Basisliturgie vir drie gelykenisse uit Matteus

Picture of Woord en Fees

Basisliturgie vir drie gelykenisse uit Matteus

Inleiding

Koninkrykstyd is ’n viering van die leer en lewe van Jesus Christus as die beliggaming van die koninkryk van God. Die koninkryk van die hemel neem ’n besonder belangrike plek in die Matteusevangelie in. Reeds vóór die roeping van die eerste dissipels het Jesus gesê dat die koninkryk van die hemel naby gekom het (4:17) en teen die einde van die Matteusevangelie sê Jesus dat Hyself die inhoud van die evangelie is (26:13).

Die gelykenisse in Matteus 13 word dikwels “die gelykenisse van die koninkryk” genoem en maak “die geheimenisse van die koninkryk” bekend. Die drie gelykenisse wat op die volgende drie Sondae aan die orde kom, pas dus baie goed in by die hart van dít waaroor Koninkrykstyd gaan.

Verder vorm Matteus 13 as “hoofstuk van die gelykenisse” die hart van die Matteusevangelie, veral indien ’n mens die chiastiese struktuur in die Matteusevangelie raaksien (H J B Combrink).

11-12
13
14-17
Verwerping van Jesus deur die Jode
Gelykenisse van die koninkryk
Erkenning van Christus deur die dissipels
Verhalend
Redevoerend
Verhalend

Bekyk ’n mens die gelykenis van die saaier (13:1-9, 18-23) van naderby, sien jy dat dit as ’t ware ’n paradigma van die hele Matteus 13 aanbied omdat dit die drie elemente van groei, beslissing en oordeel wat in die ander gelykenisse voorkom, insluit (LT Johnson).

Groei
Beslissing
Oordeel
Mosterdsaad en suurdeeg
Skat en pêrel
Onkruid;
Treknet en visse
31-33
44-46
24-30, 36-43
47-50

Anders as by Markus, is die gelykenisse by Matteus bedoel vir Jesus se “binnekring” – die dissipels. Die bedoeling is egter nie om die dissipels bloot te troos en te versterk in die geloof nie. Dit wil diegene wat reeds in die kerk is, waarsku dat hulle beslissing vir die koninkryk vra na konstante en deurlopende vernuwing.


Kenmerke

Liturgiese kleure
Die kleur vir Koninkrykstyd en dus vir hierdie siklus van drie gelykenisse is groen. Hierdie kleur kan baie goed benut word in die lig van die feit dat al drie gelykenisse vereenselwig word met die natuur, landbou en met groei. Robert Farrar Capon brei hierdie metafoor uit en praat van die “goddelike ekologie” van die gelykenisse van die koninkryk van God. Hierdie metafoor hou vir beide die liturgie sowel as die prediking veel belofte in.

Simbole
Die saaier: Die simbool van die saaier is welbekend as logo van die Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Soortgelyke simbole kan met groot vrug gebruik word.

Vrugte: Robert Farrar Capon (1985) meen dat Johannes 15:1-8 en Galasiërs 5:16-26 die gelykenis van die saaier baie mooi komplementeer. Die vrug waarvan hierdie gedeeltes praat (karpos), is die gevolg van die saad wat in goeie grond geval het (Matt 13:8) en wat tot soveel as ’n honderdvoudige oes (karpos) lewer. Elkeen van die gelykenisse bied die geleentheid om groei uit te beeld (plante wat vrug dra, koring, bome, ens).

Kinders
Kinders en jongmense kan voor die tyd uitgenooi word om een of meer van die twee simboliese moontlikhede (saaier en vrugte) met prente uit te beeld. Die prente kan afgeneem of geskandeer word waarna dit deel kan vorm van die Powerpoint-aanbieding op hierdie Sondag.

Pastorale konteks
Die gelykenisse wil die geheimenis van wie Jesus is onthul. Dit wil egter nie bloot ons insig verander nie maar ons lewe. “Uiteindelik antwoord ’n mens op die gelykenisse nie met jou verstand nie, maar met jou lewe” (Smit 1987:21). As sodanig bied hierdie kort siklus van drie gelykenisse uit die Matteusevangelie wonderlike geleenthede om die gemeente te begelei om met hulle lewe op Jesus as die beliggaming van die koninkryk van God te antwoord.

