Derde Sondag in Koninkrykstyd

Sections

Oorsig

Elke Sondag in Koninkrykstyd is ‘n Emmausreis saam met die opgestane Jesus. ‘n Reis waarin gelowiges die gekruisigde en opgestane Jesus raakloop en dan verder met Hom saamloop.

In die Samuelteks spel Samuel nou duidelik uit wat die regte van die koning sal wees wat hulle gaan kies. Die regte sluit in dat die koning onvoorwaardelik reg sal hê oor hulle kinders, eiendom en besittings.

Psalm 138 is ‘n lofsang wat uitloop op die bevestiging dat God vir sy kinders intree waarop die volk God se troue liefde besing.

2 Korintiërs:  Ons het dieselfde Gees van die geloof om te getuig en daarom word ons ook met Jesus opgewek.

Jesus sê: “Hoe kan Satan Satan uitdryf?” Wat of wie ook al  innerlik verdeeld is, kan nie staande bly nie.

Ander tekste

Psalm 138
Die Here is hoog verhewe
138 Van Dawid.
Ek wil U met my hele hart loof.
Laat die gode maar hoor;
dit is tot u eer dat ek sing.
2Ek wil na u heilige tempel toe buig
en u Naam roem om u liefde en trou,
want U het u Naam en u woord
bo alles gestel.
3Toe ek na U geroep het,
het U my gebed verhoor
en my nuwe krag gegee.
4Al die konings van die aarde
sal U loof, Here,
wanneer hulle u woord hoor,
5hulle sal sing
oor wat die Here gedoen het,
want die mag van die Here
is groot.
6Ja, al is die Here hoog verhewe,
Hy gee om vir die nederige,
maar Hy sien van ver af
deur die hoogmoedige.
7As die nood my oorval,
hou U my in die lewe
teen die woede van my vyande in:
U strek u hand uit,
u regterhand red my.
8Die Here sal vir my alles
goed laat afloop.
Aan u liefde, Here,
is daar geen einde nie.
Moet tog nie die werk van u hande
laat vaar nie.

2 Korintiërs 4:13-5:1
13Daar staan in die Skrif: “Ek het geglo, daarom het ek gepraat.” cOns het dieselfde Gees wat die geloof wek, en ons glo, daarom praat ons ook. 14Ons weet immers dat God, wat die Here Jesus uit die dood opgewek het, ons ook saam met Jesus sal opwek en ons saam met julle voor sy troon sal stel. 15Ons doen dit alles om julle ontwil, sodat die genade van God steeds meer mense kan bereik. Dan word die dankgebede ook meer, en God ontvang die eer.

Lewe deur die geloof
16Om hierdie rede word ons nie moedeloos nie. Al is ons uiterlik besig om te vergaan, innerlik word ons van dag tot dag vernuwe. 17Ons swaarkry in hierdie lewe is maar gering en gaan verby, maar dit loop vir ons uit op ’n heerlikheid wat alles verreweg oortref en wat ewig bly. 18Ons oog is nie op die sigbare dinge gerig nie, maar op die onsigbare; want die sigbare dinge is tydelik, maar die onsigbare ewig.

5 Ons weet dat, wanneer ons aardse woning wat maar ’n tent is, afgebreek word, ons ’n vaste gebou in die hemel het. Dit is ’n woning wat nie deur mense gemaak is nie maar deur God, en dit bly ewig staan.

Markus 3:20-35
Die lastering teen die Heilige Gees
(Matt 12:22–32; Luk 11:14–23; 12:10)
20Daarna het Jesus huis toe gegaan. ’n Menigte mense het weer saamgedrom, sodat daar selfs nie geleentheid was om ’n stukkie te eet nie. 21Toe sy familie hiervan hoor, het hulle gegaan om Hom te gaan haal, want hulle het gesê: “Hy het van sy kop af geraak.”

22Die skrifgeleerdes wat van Jerusalem af gekom het, het gesê: “Hy is van Beëlsebul besete!” en “Dit is met die hulp van die aanvoerder van die bose geeste dat hy bose geeste uitdrywe.”

23Jesus het hulle nader geroep en hulle met voorbeelde geantwoord: “Hoe kan die Satan die Satan uitdrywe? 24As ’n koninkryk onderling verdeeld is, kan daardie koninkryk nie bly staan nie; 25en as ’n huisgesin onderling verdeeld is, sal daardie huisgesin nie kan bly staan nie. 26As die Satan teen homself in opstand kom en verdeeld is, kan hy nie bly staan nie, maar is dit sy einde.

27“Bowendien kan niemand in ’n sterk man se huis ingaan en sy goed vat as hy nie vooraf die sterk man vasbind nie. Eers dan sal hy sy huis kan beroof.

28“Dit verseker Ek julle: Alles sal die mense vergewe kan word, al die sondige lastertaal wat hulle praat. 29Wie egter teen die Heilige Gees laster, word tot in ewigheid nie vergewe nie maar bly ewig skuldig aan die sonde.”

30Dit het Hy gesê omdat hulle gesê het: “Hy is van ’n onrein gees besete.”

