se tekste. Met die teks uit 1 Petrus 3 word die Verbondsgod se redding van Noag deur die ark verbind aan die doop “waardeur julle gered word”, terwyl Markus 1 die lewe en bediening van Christus met die doop en die verbond in verband bring.

Ander tekste

Psalm 25:1-10
Maak my u weë bekend
25 Van Dawid.
Tot U, Here, rig ek my,
2my God, op U vertrou ek.
Laat my vertroue
tog nie tevergeefs wees nie,
laat my vyande nie juig
oor wat met my gebeur nie.
3Niemand wat sy verwagting in U stel,
sal beskaam word nie.
Dié wat nie op U vertrou nie,
hulle kom in die skande.
4Maak my u wil bekend, Here,
leer my u paaie.
5Laat u waarheid my lei
en onderrig my daarin,
want U is God, my redder.
In U stel ek elke dag my verwagting.
6Dink aan die liefde en trou, Here,
wat U van altyd af betoon het.
7Moet tog nie dink aan die sondes
en oortredinge van my jeug nie.
Dink aan my in u trou, Here,
omdat U goed is.
8Die Here is goed en regverdig:
Hy wys selfs vir sondaars die pad aan,
9Hy laat aan hulpeloses reg geskied
en Hy leer hulle sy pad.
10Liefde en trou is die paaie
wat die Here bewandel
met dié wat sy verbond
en verordeninge bewaar.

1 Petrus 3:18-22
Dit is ’n voorreg om te ly vir wat goed is
13Wie sal julle kwaad aandoen as julle julle beywer vir wat goed is? 14Maar selfs as julle sou ly omdat julle doen wat reg is, moet julle dit as ’n voorreg beskou. Moenie vir mense bang wees of julle laat afskrik nie. 15In julle harte moet daar net heilige eerbied wees vir Christus die Here. Wees altyd gereed om ’n antwoord te gee aan elkeen wat van julle ’n verduideliking eis oor die hoop wat in julle lewe. 16Maar doen dit met beskeidenheid en met eerbied vir God. Sorg dat julle gewete skoon bly, sodat dié wat julle oor julle goeie lewenswandel in Christus belaster, daaroor skaam kan kry dat hulle kwaad van julle gepraat het. 17As dit die wil van God mag wees dat julle moet ly wanneer julle goed doen, is dit beter só as om te ly wanneer julle kwaad doen.

18Ook Christus het een maal vir die sondes gely, die onskuldige vir die skuldiges, om julle na God te bring, Christus wat as mens doodgemaak is, maar deur die Gees lewend gemaak is. 19En so het Hy na die geeste in die gevangenis gegaan en daar sy oorwinning aangekondig. 20Dit is hulle wat aan God ongehoorsaam gebly het toe Hy groot geduld met hulle aan die dag gelê het in die tyd toe Noag die ark gebou het. Net ’n klein klompie in die ark, ag in getal, is deur die water gered. 21Dit dui op die doop, waardeur julle ook nou gered word. Die doop is nie ’n afwassing van die vuilheid van die liggaam nie, maar ’n bede tot God om ’n skoon gewete, en dit red julle op grond van die opstanding van Jesus Christus. 22Hy is nou aan die regterhand van God nadat Hy die engele en magte en kragte aan Hom onderwerp het en die hemel ingegaan het.

Markus 1:9-15
Jesus word gedoop
(Matt 3:13–17; Luk 3:21–22; Joh 1:29–34)
9Jesus het in daardie selfde tyd van Nasaret in Galilea af gekom, en Hy is deur Johannes in die Jordaan gedoop. 10Net toe Hy uit die water kom, het Hy die hemel sien oopskeur en die Gees soos ’n duif na Hom toe sien neerdaal. 11Daar was ook ’n stem uit die hemel: “Jy is my geliefde Seun. Oor Jou verheug Ek My.”

Jesus word versoek
(Matt 4:1–11; Luk 4:1–13)

12Net daarna het die Gees Hom weggevat die woestyn in, 13waar Hy veertig dae lank gebly het en deur die Satan versoek is. Jesus was daar saam met die wilde diere, en die engele het Hom versorg.

Jesus begin preek
(Matt 4:12–17; Luk 4:14–15)
14Nadat Johannes in die tronk opgesluit is, het Jesus na Galilea toe gegaan en die evangelie van God verkondig. 15Hy het gesê: “Die tyd het aangebreek, en die koninkryk van God het naby gekom. Bekeer julle en glo die evangelie.”

