Agtiende Sondag van Koninkrykstyd

Sections

Oorsig

Die sleutelteks vir hierdie Sondag handel oor gebed en skuldbelydenis. Medegelowiges en vyande word, soos in ‘n spieël, gekonfronteer met hulle skuld en tekortkominge, sowel as met die seer en siekte in hulle gemeenskap. Die toon van hierdie Sondag is dus om dieper te kyk, raak te sien, te bely en vir mekaar te bid. Gebed en belydenis (ja, eerlik, kontekstueel en opreg) is dus uiters belangrik in hierdie liturgie.

Jakobus bied diep wysheid vir enige gemeenskap: om in biddende afhanklikheid te leef en nie op eie krag staat te maak nie. By Ester sien ons hoe haar gebed en die lewe wat daaruit voortspruit tot geregtigheid vir die onderdruktes lei. Psalm 124 verkondig ons afhanklikheid van God, soos die liturgiese hulpkreet in vers 8 duidelik maak: “Ons hulp kom van die Here wat hemel en aarde gemaak het.” Soos by Ester sien ons dat God wel aktief in die lewe van gelowiges betrokke is, dat God luister en reageer. In Markus 9 sien ons weer iets van Jesus se “onderstebo” wysheid en hoe geloof veeleisende gevolge vir hulle lewe het.

Ander tekste

Ester 7:1-6; 9-10; 9:20-22

Haman word om die lewe gebring

7 Die koning en Haman het by koningin Ester gekom om saam met haar te eet. 2Terwyl hulle by hierdie tweede geleentheid besig was om wyn te drink, vra die koning weer vir Ester: “Wat is dit wat jy wil vra? Dit sal vir jou gegee word. Wat is jou versoek? Al is dit ook die helfte van die koninkryk, dit sal toegestaan word.”

3Koningin Ester antwoord toe: “As die koning my goedgesind is, en die koning dit goedvind, laat my en my volk toe om te bly lewe. Dit is my wens en my versoek. 4Ek vra dit, want ons, ek en my volk, is verkoop om voor die voet uitgeroei te word. Was ons maar net as slawe en slavinne verkoop, sou ek stilgebly het, want dan sou die ramp nie soveel skade aan die koning se belange veroorsaak het nie.”

5Toe vra koning Ahasveros vir koningin Ester: “Wie is dit wat so iets beplan, en waar is hy?” 6en Ester antwoord: “Die teëstander en vyand is hierdie lae mens, hierdie Haman.”

Haman het groot geskrik daar in teenwoordigheid van die koning en koningin. 7Die koning het woedend van die ete af opgestaan en na die tuin van die paleis toe gegaan. Haman het egter bly staan om by koningin Ester om sy lewe te smeek, want hy het gesien dat die koning klaar oor sy ondergang besluit het. 8Net toe Haman neerval op die rusbank waarop Ester sit, kom die koning uit die tuin van die paleis terug in die saal waar die maaltyd gegee is. Toe sê die koning: “Wil jy nou ook nog die koningin hier by my in die paleis aanrand?”

Skaars het die koning dit gesê, of sy dienaars het vir Haman kom blinddoek. 9Garbona, een van die koning se paleisbeamptes, sê toe: “Daar is mos reeds by Haman se huis ’n galg van drie en twintig meter hoog wat hy laat oprig het vir Mordegai wat destyds in belang van die koning gepraat het.”

Toe sê die koning: “Hang hom daaraan op!”

10Hulle het Haman toe opgehang aan die galg wat hy vir Mordegai laat bou het. Daarna het die woede van die koning bedaar.

Ester 9:20-22

Die Purimfees

20Mordegai het hierdie gebeure laat neerskryf en briewe gestuur aan al die Jode in al die provinsies van koning Ahasveros, naby en ver, 21en die Jode gelas om voortaan elke jaar die veertiende en die vyftiende van die maand Adar te vier 22as dae waarop die Jode die bedreiging deur hulle vyande afgeweer het. Dit is die maand waarin hulle angs in blydskap verander het en hulle rou in feestelikheid. Hulle moes dit dae van feesviering en vreugde maak en aan mekaar eetgoed en aan die armes geskenke stuur.