Missionale karakter
Robert Farrar Capon (1985) identifiseer twee belangrike perspektiewe in hierdie gelykenisse wat van groot waarde vir die gestuurdheid van die kerk is.

Die katolisiteit van die koninkryk van God: Die koninkryk van God is “at work everywhere, always, and for all, rather than in some places, at some times, and for some people”. Jesus se vertellings van die gelykenisse is radikaal inklusief, skryf Farrar Capon. Alle mense, tye en plekke word ingesluit. Só sluit die vier tipes grond waarop die saad val al die moontlike wyses waarop die Woord ontvang kan word in. En só vang die treknet van die koninkryk (Matt 13:47) ook “allerhande soorte vis”. Dit is ook betekenisvol, meen Farrar Capon, dat daar nêrens spesifieke melding van Israel gemaak word nie: Die koninkryk gaan nie slegs oor God se verhouding tot die Jode nie.

Ontvangs van die gelykenisse: Farrar Capon skryf: “The whole purpose of the coming of the Word into the world is to produce people in whom the power of the kingdom will bear fruit.” Die saaier saai die Woord. Dié wat dit ontvang, moet bloot toelaat dat die saad in hulle ontkiem en deur hulle vrug dra vir God in die wêreld. Uiteindelik versprei selfs die voëls (volgens Jesus se uitleg die Bose) die saad van die Woord. Dit kan nie gestuit word nie. Ook word die inherente krag van die saad van die Woord nie verminder deur die voëls, die harde pad of die onkruid nie.


Tekste

Datum Tekste Tema/Opskrif van elke teks
16 Julie  2017
Sesde Sondag in Koninkrykstyd
Gelykenisse 1
Genesis 25:19-34
Psalm 119:105-112
Romeine 8:1-11
Matteus 13:1-9, 18-23
Jakob koop Esau se eersgeboortereg.
Die Here se woord is ’n lamp wat die pad wys.
Geen veroordeling vir dié wat in Christus is nie.
Gelykenis van die saaier.
23 Julie 2017
Sewende Sondag in Koninkrykstyd
Gelykenisse 2
Genesis 28:10-19a
Psalm 139:1-12, 23-24
Romeine 8:12-25
Matteus 13:24-30, 36-43
Jakob droom en God bevestig die verbondsbelofte.
God omsluit my van alle kante.
Ons is erfgename van God saam met Christus.
Gelykenis van die onkruid tussen die koring.
30 Julie 2017
Agste Sondag in Koninkrykstyd
Gelykenisse 3
Genesis 29:15-28
Psalm 105:1-11, 45b of Psalm 128
Romeine 8:26-39
Matteus 13:31-33, 44-52
Jakob werk veertien jaar vir Laban.
Die Here hou sy verbond altyd in stand.
Niks kan ons van die liefde van Christus skei nie.
Gelykenisse van die mosterdsade en suurdeeg.

Diensorde

God versamel ons voor hom

Aanvangslied
Lied 471 “Soek allereers die koninkryk van God”

Aanvangswoord
Aan julle is dit gegee om die geheime van die koninkryk van die hemel te ken. Julle oë is bevoorreg dat hulle sien, en julle ore dat hulle hoor. Dit verseker Ek julle: Baie profete en gelowiges wou graag sien wat julle sien, maar het dit nie gesien nie, en wou graag hoor wat julle hoor, maar het dit nie gehoor nie (Matt 13:11, 16, 17).

Seëngroet
Laat ’n gemeentelid die Christuskers aansteek.
Voorganger: U woord is die lamp wat my die weg wys, die lig op my pad (Ps 119:105).