Die moeder en broers van Jesus
(Matt 12:46–50; Luk 8:19–21)
31Sy moeder en sy broers het toe gekom. Hulle het buite bly staan en ’n boodskap na Hom toe gestuur om Hom te roep. 32’n Menigte mense het rondom Hom gesit. Hulle sê toe vir Hom: “Kyk, u moeder en u broers en u susters daar buite soek U.”

33Maar Hy sê vir hulle: “Wie is my moeder en my broers?”

34Hy het die mense aangekyk wat in ’n kring om Hom sit en gesê: “Hier is my moeder en my broers! 35Elkeen wat die wil van God doen, is my broer en my suster en my moeder.”

Fokusteks: 1 Samuel 8:4-11, (12-15), 16-20, (11:14-15)

Die Israeliete vra ‘n koning
8 Toe Samuel oud geword het, het hy sy seuns as leiers oor Israel aangestel. 2Die oudste se naam was Joël en dié van die tweede Abia. Hulle was leiers in Berseba. 3Maar Samuel se seuns was nie soos hy nie: hulle het hulle verryk ten koste van ander, het omkoopgeskenke aangeneem en die regspraak verdraai.

4Al die leiers van Israel het bymekaar gekom en na Samuel toe in Rama gegaan. 5Hulle het vir hom gesê: “Kyk, u het oud geword. U kinders is nie soos u nie. Stel nou liewer ‘n koning oor ons aan om oor ons te regeer, soos dit by al die nasies is.”

6Maar vir Samuel was dit verkeerd dat hulle gesê het: “Gee ons tog ‘n koning om oor ons te regeer.”

Samuel het tot die Here gebid, 7en die Here het vir hom gesê: “Gee toe aan die versoek van die volk in alles wat hulle van jou vra. Hulle het jóú nie verwerp nie; hulle het Mý verwerp as koning oor hulle. 8Hulle het nou ook met jou gemaak wat hulle met My gedoen het sedert Ek hulle uit Egipte laat trek het tot nou toe: hulle het My verlaat en ander gode gedien. 9Gee nou maar toe aan hulle versoek. Stel die saak net baie duidelik aan hulle: sê vir hulle wat die reg van die koning is wat oor hulle sal regeer.”

10Samuel het al die woorde van die Here oorgedra aan die volk wat van hom ‘n koning gevra het.

11Hy het gesê: “Dit sal die reg wees van die koning wat oor julle sal regeer: julle seuns sal hy vat en party by sy wa en perderuiters aanstel, party om voor sy wa uit te hardloop,

12party sal hy aanstel as bevelvoerders oor afdelings en onderafdelings van die leër, party om sy lande te ploeg en sy oes in te samel, en party om sy krygstuig en uitrusting vir sy strydwaens te maak; 13julle dogters sal hy vat om vir hom salf te meng, om vir hom te kook en te bak; 14julle beste lande, wingerde en olyfboorde sal hy vat en aan sy amptenare gee; 15van julle saaigrond en wingerde se opbrengs sal hy ‘n tiende vat en aan sy paleispersoneel en sy amptenare gee;

16julle beste slawe, slavinne en jong manne, en julle donkies sal hy vat en vir sy werk gebruik; 17van julle kleinvee sal hy ‘n tiende vat, en julle self sal sy slawe wees.

18“Daardie dag sal julle om hulp roep vanweë julle koning vir wie julle verkies het, maar dan sal die Here julle nie antwoord nie.”

19Maar die volk het geweier om na Samuel te luister. Hulle het vir hom gesê: “Nee, daar moet tog maar ‘n koning oor ons wees. 20Ons wil ook soos al die nasies wees. Ons koning moet oor ons regeer; hy moet ons lei en ons oorloë voer.”

21Samuel het na die woorde van die volk geluister en dit vir die Here vertel.

22Toe sê die Here vir Samuel: “Gee toe aan hulle versoek. Stel ‘n koning oor hulle aan.”

Samuel het vir die manne van Israel gesê: “Gaan julle nou almal huis toe.”

Saul verslaan die Ammoniete
11 Nagas die Ammoniet het opgetrek en Jabes in Gilead beleër. Al die inwoners van Jabes het vir Nagas gesê: “Sluit ‘n verdrag met ons, dan sal ons u onderdane wees.”

2En Nagas die Ammoniet het vir hulle gesê: “Op hierdie voorwaarde sal ek dit doen: ek steek elkeen van julle se regteroog uit tot skande van die hele Israel.”

3Toe sê die leiers van Jabes vir hom: “Gee ons sewe dae kans sodat ons boodskappers deur die hele gebied van Israel kan stuur. Indien niemand tot ons redding kom nie, sal ons ons aan u oorgee.”

4Die boodskappers het by Saul se stad Gibea gekom en ten aanhore van die volk die hele saak uiteengesit. En die hele volk het hard gehuil.

5Toe kom Saul net agter die osse van die land af en hy vra: “Wat makeer die volk dat hulle so huil?”

Hulle het hom vertel wat die manne van Jabes gesê het. 6Die Gees van God het kragtig in Saul gewerk toe hy dit hoor, en hy het woedend geword. 7Toe vat hy twee osse en kap hulle in stukke en stuur dit deur die hele gebied van Israel met boodskappers wat sê: “Hy wat nie agter Saul en Samuel optrek nie—so sal met sy beeste gemaak word.”