Psalm 124

As die Here ons nie gehelp het nie

124 ’n Pelgrimslied. Van Dawid.

As die Here ons nie gehelp het nie,

dit moet Israel bely,

2as die Here ons nie gehelp het

toe mense ons aangeval het nie,

3dan het hulle ons lewendig verslind

toe hulle woede teen ons ontvlam het;

4dan het die waters ons weggespoel

en die vloed ons oorweldig;

5dan het die skuimende waters

ons oorweldig.

6Aan die Here kom die lof toe:

Hy het nie toegelaat

dat ons hulle prooi word nie.

7Ons is bevry soos ’n voël

uit die wip van ’n voëlvanger;

die wip het gebreek en ons was vry!

8Ons hulp kom van die Here

wat hemel en aarde gemaak het.

Markus 9:38-50

“Wie nie téén ons is nie, is vir ons”

(Luk 9:49–50; vgl Matt 12:30; Luk 11:23)

38Johannes het toe vir Hom gesê: “Here, ons het iemand gesien wat in u Naam bose geeste uitdrywe. Ons het hom probeer keer, omdat hy ons nie volg nie.”

39“Moet hom nie keer nie,” sê Jesus, “want daar is niemand wat ’n kragtige daad in my Naam sal doen en net daarna minagtend van My sal kan praat nie. 40Wie nie téén ons is nie, is vir ons.

41“Elkeen wat vir julle ’n beker water te drinke sal gee omdat julle aan Christus behoort, hy sal beslis die beloning daarvoor kry. Dit verseker Ek julle.”

Aanleiding tot afvalligheid

(Matt 18:6–9; Luk 17:1–2)

42“Elkeen wat een van hierdie kleintjies wat in My glo, van My afvallig laat word, vir hom is dit baie beter as ’n groot meulsteen aan sy nek vasgemaak en hy in die see gegooi word.

43“As jou hand jou van My afvallig laat word, kap hom af! Dit is beter dat jy vermink in die lewe ingaan as dat jy altwee jou hande het en na die hel toe gaan, in die onblusbare vuur. 44h45En as jou voet jou van My afvallig laat word, kap hom af! Dit is beter dat jy kreupel die lewe ingaan as dat jy altwee jou voete het en in die hel gegooi word. 46i47En as jou oog jou van My afvallig laat word, pluk hom uit! Dit is beter dat jy met een oog die koninkryk van God ingaan as dat jy altwee oë het en in die hel gegooi word. 48Daar gaan die wurm nie dood nie en word die vuur nie geblus nie.”

Sout en vrede

(Matt 5:13; Luk 14:34–35)

49“Almal sal met die vuur van beproewing gelouter word.

50“Sout is goed, maar as sout sy krag verloor het, waarmee sal ’n mens dit weer sout maak?

“Julle moet werklik sout wees en in vrede met mekaar lewe.”

Sleutelteks

Jakobus 5:13-20
GELOWIGE GEBED
13As iemand van julle swaarkry, moet hy bid. As iemand opgeruimd is, moet hy psalms sing. 14As iemand van julle siek is, moet hy die ouderlinge van die gemeente roep, sodat hulle vir hom kan bid, nadat hulle hom in die Naam van die Here met olyfolie gesalf het. 15Die gelowige gebed sal die sieke gesond laat word, en die Here sal hom weer oprig. En as hy sonde gedoen het, sal hy vergewe word. 16Bely dan julle sondes teenoor mekaar, en bid vir mekaar, sodat julle gesond kan word. Die gebed van ‘n regverdige is baie kragtig in sy uitwerking. 17Elia was ‘n mens net soos ons, en hy het vurig gebid dat dit nie moet reën nie, en dit het drie jaar en ses maande lank nie op die aarde gereën nie. 18Toe het hy weer gebid, en die hemel het reën gegee, en die aarde het sy vrug opgelewer.

19My broers, as enigeen van julle afdwaal van die waarheid, en iemand hom laat terugdraai, 20moet hy weet dat wie ‘n sondaar van sy dwaalweg laat terugdraai, sy siel uit die dood sal red en ‘n menigte sondes sal bedek.