Diens van die Woord

Gebed om die opening van die Woord

In die begin
In die begin was ek gedagte
in die gestringde stergeheue van God.
In die begin was ek gedagte.
Die gedagte het woord begin vorm,
mikroskopies in my moeder se skoot.
Die gedagte het woord begin vorm.
Die woord het inderdaad mens geword,
vlees, bloed en sening soos die Seun van God.
Die woord het inderdaad mens geword.
Nou word ek weer verse en woord.
En die woord word weer stof van gedagte.
Nou word ek weer verse en woord.
Die gedagte keer t’rug na sy oord.
Wat begin was, word einde en einde begin.
Die gedagte keer t’rug na sy oord.
(Izak de Villiers. Vervreemdeling. 2008. Kaapstad: Tafelberg.)

Lofsang
Skriflesing
Prediking 

Diens van die tafel

Nagmaal 
Om van die saaier die saad van die Woord te ontvang, is om Jesus Christus as die geheim van die koninkryk van die hemel te ontvang. Op dieselfde wyse ontvang ons die koninkryk wanneer ons die brood en wyn as tekens van Christus se liggaam en bloed ontvang. Kom ons laat die brood en die wyn in ons ontkiem, soos wat saad ontkiem. Kom ons laat die Woord, die brood en die wyn toe om te doen wat God daarmee gedoen wil hê: Laat dit in en deur ons ’n honderdvoudige oes lewer. Laat die Woord, die brood en die wyn in en deur ons vrug dra.

Uitsending

Voorganger: Vandag het die saad van God se Woord in goeie grond geval.
Gemeente: Ons oë is bevoorreg om te sien en ons ore om te hoor.

Voorganger: Laat die Woord deur julle ’n oes lewer, party honderdvoudig, ander sestigvoudig en ander dertigvoudig.
Gemeente: Ons gaan om vir u koninkryk vrug te dra, Here!

Voorganger: Die koninkryk van God het inderdaad naby gekom!
Almal: Amen.

Seën

Bronne
Combrink, H J B 1988. Die Evangelie volgens Matteus: Inleiding en Teologie; Farrar Capon, Robert 1985. The Parables of the Kingdom; France, R T 1989. Matthew: Evangelist and Teacher; Johnson, L T 1986. The Writings of the New Testament; Smit, D J 1987. Die prediking van die gelykenisse in die Evangelies, in Woord teen die Lig II/2.






Sections

Inleiding

Koninkrykstyd is ’n viering van die leer en lewe van Jesus Christus as die beliggaming van die koninkryk van God. Die koninkryk van die hemel neem ’n besonder belangrike plek in die Matteusevangelie in. Reeds vóór die roeping van die eerste dissipels het Jesus gesê dat die koninkryk van die hemel naby gekom het (4:17) en teen die einde van die Matteusevangelie sê Jesus dat Hyself die inhoud van die evangelie is (26:13).

Die gelykenisse in Matteus 13 word dikwels “die gelykenisse van die koninkryk” genoem en maak “die geheimenisse van die koninkryk” bekend. Die drie gelykenisse wat op die volgende drie Sondae aan die orde kom, pas dus baie goed in by die hart van dít waaroor Koninkrykstyd gaan.

Verder vorm Matteus 13 as “hoofstuk van die gelykenisse” die hart van die Matteusevangelie, veral indien ’n mens die chiastiese struktuur in die Matteusevangelie raaksien (H J B Combrink).

11-12
13
14-17
Verwerping van Jesus deur die Jode
Gelykenisse van die koninkryk
Erkenning van Christus deur die dissipels
Verhalend
Redevoerend
Verhalend

Bekyk ’n mens die gelykenis van die saaier (13:1-9, 18-23) van naderby, sien jy dat dit as ’t ware ’n paradigma van die hele Matteus 13 aanbied omdat dit die drie elemente van groei, beslissing en oordeel wat in die ander gelykenisse voorkom, insluit (LT Johnson).

Groei
Beslissing
Oordeel
Mosterdsaad en suurdeeg
Skat en pêrel
Onkruid;
Treknet en visse
31-33
44-46
24-30, 36-43
47-50

Anders as by Markus, is die gelykenisse by Matteus bedoel vir Jesus se “binnekring” – die dissipels. Die bedoeling is egter nie om die dissipels bloot te troos en te versterk in die geloof nie. Dit wil diegene wat reeds in die kerk is, waarsku dat hulle beslissing vir die koninkryk vra na konstante en deurlopende vernuwing.