‘n Geweldige skrik het die volk oorval en hulle het soos een man opgetrek. 8Saul het hulle in Besek getel. Daar was drie honderd afdelings Israeliete, en die manne van Juda was dertig afdelings.

9Hulle het toe vir die boodskappers wat gekom het, gesê: “So moet julle vir die manne van Jabes in Gilead sê: Môre as die son warm word, sal daar vir julle uitkoms wees.”

Die boodskappers het gegaan en dit aan die manne van Jabes vertel, en hulle was bly. 10Die manne van Jabes het egter vir Nagas gesê: “Môreoggend gee ons ons aan julle oor. Dan kan julle met ons maak net wat julle wil.”

11Na sononder het Saul die manskappe in drie afdelings opgestel. Lank voor dagbreek het hulle die kamp van die Ammoniete binnegeval en tot op die warmte van die dag het hulle die Ammoniete om die lewe gebring. Dié wat oorgebly het, is so uitmekaargejaag dat daar nie twee van hulle bymekaar gebly het nie.

12Die manskappe het toe vir Samuel gevra: “Wie het gesê: ‘Moet Saul dan oor ons koning wees?’ Lewer daardie mense uit en ons sal hulle doodmaak!”

13Maar Saul het gesê: “Op ‘n dag soos dié mag niemand doodgemaak word nie, want vandag het die Here uitkoms gegee in Israel.”

14Toe sê Samuel vir die manskappe: “Kom ons gaan na Gilgal toe en bevestig daar opnuut die koningskap.”

15Al die manskappe is toe na Gilgal toe, en daar in Gilgal het hulle voor die Here aangekondig dat Saul koning is. Hulle het daar maaltydoffers voor die Here gebring, en Saul en al die manskappe van Israel was baie bly.

Liturgie

Aanvangslied: Lied 177 “Jesus groót bo almal vs1”

Aanvangswoord: Psalm 138

Seëngroet: (uit Ps 138:3, 7 en 8).

Lied 196 “O kon ek jubel Hemelvader 1,2,3,4”

Wet:(Kolossense 3)

Skuldbelydenis: (uit Ps 139:1-5).

Vryspraak: (uit 2 Kor 4:6-10)

Lofbetuiging: (2x)  (uit Ps 9:12)

Geloofsbelydenis: (Maretha Maartens)

Loflied
Lied 196 “O kon ek jubel Hemelvader 1,2,3,4”
Lied 209 “Heer met my hele hart 1”

Epiklese              

Skriflesing: 1 Samuel 8:4-20, 11:14-15

Familie-oomblik
Prediking
Gebed
Offergawes

Wegsending: Lied 197 “Wonderbare Koning 1,2”

Seën 

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
of
Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”)
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Aanvangslied: Lied 177 “Jesus groót bo almal vs1”

Aanvangswoord: Psalm 138
Ek wil U met my hele hart loof.
Laat die gode maar hoor;
dit is tot u eer dat ek sing.
2Ek wil na u heilige tempel toe buig
en u Naam roem om u liefde en trou,
want U het u Naam en u woord
bo alles gestel.

Seëngroet: (uit Ps 138:3, 7 en 8).
Die Here beskerm jou lewe.
Hy besiel jou met innerlike krag.
Die Here tree vir jou in, want
Hy laat vaar nooit die werk van sy hande nie

Lied 196 “O kon ek jubel Hemelvader 1,2,3,4”

Wet: Kolossense 3)
3 Aangesien julle saam met Christus uit die dood opgewek is, moet julle strewe na die dinge daarbo waar Christus is, waar Hy aan die regterhand van God sit. 2Rig julle gedagtes op die dinge wat daarbo is, nie op die dinge wat op die aarde is nie, 3want julle het gesterwe, en julle lewe is saam met Christus verborge in God. 4Wanneer Christus, wat julle lewe is, by sy wederkoms verskyn, sal julle ook saam met Hom verskyn en in sy heerlikheid deel.

Die ou en die nuwe lewe
5Daarom moet julle die aardse dinge doodmaak wat nog deel van julle lewe is: onsedelikheid, onreinheid, wellus, slegte begeertes, en gierigheid, wat afgodery is. 6Deur sulke dinge kom die straf van God oor die mense wat aan Hom ongehoorsaam is. 7Vroeër het julle ook aan dié dinge meegedoen toe julle nog daarin gelewe het. 8Maar nou moet julle al hierdie dinge laat staan: woede, haat, nyd en gevloek. Vuil taal moet daar nie uit julle mond kom nie. 9En moenie vir mekaar lieg nie. Julle het met die ou, sondige mens en sy gewoontes gebreek 10en leef nou die lewe van die nuwe mens, wat al hoe meer vernuwe word na die beeld van sy Skepper en tot die volle kennis van God. 11Hier is dit nie van belang of iemand Griek of Jood is nie, besny of nie besny nie, andertalig, onbeskaaf, slaaf of vry nie. Hier is Christus alles en in almal.