Ekstra stof

Jakobus sluit sy brief af met vier verdere bydraes wat die uitdagings van die lewe met die voorsiening van die Here verbind. Hy rig dié boodskappe aan die rykes om hulle te waarsku, aan die lydendes om hulle tot geduld in lyding aan te spoor, en aan die hele geloofsgemeenskap om met integriteit te lewe, en veral nie op te hou om te bid nie, want dit is kragtig en effektief. Ek deel dit as volg in:

  • Dit is dwaas om skatte te vergader in die laaste dae – 5:1-6
  • Wees geduldig in lyding – 5:7-11
  • Leef met integriteit – 5:12
  • Bid gelowig – dit is kragtig en effektief – 5:13-20

Ons hanteer net die laaste perikoop.

5:13-20 – Bid gelowig – dit is kragtig en effektief
Jakobus sluit af met ‘n uitbreiding van die gedagtes oor gebed waarmee hy sy brief begin het. Daar het hy klem gelê op die wysheid wat van God gevra moet en kan word. Hier brei hy daarop uit en betrek gebed op ‘n verskeidenheid situasies in die geloofsgemeenskap se lewe:

  • As jy swaarkry, moet jy bid.
  • As jy opgeruimd is, moet jy sing.
  • As jy siek is, moet die ouderlinge gelowig bid vir genesing en vergifnis.
  • As jy sondig teenoor mekaar, moet dit bely en voor gebid word, sodat dit uitgesorteer, “gesond“, kan word.

Dié oproep word ondersteun met ‘n skets van Elia – “‘n mens net soos ons” – wat vurig gebid het vir die weer, en God het hom telkens geantwoord. “Die gebed van ‘n regverdige is kragtig en effektief.” ‘n Voorbeeld wat ons kan, trouens, móét navolg.

Boodskap en betekenis
Dit tref my hoe Jakobus sy brief afsluit met ‘n opeenstapeling van eienskappe van die Here as motivering waarom hy hulle tot geduld, volharding, integriteit en gebed oproep. En onthou, Jesus is die Here, soos Jakobus reeds in Jak. 1:1 bevestig het:

  • Jesus is dus die Here – die een wat gesag het oor alles.
  • Jesus is die Heerser oor die magte – die een wat mag het oor alles.
  • Jesus is die een wat weer kom – wat ons geduld sal beloon.
  • Jesus is die Regter – die een wat nie net hoor nie, maar sal optree om dinge reg te stel.
  • Jesus is die een wat vol medelye en ontferming is – die een wat na ons luister.
  • Jesus is die een wat genesing gee – daarom kan daarvoor gebid word.
  • Jesus is ook die een wat vergewe – daarom kan ons ons sondes teenoor mekaar bely en vir mekaar bid, want só ‘n gebed is kragtig en effektief.

Met dié Here Jesus Christus kan ‘n mens enduit gaan. Op Hóm kan ‘n mens wag en Hom vertrou vir uitkoms in alles.

Liturgie

Aanvangslied: Lied 169 “Heilig (3X) Heer God almagtig vs 1,2,3”

Aanvangswoord:  Ps 124

Seëngroet  

Lied 475 “Allerhoogste Hemelvader vs 1,2”

Wet/toewyding/geloofsbelydenis

Skuldbelydenis
Skuldbelydenis ahv Daniel 9

Vryspraak: 1 Johannes 1:5-10 God is lig

Spaanse Geloofsbelydenis

Loflied 532 “O Vader neem ons hande vs 1,2,3”

Epiklese: (Psalm 124)

Skriflesing: Jakobus 5:13-20

Familie-oomblik
Prediking
Gebed
Offergawes

Wegsending: Lied 286 “Here God van liefde 1”

Seën

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
of
Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”) 
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

1.  Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,
of
VONKK 277 – U is die lig wat deur die donker skyn
Teks: Hannes van der Merwe 2014 ©
Melodie: HIGHLAND CATHEDRAL – Uli Rover en Michael Korb
Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2014 (Pro Deo)
Musikale verryking 1en 2: Gerrit Jordaan 2014 ©
© Teks, orrelbegeleiding en musikale verrykings: 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Melodie: Church Hymnary Trust, Admin SCM-Canterbury Press Ltd. Met toestemming gebruik.