Kenmerke

Liturgiese kleure
Die kleur vir Koninkrykstyd en dus vir hierdie siklus van drie gelykenisse is groen. Hierdie kleur kan baie goed benut word in die lig van die feit dat al drie gelykenisse vereenselwig word met die natuur, landbou en met groei. Robert Farrar Capon brei hierdie metafoor uit en praat van die “goddelike ekologie” van die gelykenisse van die koninkryk van God. Hierdie metafoor hou vir beide die liturgie sowel as die prediking veel belofte in.

Simbole
Die saaier: Die simbool van die saaier is welbekend as logo van die Bybelgenootskap van Suid-Afrika. Soortgelyke simbole kan met groot vrug gebruik word.

Vrugte: Robert Farrar Capon (1985) meen dat Johannes 15:1-8 en Galasiërs 5:16-26 die gelykenis van die saaier baie mooi komplementeer. Die vrug waarvan hierdie gedeeltes praat (karpos), is die gevolg van die saad wat in goeie grond geval het (Matt 13:8) en wat tot soveel as ’n honderdvoudige oes (karpos) lewer. Elkeen van die gelykenisse bied die geleentheid om groei uit te beeld (plante wat vrug dra, koring, bome, ens).

Kinders
Kinders en jongmense kan voor die tyd uitgenooi word om een of meer van die twee simboliese moontlikhede (saaier en vrugte) met prente uit te beeld. Die prente kan afgeneem of geskandeer word waarna dit deel kan vorm van die Powerpoint-aanbieding op hierdie Sondag.

Pastorale konteks
Die gelykenisse wil die geheimenis van wie Jesus is onthul. Dit wil egter nie bloot ons insig verander nie maar ons lewe. “Uiteindelik antwoord ’n mens op die gelykenisse nie met jou verstand nie, maar met jou lewe” (Smit 1987:21). As sodanig bied hierdie kort siklus van drie gelykenisse uit die Matteusevangelie wonderlike geleenthede om die gemeente te begelei om met hulle lewe op Jesus as die beliggaming van die koninkryk van God te antwoord.

Missionale karakter
Robert Farrar Capon (1985) identifiseer twee belangrike perspektiewe in hierdie gelykenisse wat van groot waarde vir die gestuurdheid van die kerk is.

Die katolisiteit van die koninkryk van God: Die koninkryk van God is “at work everywhere, always, and for all, rather than in some places, at some times, and for some people”. Jesus se vertellings van die gelykenisse is radikaal inklusief, skryf Farrar Capon. Alle mense, tye en plekke word ingesluit. Só sluit die vier tipes grond waarop die saad val al die moontlike wyses waarop die Woord ontvang kan word in. En só vang die treknet van die koninkryk (Matt 13:47) ook “allerhande soorte vis”. Dit is ook betekenisvol, meen Farrar Capon, dat daar nêrens spesifieke melding van Israel gemaak word nie: Die koninkryk gaan nie slegs oor God se verhouding tot die Jode nie.

Ontvangs van die gelykenisse: Farrar Capon skryf: “The whole purpose of the coming of the Word into the world is to produce people in whom the power of the kingdom will bear fruit.” Die saaier saai die Woord. Dié wat dit ontvang, moet bloot toelaat dat die saad in hulle ontkiem en deur hulle vrug dra vir God in die wêreld. Uiteindelik versprei selfs die voëls (volgens Jesus se uitleg die Bose) die saad van die Woord. Dit kan nie gestuit word nie. Ook word die inherente krag van die saad van die Woord nie verminder deur die voëls, die harde pad of die onkruid nie.