12Julle is die uitverkore volk van God wat Hy baie lief het. Daarom moet julle meelewend, goedgesind, nederig, sagmoedig en verdraagsaam wees. 13Wees geduldig met mekaar en vergewe mekaar as die een iets teen die ander het. Soos die Here julle vergewe het, moet julle mekaar ook vergewe. 14Bo dit alles moet julle mekaar liefhê. Dit is die band wat julle tot volmaakte eenheid saambind. 15En die vrede wat Christus gee, moet in julle lewens die deurslag gee. God het julle immers geroep om as lede van een liggaam in vrede met mekaar te lewe. Wees altyd dankbaar. 16Die boodskap van Christus moet in sy volle rykdom in julle bly. Leer en onderrig mekaar met alle wysheid. Met dankbaarheid in julle harte moet julle psalms, lofgesange en ander geestelike liedere tot eer van God sing. 17En wat julle ook al sê of doen, sê en doen dit alles in die Naam van die Here Jesus en dank God die Vader deur Hom.

Skuldbelydenis: (uit Ps 139:1-5).
Voorganger: Here, U ondersoek my en U ken my.
Gemeente: Here, U ken my sit en my opstaan.

Voorganger: Here, U weet van ver af wat ek in die mou voer.
Gemeente: My omswerwinge, al my paaie is aan U bekend.

Voorganger:Daar is nog nie ’n woord op my tong nie,
Gemeente: of U, Here, ken dit volledig.

Voorganger: Ek bely nou elke:
sit en opstaan in die week wat verby is.
Elke omswerwing,
elke woord wat ek gesê het.
Gemeente: Here, omsluit my nou van voor en agter,
plaas u handpalms van vergifnis op my

Vryspraak: (uit 2 Kor 4:6-10)
Voorganger: God het gesê: “Laat daar uit die duisternis lig skyn.”
Gemeente: Ja, dit is God wat in ons harte skyn.

Voorganger: Ons is in alles verdruk,
Gemeente: maar nie oorweldig nie.

Voorganger: Ons was oor raad verleë,
Gemeente: maar nie radeloos nie.

Voorganger: Ons word vervolg,
Gemeente: maar nie in die steek gelaat nie.

Voorganger: Ons is platgeslaan,
Gemeente: maar nie vernietig nie

Lofbetuiging: (2x) (uit Ps 9:12)
Voorganger: Sing vir die Here wat in Sion regeer, maak sy dade onder die volke bekend.
Gemeente: Ons kom singend aan U eer betoon

Geloofsbelydenis: (Maretha Maartens)
Ek glo in God die Vader, die Almagtige, die Skepper van hemel en aarde;
en in U , Jesus Christus, sy eniggebore Seun, my Here;
wat ontvang is van die Heilige Gees en gebore is uit die jong meisie, Maria.
Ek glo dat u, Jesus, gely het onder Pontius Pilatus;
dat U onskuldig gekruisig is en gesterf het
omdat U dit wóú doen, vir sondaars, vir my ook.

God het U op die derde dag tussen die dooies uit laat opstaan.
U het aan meer as 500 mense verskyn en nog baie met hulle gepraat.
Daarna het God U, wat sy Seun is, van die Olyfberg af
opgeneem in die hemel en die apostels het dit gesien.

Ek glo U is nou by God, wat alles gemaak het en alles kan doen.
Ek glo U praat elke dag met God oor my. U pleit vir my en vir al my maats.
Ek glo U kom terug as Koning. Die Bybel sê U gaan die Regter wees
voor wie almal wat ooit geleef het, gaan verskyn.
Maar dat ons wat in U glo, niks het om voor bang te wees nie.
U het klaar ons straf gedra.

Ek glo in die Heilige Gees.
Ek glo ek kan net geestelik groei in ‘n gemeente waar mens hoor
wat in die Bybel staan; waar U, Jesus altyd in die middel is.

Ek glo dat U my gered het toe die Heilige Gees my oortuig het
dat ek moet begin sê U is my enigste Redder.
Ek weet ek sal op die aarde doodgaan, maar nooit dood wees nie.
Ek sal vir altyd en altyd by U wees.
Ek wil vir U iets sê, Jesus van Nasaret, één met die Vader.
Ek wil vir U sê… U is my lewe.

Loflied
Lied 196 “O kon ek jubel Hemelvader 1,2,3,4”
Lied 209 “Heer met my hele hart 1”

Liedere

F21. “In Die Hemel Is Die Heer”
(RUBRIEK:  Kruisfuur – Lof / Verwondering)
Teks en Musiek: Tom Hiemstra
Teks:      [strofes 3,4 onbekend]
© 2001  MAR Gospel Music Publishers
(vers 1 en 2 opgeneem op Louis Brittz se CD “Ons Koning kom weer”)
LW:  Ons wil graag al vier verse vir gebruik bekendstel!!

In die hemel is die Heer
en sy glans is soos kristal.
Hy’s die Heilige van God
en Hy heers oor die heelal.

Refrein: 
Daar is mag in Sy woord!
Soos die waters druis sy stem.
Soos die son op die see se blou,
so die rykdom van sy trou.
Want aan U is die mag
en die heerlikheid en krag.
En aan U is die eer
en die lof, want U regeer.

Miljoene in gereedheid,
is die eng’le om sy troon.
Verbysterend sy sieraad
en die weelde van sy kroon.