U is die lig wat deur die donker skyn

God nooi ons uit en ons kom tot rus

Rus

Aanvangslied: Lied 169 “Heilig (3X) Heer God almagtig vs 1,2,3”

Aanvangswoord: Ps 124
8Ons hulp kom van die Here
wat hemel en aarde gemaak het… (herhaal)

Seëngroet  
Genade en vrede vir u van God ons Vader en die Here Jesus Christus deur die werking van die Heilige Gees.

Lied 475 “Allerhoogste Hemelvader vs 1,2”

Wet/toewyding/geloofsbelydenis
Voorganger: Ek is die Here jou God wat jou uit Egipte, uit die plek van slawerny, bevry het. Jy mag naas My geen ander gode hê nie.
Gemeente: Dankie dat ons U kan erken as die enigste ware God.

V: Jy mag nie enige beeld of afbeelding vereer nie, want Ek eis onverdeelde trou aan My.
G: Dankie dat ons U kan leer ken uit u Woord en die sakramente.

V: Jy mag die Naam van die Here jou God nie misbruik nie.
G: Dankie dat ons u heilige Naam mag aanroep.

V: Sorg dat jy die sabbatdag heilig hou.
G: Dankie dat U vir ons sorg en vir tye van rus.

V: Eer jou vader en jou moeder.
G: Dankie vir ons ouers en ander mense wat vir ons omgee.

V: Jy mag nie moord pleeg nie.
G: Dankie dat U vir ons die lewe as ’n waardevolle geskenk gee.

V: Jy mag nie egbreuk pleeg nie.
G: Dankie dat U dit vir ons moontlik maak om aan mekaar getrou te wees.

V: Jy mag nie steel nie.
G: Dankie dat U vir ons die vermoë gee om te kan werk.

V: Jy mag nie vals getuienis teen ’n ander gee nie.
G: Dankie dat U ons in die waarheid lei.

V: Jy mag nie iemand anders se besittings begeer nie.
G: Dankie vir wat ons uit u hand ontvang.
(Uit Bybelmedia se Handleiding vir die erediens, 2010:24)

Skuldbelydenis
Skuldbelydenis ahv Daniel 9
Ag, Here, groot en ontsagwekkende God,
U handhaaf u verbond en u trou teenoor dié wat vir U liefhet en u gebooie gehoorsaam. Ons het gesondig, ons het oortree, ons het verkeerde dinge gedoen,
ons was opstandig en het nie gelewe volgens u gebooie en u bepalings nie.

Ons was nie aan U, Here ons God, gehoorsaam nie,
ons het nie volgens u wil gelewe nie,
ons het gesondig, ons het verkeerd gedoen.

Here, U het reddingsdade gedoen,
tog het ons, Here ons God, nie ons saak met U reggemaak deur ons van ons sonde te bekeer en in te sien dat U doen wat U sê nie.

Here ons God, U is regverdig in alles wat U doen, ons het nie na U geluister nie.
U is regverdig, Here.

Here ons God, bewys barmhartigheid en vergewe,
al was ons opstandig teen U,
hoor tog ons gebed en smeking.

Luister tog, my God! Hoor ons tog!
Sien tog ons verlatenheid raak,

Ons pleit by U om ontferming,
nie omdat ons regverdig is nie, maar op grond van u groot barmhartigheid.
Hoor, Here! Vergewe, Here!
Gee tog ag op ons en tree op!
Ter wille van Uself, moenie talm nie, my God…
Amen

Vryspraak: 1 Johannes 1:5-10 God is lig
5Dít is nou die boodskap wat ons by Hom gehoor het en aan julle verkondig: God is lig, en daar is geen duisternis in Hom nie.
6As ons beweer dat ons aan Hom deel het, en ons lewe in die duisternis, lieg ons en handel ons nie volgens die waarheid nie. 7Maar as ons in die lig lewe soos Hy in die lig is, het ons met mekaar deel aan dieselfde gemeenskap en reinig die bloed van Jesus, sy Seun, ons van elke sonde. 8As ons beweer dat ons nie sonde het nie, bedrieg ons onsself en is die waarheid nie in ons nie. 9Maar as ons ons sondes bely—Hy is getrou en regverdig, Hy vergewe ons ons sondes en reinig ons van alle ongeregtigheid. 10As ons beweer dat ons nie gesondig het nie, maak ons Hom tot leuenaar en is sy woord nie in ons nie.