Sleutelteks

Genesis 9:8-17
1 God het Noag en sy seuns geseën en vir hulle gesê: “Wees vrugbaar, vermeerder en vul die aarde.
2 Ontsag vir julle en vrees vir julle sal al die wilde diere van die aarde, al die voëls van die hemel, alles wat op die grond rondkruip, en al die visse van die see, vervul. In julle hande is hulle oorgegee.
3 Alles wat beweeg, wat leef – vir julle sal dit as voedsel dien. Soos die groen gewasse, gee Ek dit alles vir julle.
4 Slegs vleis met sy lewe in, met sy bloed a in, mag julle nie eet nie.
5 Maar julle bloed, naamlik julle lewens, sal Ek eis: Van elke dier sal Ek dit eis; van die hand van die mens, die hand van een mens teenoor die ander, sal Ek die lewe van ‘n mens eis.
6 “Hy wat die bloed van ‘n mens vergiet,
deur die mens sal sy bloed vergiet word;
want na die beeld van God
het Hy die mens gemaak.
7 “Julle dan, wees vrugbaar en vermeerder – wemel op die aarde en vermeerder daarop.”
8 Toe sê God vir Noag en sy seuns by hom:
9 “En Ek, kyk, Ek sluit my verbond met julle en julle nageslag ná julle,
10 en met alle lewende wesens wat by julle is – voëls, mak diere, al die wilde diere van die aarde by julle – met alles wat uit die ark uitgegaan het, naamlik al die diere op die aarde.
11 Ek sluit my verbond met julle: Nooit weer sal alle vlees deur die waters van die vloed uitgeroei word nie; ja, daar sal nie weer ‘n vloed wees om die aarde te verdelg nie.
12 God het gesê: “Dit is die verbondsteken wat Ek plaas tussen My en julle en al die lewende wesens by julle, vir toekomende geslagte:
13 My boog plaas Ek in die wolke. Dit sal dien as teken van die verbond tussen My en die aarde.
14 Wanneer Ek wolke laat saampak oor die aarde, en die boog verskyn in die wolke,
15 sal Ek my verbond onthou wat daar is tussen My en julle en elke lewende wese, ja, alle vlees. Die waters sal nie weer ‘n vloed word om alle vlees te verdelg nie.
16 Wanneer die boog in die wolke is, sal Ek dit sien, om so herinner te word aan die ewigdurende verbond tussen God en alle lewende wesens, alle vlees wat op die aarde is.”
17 God het vir Noag gesê: “Dit is dan die teken van die verbond wat Ek gesluit het tussen My en alle vlees wat op die aarde is.”
Bible Society of South Africa, Bible Society of South Africa. Die Bybel 2020-vertaling met Deuterokanonieke boeke (Afrikaans Edition) (pp. 36-37). Kindle Edition.

Ekstra stof

Genesis 9 sluit die verhaal van Noag af in twee dele: ‘n gesprek van God met Noag (9:1-17) en ‘n gesprek van Noag met sy kinders (9:18-29).

  • In God se gesprek met Noag seën Hy vir hom en sy nageslag en beveel hulle om vrugbaar te wees. Hy belowe ook om nie weer alle lewende wesens deur ‘n wêreldwye vloed uit te wis nie, en gee die reënboog as teken om Homself daaraan te herinner.
  • In Noag se gesprek met sy kinders vervloek hy Gam se seun, Kanaän, tot ‘n slaaf vir sy seksuele oortreding, en seën Sem en Jafet om die opdrag van God om die aarde te bewoon, uit te voer.

Albei gesprekke het verreikende gevolge vir die wêreld sowel as vir die nasies wat uit Noag voortgespruit het. In hoofstuk 10 sal daar ook ‘n geslagsregister geplaas word wat as getuienis van die verspreiding en ontwikkeling van die nasies na die sondvloed sal dien (vgl. 1 Kron. 1:4-23 waarmee dit ooreenkom).

God se gesprek met Noag – 9:1-17
In twee gesprekstemas word God se nuwe begin met Noag en sy nageslag vasgemaak.
1. God seën Noag en sy nageslag en beveel hulle om vrugbaar te wees en hulle opdrag om die aarde te bewoon, na te kom. Noag en sy nageslag is die nuwe begin wat God met die aarde maak.

‘n Mens hoor hierin die vorige twee soortgelyke opdragte aan die mens. Vergelyk die seën in Gen. 1:28; 5:2 en die opdrag om vrugbaar te wees aan die begin in Gen. 1:28 sowel as net na die vloed in Gen. 8:17.