Tekste

Datum Tekste Tema/Opskrif van elke teks
16 Julie  2017
Sesde Sondag in Koninkrykstyd
Gelykenisse 1
Genesis 25:19-34
Psalm 119:105-112
Romeine 8:1-11
Matteus 13:1-9, 18-23
Jakob koop Esau se eersgeboortereg.
Die Here se woord is ’n lamp wat die pad wys.
Geen veroordeling vir dié wat in Christus is nie.
Gelykenis van die saaier.
23 Julie 2017
Sewende Sondag in Koninkrykstyd
Gelykenisse 2
Genesis 28:10-19a
Psalm 139:1-12, 23-24
Romeine 8:12-25
Matteus 13:24-30, 36-43
Jakob droom en God bevestig die verbondsbelofte.
God omsluit my van alle kante.
Ons is erfgename van God saam met Christus.
Gelykenis van die onkruid tussen die koring.
30 Julie 2017
Agste Sondag in Koninkrykstyd
Gelykenisse 3
Genesis 29:15-28
Psalm 105:1-11, 45b of Psalm 128
Romeine 8:26-39
Matteus 13:31-33, 44-52
Jakob werk veertien jaar vir Laban.
Die Here hou sy verbond altyd in stand.
Niks kan ons van die liefde van Christus skei nie.
Gelykenisse van die mosterdsade en suurdeeg.

Diensorde

God versamel ons voor hom

Aanvangslied
Lied 471 “Soek allereers die koninkryk van God”

Aanvangswoord
Aan julle is dit gegee om die geheime van die koninkryk van die hemel te ken. Julle oë is bevoorreg dat hulle sien, en julle ore dat hulle hoor. Dit verseker Ek julle: Baie profete en gelowiges wou graag sien wat julle sien, maar het dit nie gesien nie, en wou graag hoor wat julle hoor, maar het dit nie gehoor nie (Matt 13:11, 16, 17).

Seëngroet
Laat ’n gemeentelid die Christuskers aansteek.
Voorganger: U woord is die lamp wat my die weg wys, die lig op my pad (Ps 119:105).

Diens van die Woord

Gebed om die opening van die Woord

In die begin
In die begin was ek gedagte
in die gestringde stergeheue van God.
In die begin was ek gedagte.
Die gedagte het woord begin vorm,
mikroskopies in my moeder se skoot.
Die gedagte het woord begin vorm.
Die woord het inderdaad mens geword,
vlees, bloed en sening soos die Seun van God.
Die woord het inderdaad mens geword.
Nou word ek weer verse en woord.
En die woord word weer stof van gedagte.
Nou word ek weer verse en woord.
Die gedagte keer t’rug na sy oord.
Wat begin was, word einde en einde begin.
Die gedagte keer t’rug na sy oord.
(Izak de Villiers. Vervreemdeling. 2008. Kaapstad: Tafelberg.)

Lofsang
Skriflesing
Prediking 

Diens van die tafel

Nagmaal 
Om van die saaier die saad van die Woord te ontvang, is om Jesus Christus as die geheim van die koninkryk van die hemel te ontvang. Op dieselfde wyse ontvang ons die koninkryk wanneer ons die brood en wyn as tekens van Christus se liggaam en bloed ontvang. Kom ons laat die brood en die wyn in ons ontkiem, soos wat saad ontkiem. Kom ons laat die Woord, die brood en die wyn toe om te doen wat God daarmee gedoen wil hê: Laat dit in en deur ons ’n honderdvoudige oes lewer. Laat die Woord, die brood en die wyn in en deur ons vrug dra.

Uitsending

Voorganger: Vandag het die saad van God se Woord in goeie grond geval.
Gemeente: Ons oë is bevoorreg om te sien en ons ore om te hoor.

Voorganger: Laat die Woord deur julle ’n oes lewer, party honderdvoudig, ander sestigvoudig en ander dertigvoudig.
Gemeente: Ons gaan om vir u koninkryk vrug te dra, Here!

Voorganger: Die koninkryk van God het inderdaad naby gekom!
Almal: Amen.

Seën

Bronne
Combrink, H J B 1988. Die Evangelie volgens Matteus: Inleiding en Teologie; Farrar Capon, Robert 1985. The Parables of the Kingdom; France, R T 1989. Matthew: Evangelist and Teacher; Johnson, L T 1986. The Writings of the New Testament; Smit, D J 1987. Die prediking van die gelykenisse in die Evangelies, in Woord teen die Lig II/2.

© Missio 2024 | All rights reserved.