Refrein: 

Driemaal heilig is die Heer,
Hy wat was en is en kom.
Hy’s die Alfa en Omega,
almagtig en verhewe.

Refrein: 

Aan Hom wat op die troon sit,
en aan die Lam,
die heerlikheid en lof
van nou af en vir ewig.

Refrein:

F177. “Here, U Het Ek Lief”
(RUBRIEK:  FLAM Gemeentesang – Verwondering)
Teks en Musiek: E Steyn
© 2006 MAR Gospel Music Publishers

Here, U het ek lief
En ek buig my hele wese voor U neer
Voor U, my Heer
Hoor die lied van my hart
Sien my hande na die hemel opgehef
terwyl ek U nou vereer

Heilig
U is die Seun van God
Vredevors, wat in ewigheid regeer
U alleen verdien die hoogste lof
Jesus, dit is U wat ek bemin

God praat met ons en ons luister

Epiklese
Here
Ons wil soos pasgebore kindertjies smag na melk, smag na die suiwer geestelike melk,
sodat ons daardeur kan opgroei en die saligheid kan verkry.
Ons het immers ondervind dat U die Here goed is.

Daarom kom ons na U toe, U wat die lewende steen is, die steen wat deur die mense afgekeur is, maar deur God vir die ereplek uitverkies is.
Ons wil ons as lewende stene laat opbou tot ’n geestelike huis,
ons wil ’n heilige priesterdom wees
en ons wil geestelike offers bring
wat deur Jesus Christus vir God welgevallig is.

Breek vir ons die brood,
wat hierdie geestelike melk is,
sodat ons gevoed mag word en mag opgroei!
Amen

Skriflesing: 1 Samuel 8:4-20, 11:14-15

Familie-oomblik
Prediking

Familie-oomblik

Caroline Brown suggereer die volgende:
I Samuel 8:4-11, (12-15), 16-20 (11:14-15)
I suspect this passage is understood differently by children in countries with kings or queens than in those with other kinds of leaders.  Children in countries without royal leaders know of kings mainly from fairy tales and other stories.  They have trouble jumping from talk about kings to talking about all governmental leaders.  And all children have trouble understanding the prophet vs king debate going on here.  That may lead me to choose the Genesis reading for the day.  If you will explore the Samuel text, probably the best you can do for the children is to read it dramatically so that the older children catch the basics of debate.  Understanding it will come later.

Invite all worshipers to take part in reading this scriptural conversation.  You will need a Samuel reader and a God reader reading from the front, and a narrator (probably the liturgist) reading from the lectern.  The entire congregation reads the part of the people.  Everyone will need printed scripts. Lees meer hier

Voorstel: Gebruik twee voorlesers (Samuel en die Here) om die fokusteks se tweegesprek dramaties voor te lees.

Preekriglyn

[Nota: Dit word aanbeveel dat predikers die hele hoofstuk 8 lees. Selfs ‘n gedeelte uit hoofstuk 11 waar vertel word hoe Saul toe as die eerste koning van Israel aangestel is.]

Ons het verlede week stilgestaan by die geboorte van die seun Samuel, en geleer hoe die woord van die Here weer deur Samuel in Israel gehoor is.

Die seun Samuel (1 Sam 3:1; 3) wat grootgeword het (1 Sam 3:19), het met verloop van tyd ook oud geword en het ‘n opvolgplan in werking gestel (1 Sam 8:1):

  • Op persoonlike vlak het Samuel se lewe ‘n punt bereik waar hy as profeteleier van die volk moes oorgee, maar sy seuns wat hom moes opvolg het onreg gepleeg (8:3).
  • Op kollektiewe vlak het die volk aangedring op ‘n alternatiewe model van regering en leierskap. Die volk kies om soos die ander nasies ‘n koning aan te stel om oor hulle te regeer.

Die versoek was nie vir Samuel reg nie. Hy het tot God gebid en God het gesê hy moet aan die volk se versoek toegee. God het die versoek as verwerping van God self beskou (8:7). Die uiteinde van hierdie proses is dat Saul as eerste koning van Israel in Gilgal bevestig is (11:15).

Dit, in ‘n neutedop, vat die gebeure van 1 Samuel 8:1-11:15 saam.

Ons is tans in Koninkrykstyd. Dit is ‘n belangrike Skrifgedeelte om oor na te dink, want dit gaan in hierdie tyd oor God as koning, oor die regering van God, en ook oor die manier hoe ons as God se volk lewe.

Opvolging

Daar is ‘n direkte lyn tussen ons teks en die voorafgaande Sondag se roepingsverhaal in 1 Samuel 3. In albei gevalle:

  • is die tema van opvolging ter sprake en
  • tree die kinders van die uitgaande leier (Eli en Samuel) teenstrydig op na die voorbeeld van hulle vaders.