Dit is ontstellend om in vers 2 te lees dat al die diere, selfs die voëls en die visse vir die mens bang sal wees: “en vir julle skrik“. Dit kan nie weens die vloed wees waarin hulle juis deur die toedoen van Noag gered is. Dit is dus eerder weens die vyandskap van Gen. 3:15 tussen mens en dier weens die sondeval sowel as die feit dat: “alles wat roer en lewe” kos vir hulle sal wees.

Soos Paulus later sou sê: “Die skepping sien met gespanne verwagting daarna uit dat God bekend sal maak wie sy kinders is. Die skepping is immers nog aan verydeling onderworpe, nie uit eie keuse nie, maar omdat God dit daaraan onderwerp het. Daarby het Hy die belofte van hoop gegee: die skepping sal self ook bevry word van sy verslawing aan die verganklikheid, om so tot die vryheid te kom van die heerlikheid waaraan die kinders van God deel sal hê. Ons weet dat die hele skepping tot nou toe sug in die pyne van verwagting.” (Rom. 8:19-22).

God laat Noag-hulle nie onbekend met wat sy goedkeuring wegdra in die hantering van vleis nie. Die regte reinheidsreëls moet nagekom word om die vleis te laat uitbloei, ‘n riglyn wat in Levitikus uitgebrei sal word – die hele Levitikus 17 het ‘n uitgebreide en absolute verbod op die eet van bloed – en wat selfs in die NT nog as riglyn vir die gelowiges uit die heidene gegee is tesame met die verbod op afgodery en losbandigheid (Hand. 15:18-21).

Aan bloedvergieting koppel die Here baie duidelike strawwe. God sal rekenskap eis van enigiemand wat ‘n ander se lewe neem – ‘n oortreding van die sesde gebod (Eks. 20:13). Hoekom? Want:
1. elke mens is na God se beeld gemaak as sy verteenwoordiger en
2. God wil hê dat die mens vrugbaar sal wees en baie sal word.

Dit is duidelik dat die Here hiermee kies vir die lewe, en die wraakgedagtes van Lameg uit die nageslag van Kain (Gen. 4:23-24) wil omkeer in ‘n keuse vir vreedsame naasbestaan en vrugbaarheid. God se doel is dat die aarde deur gehoorsame families bewoon, bewerk en bewaar sal word, soos die profeet Maleagi eeue later nog sou eggo: “Die Here het man en vrou een gemaak, een in liggaam en gees. En waarom een? Omdat Hy wil hê dat daar ‘n nageslag moet wees, wat Hom eer.” (Mal. 2:15).

2. God belowe om die aarde en sy bewoners nie weer deur ‘n vloed uit te wis nie. Om dié punt deeglik te maak, word dit drie keer onderstreep (vers 8-11; 12-16; 17). Hy sluit ‘n verbond met Noag, sy nageslag en al die lewende wesens op die aarde: “mens en dier sal nie weer deur vloedwaters uitgewis word nie.

God sal sy verbond ook hou met as teken daarvan die reënboog. Die reënboog is nie net vir ons ‘n herinnering nie, maar veral vir God: “Wanneer Ek wolke oor die aarde laat saampak, en die reënboog verskyn in hulle, sal Ek dink aan my verbond met julle …” Dit is ook ‘n ewige verbond wat nooit verbreek sal word nie.

Daarmee belowe God nie dat daar nie “gewone” oorstromings, soos tsunami’s, sal wees nie, maar geen omvattende verswelging van die aarde nie, soos dit was met die sondvloed.

Liturgie

Hierdie Sondag (Eerste Sondag in lydenstyd) staan bekend as Invocavit (“Hy roep (My) aan”) na aanleiding van Psalm 91:15: “Wanneer hy My aanroep, sal Ek sy gebed verhoor …”

Aanvangslied: Lied 391 “Vervul o Heer my hart 1,2,3,4,5,6”

Aanvangswoord: (Psalm 25)

Seëngroet
Of Openingsgebed (dalk in ‘n tyd soos hierdie)

Lied 190 “Grote God aan U die eer 1,2,3”

Wet 1 Petrus 3

Skuldbelydenis: Psalm 25

Vryspraak
Geloofsbelydenis

Loflied 417 “Jesus ons eer U (opgestane Heer) vs 1,2”

Epiklese

Skriflesing: Genesis 9:8-17a

Familie-oomblik
Prediking
Geloofsbelydenis as Gebed
Offergawes

Wegsending: Lied 241 “Troue Here van my lewe 1,2,3”

Seën

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
of
Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”) 
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

1. Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,
of
VONKK 277 – U is die lig wat deur die donker skyn
Teks: Hannes van der Merwe 2014 ©
Melodie: HIGHLAND CATHEDRAL – Uli Rover en Michael Korb
Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2014 (Pro Deo)
Musikale verryking 1en 2: Gerrit Jordaan 2014 ©
© Teks, orrelbegeleiding en musikale verrykings: 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Melodie: Church Hymnary Trust, Admin SCM-Canterbury Press Ltd. Met toestemming gebruik.

U is die lig wat deur die donker skyn.

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Aanvangslied: Lied  391 “Vervul o Heer my hart 1,2,3,4,5,6″

Aanvangswoord: (Psalm 25)
Tot U, Here, rig ek my,
2my God, op U vertrou ek.
In U stel ek elke dag my verwagting.
Dink aan my in u trou, Here,
omdat U goed is.

Seëngroet
“Genade en vrede vir julle van God ons Vader en die Here Jesus Christus, deur die werking van die Heilige Gees!”
Of Openingsgebed (dalk in ‘n tyd soos hierdie)
Ek het geen ander hulp as U nie, geen ander Vader nie, ek bid tot U. Net U kan my help. My huidige ellende is net te groot. Wanhoop gryp my aan die keel en ek weet nie meer watter kant toe nie. O Here, Skepper, Regeerder van die wêreld, Vader, ek dank U dat U my hierdeur sal bring. Hoe sterk die pyn ook al is, U is altyd sterker; hoe diep ’n mens ook val, U is altyd dieper; hoe donker die nag ook al is, U is altyd die middagson daarin. U is ons Vader, ons Moeder, ons Broer en ons Vriend. Amen.
– Gebed van ’n vrou uit Afrika, uit Ewald van Rensburg, God seën Afrika: Stories, gebede en wyshede

Lied 190 “Grote God aan U die eer 1,2,3”

Wet: 1 Petrus 3
13Wie sal julle kwaad aandoen as julle julle beywer vir wat goed is? 14Maar selfs as julle sou ly omdat julle doen wat reg is, moet julle dit as ’n voorreg beskou. Moenie vir mense bang wees of julle laat afskrik nie. 15In julle harte moet daar net heilige eerbied wees vir Christus die Here. Wees altyd gereed om ’n antwoord te gee aan elkeen wat van julle ’n verduideliking eis oor die hoop wat in julle lewe. 16Maar doen dit met beskeidenheid en met eerbied vir God. Sorg dat julle gewete skoon bly, sodat dié wat julle oor julle goeie lewenswandel in Christus belaster, daaroor skaam kan kry dat hulle kwaad van julle gepraat het. 17As dit die wil van God mag wees dat julle moet ly wanneer julle goed doen, is dit beter só as om te ly wanneer julle kwaad doen.

Skuldbelydenis: Psalm 25
6Dink aan die liefde en trou, Here,
wat U van altyd af betoon het.
7Moet tog nie dink aan die sondes
en oortredinge van my jeug nie.
Dink aan my in u trou, Here,
omdat U goed is.
Laat my vertroue
tog nie tevergeefs wees nie…

Vryspraak: 1 Petrus 3
18Ook Christus het een maal vir die sondes gely, die onskuldige vir die skuldiges, om julle na God te bring, Christus wat as mens doodgemaak is, maar deur die Gees lewend gemaak is. 19En so het Hy na die geeste in die gevangenis gegaan en daar sy oorwinning aangekondig. 20Dit is hulle wat aan God ongehoorsaam gebly het toe Hy groot geduld met hulle aan die dag gelê het in die tyd toe Noag die ark gebou het. Net ’n klein klompie in die ark, ag in getal, is deur die water gered. 21Dit dui op die doop, waardeur julle ook nou gered word. Die doop is nie ’n afwassing van die vuilheid van die liggaam nie, maar ’n bede tot God om ’n skoon gewete, en dit red julle op grond van die opstanding van Jesus Christus. 22Hy is nou aan die regterhand van God nadat Hy die engele en magte en kragte aan Hom onderwerp het en die hemel ingegaan het.

Geloofsbelydenis: ahv Filippense 2
Voorganger: Ek glo in Jesus Christus, die eniggebore Seun van God die Vader
Gemeente: Hy wat in die gestalte van God was, maar Homself verneder het deur die gestalte van ’n slaaf aan te neem en aan mense gelyk te word

V: wat gely het onder Pontius Pilatus, gekruisig is, gesterf het en begrawe is.
G: Hy het Homself verneder en was gehoorsaam tot in die dood, ja, die dood aan die kruis.

V: Hy het op die derde dag weer opgestaan uit die dood, opgevaar na die hemel en Hy sit aan die regterhand van God die almagtige Vader.
G: God het Hom tot die hoogste eer verhef en Hom die Naam gegee wat bo elke naam is.