Opvolging word in albei gevalle nodig omdat Eli en Samuel in jare aangestap het. “Eli se oë het al swak begin word, hy kon nie meer goed sien nie” (1 Sam 3:2), en Samuel het “oud geword” (1 Sam 8:1). Die seuns wat hulle moes opvolg, was helaas nie vir die Here geskik vir die taak nie:

  • In 1 Samuel 3:13 sê die Here vir die seun Samuel wat Hy beplan om in Eli se geval te doen: “Ek het aan hom bekend gemaak dat Ek sy familie vir altyd gaan straf oor die ongeregtigheid waarvan hy geweet het. Ja, toe sy seuns die vloek oor hulle gebring het, het hy hulle nie bestraf nie.”
  • Van Samuel se twee seuns Joël en Abia, lees ons in 1 Samuel 8:3 die volgende: “Maar Samuel se seuns was nie soos hy nie: hulle het hulle verryk ten koste van ander, het omkoopgeskenke aangeneem en die regspraak verdraai.”

Ja, daar is niks nuut onder die son nie.

Vyf momente in ons teks

1 Samuel 8 beskryf vyf momente:

  • (i) Samuel stel sy seuns as leiers aan in Berseba (1);
  • (ii) Die leiers van Israel besoek Samuel in Rama met die versoek om ‘n koning oor hulle aan te stel (4-5);
  • (iii) Samuel bid tot die Here oor die volk se versoek en die Here antwoord dat Samuel aan die volk gehoor moet gee (6-9);
  • (iv) Samuel deel die volk mee wat die Here se antwoord is (10-18); en
  • (v) Die volk reageer op Samuel se mededeling oor wat die Here gesê het (19-20).

Die bewegings word in die vertelling verbind deur motiewe en gesindhede wat aandui waarom die partye optree of argumenteer soos dit in hulle versoeke en optredes na vore kom. Volgens vers 2 het Samuel sy twee seuns as leiers in Berseba aangestel. Vers 3 staan egter in kontras met hierdie besluit. Dit stel onomwonde dat die seuns nie soos Samuel was nie.

‘n Opvolger nodig

Hoe was Samuel dan dat hy as maatstaf gebruik word om hulle optrede te beoordeel?

Volgens 1 Samuel 3:19-4:1a was die Here by Samuel en het al sy uitsprake bevestig. Samuel is deur die hele volk erken as betroubare profeet van die Here, en die Here het Hom aan Samuel geopenbaar.

In vers 5 is een van die redes wat die volk aanvoer vir hulle versoek om ‘n koning, juis: “U kinders is nie soos u nie” (5). “Opnuut is alle aanduidings daar dat dieselfde bose kringloop wat die geskiedenis van die rigters gekenmerk het, nou gaan herhaal”. Dit laat die leser met die volk simpatiseer, veral op grond van eie ervaringe in die lewe met opvolging deur familielede.

‘n Tweede rede vir die volk se versoek om ‘n koning, is Samuel se ouderdom (5): “Kyk, u het oud geword.” Die volk se beoordeling van Samuel se ouderdom bevestig die inleidende sin van hierdie Skrifdeel. Die tyd het inderdaad aangebreek vir jonger bloed as leier, maar dan nie die seuns wat hulle aan korrupsie en onreg skuldig maak nie.

Volgens vers 5c kom daar nou ‘n nuwe element by die volk se argument. Dit gaan nie vir hulle slegs oor opvolging van leierskap nie. Samuel se ouderdom en die twee seuns se moraliteit het wel betrekking, maar dan net op die feit dat opvolging nodig is.

Die belangriker saak is blykbaar die model van leierskap en regering wat voortaan in Israel moet geld. Die volk soek ‘n koning soos al die ander nasies.

Prof Hendrik Bosman skryf:

Hiermee wil die volk nou afstap van ‘n teokrasie en soos die ander buurvolke ‘n monargie instel, oënskynlik omdat die rigters nie die nodige stabiliteit kon verskaf nie.

Onaanvaarbaar

Vir Samuel was die versoek van die volk om ‘n koning nie aanvaarbaar nie. Moontlik het Samuel gevoel die volk het hom persoonlik verwerp. In vers 7b sê die Here immers dat die volk nie vir Samuel verwerp het nie, maar vir God self.

Nietemin is Samuel se eerste reaksie op die volk se versoek om tot God te bid en die saak voor God te bring (6). Volgens die vertelling was die kommunikasie tussen Samuel en die Here in die vorm van ‘n gesprek: “. . . en die Here het vir hom gesê . . .” (7a). Die verrassing is dat die Here Samuel aanmoedig om die volk se versoek toe te staan en alles te doen wat hulle van hom vra.

Die Here se interpretasie van die volk se versoek, word in drie punte beskryf:

  • (i) Die volk het God verwerp as hulle koning;
  • (ii) Hulle het ook teen Samuel gedraai, soos hulle oor tyd heen hulle rug op die Here gedraai het, vandat Hy hulle van die Egiptiese slawerny bevry het; en
  • (iii) Die versoek om ‘n koning soos die ander volke, is bewys daarvan dat hulle die gode van die ander volke dien en nie meer die Here nie (8). Hulle versoek om die aanstelling van ‘n koning hou verband met die lang reeks opstande wat die volk reeds sedert die uittog teenoor die Here gepleeg het.
God moedeloos

Dit is asof die Here moedeloos is en nie meer krag het om met die volk te redeneer nie. Die Here sê: “Gee nou maar toe aan hulle versoek” (9). Daar is tog ook ‘n vermaning daarby. Die volk moet weet hulle besluit hou vir hulle ernstige gevolge in. ‘n Koning sal regte oor hulle hê wat hulle lewe verswaar. Samuel moet dié werklikheid duidelik aan die volk meedeel (9). En dan doen Samuel presies volgens die Here se opdrag: “Samuel het al die woorde van die Here oorgedra . . .” (10). Ja, Samuel was betroubaar as profeet van die Here (1 Sam 3:20) en het as “mond van God by die volk”, alles oorgedra wat die Here hom meegedeel het.