V: In die Naam van Jesus sal elkeen wat in die hemel en op die aarde en onder die aarde is, die knie buig, en elke tong sal erken: Jesus Christus is die Here!
G: Tot eer van God die Vader.

Loflied 417 “Jesus ons eer U (opgestane Heer) vs 1,2”

Liedere

Flam 5. “Daar Is Geen Grens” 
(RUBRIEK: FLAM Gemeentesang – Verwondering)
Oorspronklike titel: The Steadfast Love
Teks en musiek: Edith McNeil
Afrikaanse vertaling 2005 Faani Engelbrecht
© 1974, 1975 Celebration
(Opgeneem op FLAM, vol 1)
(Klaagliedere 3:22,23)

1. Daar is geen grens aan U guns en genade
U groot ontferming hou nooit op.

Dit is nuut elke môre, nuut elke môre,
groot is U trou, o Heer, my God;
groot is U trou, o Heer.

Flam 16. “Ek Kyk Op Na Die Berge”
(RUBRIEK: FLAM Gemeentesang – Geloof en Vertroue)
Teks en Musiek: Braam Hanekom
© 1993 MAR Gospel Music Publishers

1. Ek kyk op na die berge.
O, waarvandaan kom daar hulp vir my?
My hulp kom van die Here.
Hy’t hemel en aarde gemaak.

Refrein:
Hy sal nie toelaat dat jy val nie.
Hy sal nie toelaat dat jy swig,
want Hy sluimer of Hy slaap nie;
Hy laat jou veilig wandel in die lig.
Hy laat jou ewig wandel in die lig.

2. Bedags sal die son jou nie steek nie,
en snags sal die maan jou nie bedreig.
Hy sal jou uitgang en jou ingang
beveilig, beskerm en bewaar.

Refrein:

God praat met ons en ons luister

Epiklese
V: Tot U, Here, rig ek my,
G: my God, op U vertrou ek.

V: Laat my vertroue tog nie vergeefs wees nie.
G: Niemand wat sy verwagting in U stel, sal beskaam word nie.

V: Maak my u wil bekend, Here,
G: leer my u paaie.

V: Laat u waarheid my lei en onderrig my daarin,
G: want U is God, my redder.

V: Dink aan my in u trou, Here, omdat U goed is.
G: In U stel ek elke dag my verwagting.

V: Tot U, Here, rig ek my,
G: Maak my u wil bekend, Here.
– uit Psalm 25:1-10

Skriflesing: Genesis 9:8-17a
Familie-oomblik
Prediking

Familie-oomblik

Dit is baie belangrik dat kinders die Bybel leer ken. Vertel gewoon vir hulle die verhaal van Noag en die reënboog! Jy kan ook ‘n reënboog maak met ‘n glas water en wit papier. Verduidelik vir die kinders dat die reënboog ons herinner aan God se beloftes – dat hy ons God is en lief is vir ons.

Hier is ‘n pragtige inkleurprent met ‘n reënboog op.
[Skets deur Lauriena A. Rager by deviantart.com]

Preekriglyn

Op 25 Januarie 1981 het ‘n vloed Laingsburg getref. Dit gebeur in dié Karoo dorp se eeufeesjaar. ‘n Groot deel van die dorp is binne minute deur ‘n verwoestende fratsvloed weggespoel.
Ons het pas in Januarie 2021 die veertigste herdenking van die vloed beleef.

Wikipedia vertel die verhaal uit 1981:
Na ‘n wolkbreuk in die noord-oostelike hinterland suid van die Komsberg het ‘n wal van water ‘n paar meter hoog langs die Buffelsrivier afgestorm en alles in sy pad weggevee. Mense en hul besittings was meegesleur en onder die slik begrawe. Hidroloë skat dat daar ongeveer elke 100 jaar so ‘n fratsvloed te wagte kan wees.

Die vloed het aanvanklik begin met ‘n ligte reën wat verwelkom is deur die boere van die omgewing aangesien reën in die gebied so skaars was. Selfs geharde skaaprasse sukkel om in die dorre gebied te oorleef. Die grond van die gebied is egter van so ‘n aard dat dit nie baie water kan absorbeer nie. Die gevolg is dus dat die water direk na die rivier dreineer. Die water het opgebou in beide die Baviaansrivier en die Buffelsrivier wat bymekaarvloei by die dorpie. Die Buffelsrivier sny deur Klein Swartberg in ‘n diep kloof waarin die water vinnig kon opbou in diepte. Die rivier het vinnig van ‘n stroom na ‘n rivierwal van ongeveer 6 m opgebou. Binne enkele ure was die dorp onder water en inwoners moes verwoed veg vir hulle lewens.

Uiteindelik het 104 lewens in die slag gebly. Benewens hierdie onbeskryflike verlies aan geliefdes, het die vloed ook 185 huise, die tuiste vir bejaardes en 23 kantore verwoes. Ander geboue is erg beskadig. Slegs 21 huise en die NG kerkgebou het ongeskonde staande gebly.

Kosmiese vloed

Ons teks roep ‘n kosmiese vloed in herinner toe alle vlees verwoes is, uitgesonderd die lewens van mens en dier wat deur die ark heen gered is.

Hierdie wêreldwye vloed het gevolg op God se droefheid oor die wêreld se sonde en onreg. God het besluit dit is verby met die wêreld. God het egter vir Noag en sy mense genade gehad. Noag, sy gevolg en diere word gered sodat God met hulle ‘n nuwe begin kan maak.

Daarom is daar ‘n ondertoon van blydskap en dankbaarheid in ons teks. Na alles verby is, kom God op eie inisiatief na Noag en sê dat Hy steeds trou aan die aarde bly.

Genesis 9:8-17 lees:
8 Toe sê God vir Noag en sy seuns by hom:
9 “En Ek, kyk, Ek sluit my verbond met julle en julle nageslag ná julle,
10 en met alle lewende wesens wat by julle is – voëls, mak diere, al die wilde diere van die aarde by julle – met alles wat uit die ark uitgegaan het, naamlik al die diere op die aarde.
11 Ek sluit my verbond met julle: Nooit weer sal alle vlees deur die waters van die vloed uitgeroei word nie; ja, daar sal nie weer ‘n vloed wees om die aarde te verdelg nie.”
12 God het gesê: “Dit is die verbondsteken wat Ek plaas tussen My en julle en al die lewende wesens by julle, vir toekomende geslagte:
13 My boog plaas Ek in die wolke. Dit sal dien as teken van die verbond tussen My en die aarde.
14 Wanneer Ek wolke laat saampak oor die aarde, en die boog verskyn in die wolke,
15 sal Ek my verbond onthou wat daar is tussen My en julle en elke lewende wese, ja, alle vlees. Die waters sal nie weer ‘n vloed word om alle vlees te verdelg nie.
16 Wanneer die boog in die wolke is, sal Ek dit sien, om so herinner te word aan die ewigdurende verbond tussen God en alle lewende wesens, alle vlees wat op die aarde is.”
17 God het vir Noag gesê: “Dit is dan die teken van die verbond wat Ek gesluit het tussen My en alle vlees wat op die aarde is.”

Nooit weer nie

God sê: Nooit weer nie.
Mense is lief om te sê “nooit weer” nie.
Op een van die monumente in Dachau staan daar in vyf tale geskryf: “Nooit weer nie.” Die verskrikking van die chaos wat deur Hitler en sy soldate veroorsaak is, sal nie herhaal word nie.

Toe Nelson Mandela in 1994 as staatspresident ingehuldig is, het hy sy bekende uitspraak gemaak: ” “Never, never and never again shall it be that this beautiful land will again experience the oppression of one by another.”
Tog het die wêreld sedert Dachau en Nelson Mandela telkens weer beleef dat onreg herhaal.

Bo dit alles troon God se belofte aan Noag, sy gesin, en aan die diere en die aarde uit. Genesis 6:8 sê dat die Here vir Noag genade gehad het. : “Nooit weer nie”. Nooit weer sal ‘n kosmiese vloed alle lewe, mens en dier, vernietig nie.
Hoe die waters aangestroom het, sê teks met blydskap dat alles nie verby is nie. Ons God bly getrou aan die aarde.

Hierdie trou word uitgedruk in God se verbond met Noag. Die verbond het ‘n paar belangrike elemente:

  • Dit is ‘n verbond wat geheel en al van God se kant kom
  • Dit dui op God se groot genade, omdat dit op God se inisiatief berus, ten spyte van die mens se ongehoorsaamheid
  • Dit is universeel, dit sluit die hele aarde God. Dit bevestig dat God aan sy ganse skepping getrou bly.
Sleutelwoorde

Daar is sleutelwoorde en kernkonsepte in ons teks wat uitstaan: “verbond,” “sluit,” “teken,” “reënboog,” “dink aan” en “onthou”.
Kom ons staan vir ‘n paar oomblikke by drie van hierdie sleutelwoorde stil:

Een: Verbond

Die Hebreeuse woord “berit” word in Afrikaans as “verbond” vertaal. ‘n Verbond is iets wat dikwels destyds tussen volkere gesluit is, bv. wanneer ‘n sterkere volk as die oorwinnaar uit die stryd getree het. ‘n Verbond is dan met die verloorders gesluit om aan te dui wat hulle voordele en verantwoordelikhede gaan wees.