Dit is merkwaardig, aangesien Samuel nie die volk se versoek ondersteun het nie. Maar sy gehoorsaamheid aan die Here, weeg swaarder as sy eie standpunt.

Mens wonder nogal of Samuel nie tog ‘n bietjie aangedik het toe hy vir die volk vertel het wat die regte van ‘n koning en die volk se verpligtinge teenoor die koning sou inhou nie (11-17). Veral vers 18 klink soos ‘n laaste wanhopige argument om die volk se fondamente te skud, sodat hulle tot hulle sinne kan kom: “Daardie dag sal julle om hulp roep vanweë julle koning vir wie julle verkies het, maar dan sal die Here julle nie antwoord nie.”

Maar die slag was geslaan. Die volk het besluit, voet by stuk gehou en vir Samuel gesê: “Nee, daar moet tog maar ‘n koning oor ons wees. Ons wil soos al die nasies wees. Ons koning moet oor ons regeer; hy moet ons lei en ons oorloë voer” (19-20). Nietemin, die veranderinge wat ‘n koning sal bring sou betrekking hê op die mans (seuns) se leër diensplig, ander mans se landboudiens vir die koning, vroue (dogters) se dienste in die konings se hof, landbougrond sal gekonfiskeer en belasting gehef word.

Samuel moedeloos

En toe was Samuel ook moedeloos met die volk. Getroue profeet wat hy was, het hy ook na die woorde van die volk geluister en dit net so vir die Here vertel (21). Die Here het finaal opdrag gegee dat Samuel ‘n koning oor die volk moet aanstel (22) en Samuel het die manne van Israel na hulle huise toe laat gaan (23).

In 1 Samuel 11:14-15 roep die profeet die manskappe op wat teen die Ammoniete geveg het (11:11) om saam met hom na Gilgal te gaan om Saul se koningskap te bevestig, “. . . en daar in Gilgal het hulle voor die Here aangekondig dat Saul koning is” (15).

Betekenis van ons teks

Wat is die boodskap van hierdie teks vir ons wat meer as 30 eeue na Samuel lewe?

Die volgende is belangrik:

  • Dit gaan in ons teks oor leierskap, en die oordrag van die stokkie van verantwoordelikheid van een leier na die volgende;
  • Dit gaan oor ‘n spesifieke model van leierskap, ‘n koning as leier / heerser / regeerder van die gemeenskap. Dit sluit aan by die kerklike Seisoen van Koninkrykstyd, met die klem op God as Koning en die erkenning van Jesus se koninklike heerskappy in kerk en wêreld.
  • Wat is die rol van die Here se volk wat kies vir ‘n koning, veral ‘n koning wat hulle op die regte pad, volgens die Here se wil, moet lei. Dit gaan – in Nuwe Testamentiese taal – oor dissipelskap.
Leierskap

Beide Eli en Samuel was leiers in Israel. Beide se kinders het anders uitgedraai as hulle ouers. Beide moes met die tragedie saamleef dat hulle kinders ‘n ander lewensrigting, weg van die Here se wil, ingeslaan het. Dit is hartseer.

Dit is die kinders se gedrag wat veroorsaak dat die Here se volk nie langer profete en priesters as leiers wil aanvaar nie. Nou kies hulle vir ‘n koning.

Samuel se reaksie op die volk se aandrang om ‘n koning onderstreep die kwaliteit van sy leierskap. As uitgaande leier veroordeel hy die nuwe model vir leierskap. Wanneer die Here hom ‘n ander opdrag gee, is hy bereid om die Here se leiding te gehoorsaam en uit te voer.

Merkwaardig genoeg oordeel die Here ook negatief oor die volk se aandrang om ‘n koning. Die Here interpreteer dit as verwerping deur die volk en as aanduiding daarvan dat die volk met ander gode identifiseer.

Tog laat die Here dit toe. Dit illustreer iets van God se leierskap. Uiteindelik word Dawid ‘n koning na die Here se hart. Na Dawid skeur die ryk en kom die trauma van ballingskap oor die volk se pad. Tog beloof die Here ‘n nuwe Dawid. Uiteindelik voorsien God die volmaakte Koning, Jesus Christus.

Hoewel die Here rou oor die volk se aandrang om ‘n koning, gebruik die Here die model van koningskap om Jesus Christus as Here (Koning) en Verlosser aan ons te skenk. Niks kom uiteindelik tussen God en God se bedoeling vir sy mense nie. Die Here buig selfs die slegte om om sy wil te laat geskied.

Opvolging

Wanneer leiers mekaar opvolg beleef ons ‘n tyd van kritieke belang. Rondom Eli en Samuel was hulle kinders nie geskik om as leiers op te tree nie. Deels daarom verkies die volk ‘n koning.