Die Septuagint, ‘n ou Griekse vertaling, vertaal “berit” met “testament”. Dit dui aan dat die verbond wat God met Noag en later met Abraham, Dawid en ander sluit, ‘n eensydige oorsprong het. Dit is nie ‘n verbond of ooreenkoms tussen twee gelykes nie. God is die oorsprong en die waarborg van die verbond.

Die Nuwe Testamentiese skrywers sit die gebruik van die Septuagint voort deur elke keer die Ou Testamentiese “berit” met testament weer te gee.

“Berit” het ook ‘n element van belofte, soos ons mooi in ons teks kan sien.

‘n Verbond bepaal altyd verantwoordelikhede. Noag en sy nageslag moet God gehoorsaam. Maar die gehoorsaamheid bepaal nie of hef ook nie die verbond op nie.

Wanneer God hier ‘n ooreenkoms met Noag sluit dat die aarde se geskiedenis nooit in verwoesting sal eindig nie, is God alleen die oorsprong, die waarborg en die agent van hierdie ooreenkoms. Anders as alle menslike beloftes van “nooit weer nie” is God alleen die waarborg van die effektiwiteit en geldigheid van hierdie verbond.

Twee: Teken

“Teken” is ons tweede sleutelwoord.
‘n Teken is ‘n handeling of verskynsel wat na iets verwys wat verder as die teken self gaan. In die Ou Testament het tekens meestal na Goddelike of profetiese aksies verwys.

In hierdie verhaal het ons met die teken van die reënboog te doen. Hierdie simbool het die verbeelding van baie mense oor die tyd heen aangegryp. Tekens (of simbole) word dikwels gebruik om ons aan God se trou te herinner.

Let op dat God, deur die verskyning van die reënboog, Homself aan sy belofte wil herinner. Tog herinner die verskyning van die reënboog ook elke keer die mensdom aan God se beloftes aan ons. Ons onthou God het gesê dat Hy sy beloftes sal onthou, dat Hy by ons is, dat Hy geduld met ons het en dat Hy nooit weer iets soos die sondvloed as straf sal laat gebeur nie.

Drie: “Dink aan”

Die woord wat in vers 15-16 as “dink aan” vertaal word (zakar), kan ook met “onthou” vertaal word. Die Hebreeuse zakar kom op dieselfde manier ook in Levitikus 26:42, 45 en Esegiël 16:60 voor, waar God die volk elke keer daarvan verseker dat Hy die verbond sal onthou. Weer eens, dit is God se verbond. Hy dink aan die verbond en onthou dit. In die geval van Genesis 9, is dit juis die teken van die reënboog wat Hom aan hierdie verbond sal herinner.

Lydenstyd

Ons gaan vandeesweek in die kerkjaar ‘n nuwe seisoen binne: die seisoen van lydenstyd.

Lydenstyd vind vanjaar weer tydens die wêreldwye katastrofe van die Korona-pandemie plaas. Golf na golf van infektering spoel om die wêreld en saai verwoesting. Lewens bly in die slag, mense sterf of verloor hulle bestaan deur ekonomiese katastrofe.

Te midde van hierdie lyding onthou ons die lyding van God. Die Seun van God het mens geword en ons aardse bestaan betree. Jesus het ons lyding op Hom geneem en deur sy kruisweg met die magte van chaos, dood en verwoesting afgereken.

Die sonde wat sedert Adam, Noag en Abraham soveel ellende meegebring het, en God se trou waardeur God nie sy rug op die menslike geslag gedraai het nie, mond uit in die verskriklike lyding aan die kruis waar God die mag van die dood en die sonde vernietig.

Ons leef nog in die gebroke bedeling, maar ons het reeds die kruis as teken dat niks ons kan skei van die liefde van God in Jesus Christus, die Here, nie.

God bly getrou

God se belofte en sy verbond herinner ons daaraan dat geen katastrofe ons uit God se hand kan ruk, of die oorhand in die wêreld kan kry nie. Soveel méér nog as ons in Lydenstyd daaraan dink dat die belofte, die verbond, in die lewe en kruisdood van Christus waar gemaak is. Juis omdat Christus geleef en vir ons gesterf het, is die angel uit elke katastrofe gehaal.

Die verbond met Noag herinner ons aan die beloftes van God en die vertroue wat ons in Hom in alle omstandighede kan plaas.

Verder herinner die verbond ons keer op keer aan die verhouding waarin God met ons wil staan. Hy inisieer hierdie verhouding. Uiteindelik onthou ons dat God aanhou voorsien – ook in die verhouding waarin Hy met ons is.

Stilstand en rus in God

Die eerste week in Lydenstyd is ‘n tyd vir stilstand. Dit gee ons kans om die verhouding wat ons met God het, te ondersoek. Lydenstyd se geloofsgewoonte van vas, gee ons die geleentheid om dalk ook van dinge te vas wat ons verhouding met God vertroebel, of dit sommer uit te sny. Reflekteer gerus tydens die erediens oor wat sulke dinge kan wees.

In swaar tye bring die Here goeie nuus vir Noag. Kan ons ook die verspreiders van hierdie goeie nuus wees – van die beloftes van God?

Daar was al baie globale katastrofes en rampe: wêreldoorloë, die Groot Griep en Groot Depressie. Deesdae Covid-19. Verder is daar ander katastrofes waarmee ons daagliks saamleef, onder andere MIV, vroue- en kindermishandeling, diskriminasie en armoede. Dink net hoe graag mense wat onder hierdie dinge ly, hiervan bevry sal wil word.

Dit is nie altyd moontlik om die nuus te kan aankondig dat hierdie omstandighede aan die verbygaan is nie. Nogtans is daar blywend goeie nuus om te versprei. Die ware goeie nuus is die waarheid dat God in alles by ons is, dat Hy in alle omstandighede voorsien – en aanhou voorsien.

God stuur ons om te leef

Geloofsbelydenis as Gebed
Ons glo in die God van water
wat ‘n verbond met mense en diere gesluit het
ons glo in sy geliefde Seun
oor wie Hy Hom verheug
ons glo in die Heilige Gees
wat soos ‘n duif op Jesus neergedaal het
uit ‘n oopgeskeurde hemel
waar daar nog somtyds ‘n reënboog sit…
(Uit Preekstudies met liturgiese voorstelle (BUVTON) 2003:111)

Offergawes

Wegsending: Lied 241 “Troue Here van my lewe 1,2,3”

Seën
Staan in verwondering oor wie God is.
Staan in afwagting oor wat God gaan doen.
Wandel hoopvol, want God is aan die werk.
Die genade van ons Here, Jesus Christus,
die liefde van God ons Vader
en die gemeenskap met die Heilige Gees is by julle.

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
Heer, laat ons leef soos U leer
Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
of
Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”) 
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

1. Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,
vra ons u seën, waar ons hier voor U staan.
U het u goedheid weer aan ons betoon,
ons saamwees in u Naam met guns bekroon.

2. Ons bid tot U, o Vader, Seun en Gees,
laat ons vir ander ook tot seën wees.
Maak ons getuies van u Naam, o Heer,
dat ook die wêreld U sal dien en eer.

3. U wat in liefde altyd by ons bly,
wees ons tog in ons lief en leed naby.
Sou daar beproewing oor ons pad kom, Heer,
maak ons volhardend in geloof al meer.
of

VONKK 277 – U is die lig wat deur die donker skyn
Teks: Hannes van der Merwe 2014 ©
Melodie: HIGHLAND CATHEDRAL – Uli Rover en Michael Korb
Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2014 (Pro Deo)
Musikale verryking 1en 2: Gerrit Jordaan 2014 ©
© Teks, orrelbegeleiding en musikale verrykings: 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Melodie: Church Hymnary Trust, Admin SCM-Canterbury Press Ltd. Met toestemming gebruik.

1. U is die lig wat deur die donker skyn.
U is die Een wat duister laat verdwyn.
Skyn in ons harte, dryf die donker uit.
Skyn in ons lewens tot in ewigheid.
Jesus Christus, ons glo in U,
ons buig voor U neer, buig voor U neer.
Jesus Christus, ons God en Heer,
ons bring nou aan U die eer.

2. U is oorwinnaar, U’t die dood verslaan.
U het as Koning uit die graf gegaan.
Breek nou die bande, gooi die boeie neer.
Ons is oorwinnaars saam met U, ons Heer.
Jesus Christus, ons glo in U,
ons buig voor U neer, buig voor U neer.
Jesus Christus, ons God en Heer,
ons bring nou aan U die eer.

3. U is die Bruidegom en ons u Bruid.
U nooi ons vir die bruilofsmaaltyd uit.
Daar klink ons lof, daar klink ons danklied uit.
Ons bly by U tot in ewigheid.

A ministry platform for faith leaders.

© Copyright Bible Media | This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.