Nie dat koningskap ‘n opvolgingskrisis beter afweer nie. Inteendeel. Die opvolger van ‘n goeie koning sou dikwels in Israel se geskiedenis die volk in die ellende dompel. Suid-Afrikaners ken hierdie verskynsel baie goed. ‘n Goeie president waarborg nie veel nie, tensy die opvolger in staat is om dieselfde kwaliteit leierskap te bied. Leiers kan ontsettende skade aanrig.

Geloofsgemeenskappe is ook nie gevrywaar van die wrange gevolge van opeenvolging nie.

Dit is noodsaaklik dat ons baie moeite doen om goeie leiding te verseker. En goeie opvolging. Een manier is om baie moeite te doen om ons kinders op die regte weë te lei. Ouers kan dit nie alleen doen nie. Ons het ondersteuning van mekaar in die gemeenskap nodig. Ons moet seker maak ons gemeenskappe lewer die leiers wat vir die toekoms nodig is.

Leiers moet mense van integriteit wees. Goeie karakter, etiek, gehoorsaamheid aan die Here en integriteit is ononderhandelbaar. Leiers moet die belange van ander bo hul eie stel.

Dissipelskap

God se kritiek op die model van koningskap dwing ons om na te dink oor ons eie toewyding aan God. Waar is die Here in ons lewe? Wie is die Here vir ons? Die Een vir wie ons navolg?

Vir die lewe van ons kerk is dit van die grootste belang. Die gemeente behoort immers nie aan onsself nie, maar aan die Here. Hy is die Koning. Dit is God wat ons roeping, ons aktiwiteite en ons styl bepaal.

Ons word geroep om lewens te lei wat nie ons eie behoeftes bevredig nie, maar wat God behaag.

Gestuur

Soos God vir Christus na die wêreld gestuur het om sy wil bekend te maak, dien Samuel in ons Skrifdeel as voorbeeld van iemand wat die Here gehoorsaam het en sy woord onverdun oorgedra het. Ons lees ook in 1 Samuel 10 van tekens wat God vir Saul gegee het as bewys dat die Here by hom is. Saul het onder die Gees van die Here verander en saam met die profete begin optree. Vandag nog moet ‘n gestuurde kerk tekens oprig van God se heerskappy en erken dat God reeds oor alles regeer.

1 Samuel 8 skets ‘n prentjie waarin Israel nie God se teenwoordigheid erken nie. Samuel se seuns het hulleself verryk met omkoopgeld en die reg verdraai. Die leiers soek ‘n koning om oor hulle te regeer. Geloofsgemeenskappe kan mekaar help om die bewussyn dat God by hulle teenwoordig is te erken en dit ook doelbewus versterk. Die geloofsopvoeding van kinders kom in ons Skrifdeel in die gedagte. Die optrede van Samuel se kinders was destruktief in die volk se lewe en die rigting wat hulle gekies het. In ons dag word veel gemaak van vaderlose gesinne en hoe die afwesigheid van vaders in kinders se lewe, gevul moet/kan word.

Uiteindelik moet elkeen wat ore het om die Here se Woord te hoor self luister (Matt 13:9, 43) en met sy/haar lewe reageer/antwoord. Dat Israel ‘n koning vra na die voorbeeld van die ander nasies, teken hulle lewenshouding teenoor God. Hoor die volk se antwoord aan Samuel in vers 19: “Maar die volk het geweier om na Samuel te luister . . .”

Oor God         

Wat openbaar God van God self in hierdie verhaal? Hy ervaar verwerping, maar is bereid om die pad met sy volk te stap en gee tekens langs die weg wat bevestig dat Hy nie afsydig staan teenoor die aanwys en salwing van die nuwe leier nie. God se karakter oorweldig selfs mense wat oënskynlik kies om eerder ander leiers (konings) te vertrou.

God stuur ons om te leef

Gebed
Offergawes

Wegsending: Lied 197 “Wonderbare Koning 1,2”

Seën
Voorganger: “Gaan dan na al die nasies toe en maak die mense my dissipels: Doop hulle in die Naam van die Vader en die Seun en die Heilige Gees, en leer hulle om alles te onderhou wat Ek julle beveel het. En onthou: Ek is by julle al die dae tot die voleinding van die wêreld” (Mat 28:19-20).
Gemeente: Aan Hom is alle mag gegee in die hemel en op die aarde (Matt 28:18, aangepas).

Voorganger: Die genade van die Here Jesus Christus en die liefde van God en die gemeenskap van die Heilige Gees sal by julle almal wees (2 Kor 13:13).
Gemeente: Amen.

Antwoord:Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
Heer, laat ons leef soos U leer
Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
of
Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”)
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

1. Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,
vra ons u seën, waar ons hier voor U staan.
U het u goedheid weer aan ons betoon,
ons saamwees in u Naam met guns bekroon.

2.Ons bid tot U, o Vader, Seun en Gees,
laat ons vir ander ook tot seën wees.
Maak ons getuies van u Naam, o Heer,
dat ook die wêreld U sal dien en eer.

3. U wat in liefde altyd by ons bly,
wees ons tog in ons lief en leed naby.
Sou daar beproewing oor ons pad kom, Heer,
maak ons volhardend in geloof al meer.

A ministry platform for faith leaders.

© Copyright Bible Media | This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.