Geloofsbelydenis
Spaanse Geloofsbelydenis
Ons glo in God die Almagtige,
Skepper van die hemel en die aarde;
Skepper van alle nasies en kerke;
Skepper van alle tale en rasse.

Ons glo in Jesus Christus, sy Seun, ons Here,
God wat mens geword het as ’n mens vir die mensdom,
God wat mens geword het in tyd vir alle tye,
God wat mens geword het in een kultuur vir alle
kulture,
God wat mens geword het in liefde en genade vir die
hele skepping.

Ons glo in die Heilige Gees
deur Wie God in Jesus Christus sy teenwoordigheid
bekend maak in ons mense en in ons kulture,
deur Wie God, die Skepper van alles wat bestaan, aan
ons die krag gee om nuwe skepsels te word,
Wie se oneindige gawes ons een liggaam maak: die
liggaam van Christus.

Ons glo aan die kerk wat universeel is, omdat dit die
teken van God se heerskappy is,
Wie se getrouheid in al sy skakerings getoon word
waar al die kleure saam net een landskap teken, en
alle tonge dieselfde lof besing.

Ons glo aan die (finale) heerskappy van God –
die dag van die groot Fiesta
wanneer al die kleure van die skepping ’n harmoniese
reënboog sal vorm,
wanneer alle mense sal deelneem aan ’n vreugdevolle
feesmaal,
wanneer alle tonge in die heelal dieselfde lied sal
sing.

En omdat ons glo, verbind ons ons:
om te glo vir hulle wat nie glo nie,
om lief te hê vir hulle wat nie liefhet nie,
om te droom vir hulle wat nie droom nie,
tot die dag wanneer hoop ’n werklikheid word.

Loflied 532 “O Vader neem ons hande vs 1,2,3”

Liedere

F51. “Koning Van My Hart”
(RUBRIEK: Flam – Toewyding / Gebed) Teks en musiek: Rick Moser © 1994 MAR Gospel Music Publishers (Opgeneem op Nuwe Lied, vol 2)

Koning van my hart,
koning van my lewe,
U wil ek bemin,
U lof besing vir ewig.
U het my bevry
my sondeskuld vergewe.
Koning van my lewe,
koning van my hart.

VONKK 69 “Heilig, Heilig, Heilig Is Die Heer”
Teks: Annalise Wiid 2004 © (met toestemming Annie’s Song); Engelse teks: Jacques Louw 2009
Melodie: ANNELISE – Annalise Wiid 2004 ©  uit EK KYK OP (met toestemming Annie’s Song)
Orrelbegeleiding: Jacques Louw 2005 © Kantoryverwerking: Jacques Louw 2005 ©
© 2010 VONKK Uitgewers (admin Bybel-Media) RUBRIEK: Meditatief – Toetrede en Aanroeping / Gebed

Heilig, heilig, heilig is die Here.
Heilig, heilig, heilig is die Heer.

Holy, holy, holy is the Lord.
Holy, holy, holy is the Lord.

God praat met ons en ons luister

Epiklese: (Psalm 124)
Ons hulp kom van die Here
wat hemel en aarde gemaak het!
My hulp kom van die Here
wat my bevry het soos ‘n voël wat uit ‘n wip wegkom.

As die Here nie vir ons was nie…

dan:

  • was ons lewendig verslind;
  • dan het skuimende vloedwater ons oorweldig, en
  • dan het waters ons weggespoel.

Aan die Here alleen kom die lof toe;
die Here wat ons vasgehou het!
Ons hulp kom van die Here
wat hemel en aarde gemaak het.

Mag die woorde van my mond
en die oordenking van my hart
welbehaaglik wees voor u aangesig,
o Here, my rots en my verlosser!

Skriflesing:  Jakobus

Familie-oomblik
Prediking

Familie-oomblik

Henri Nouwen skryf: “Praying is no easy matter. It demands a relationship in which you allow someone other than yourself to enter into the very centre of your person, to see there what you would rather leave in darkness, and to touch there what you would rather leave untouched” (Common Prayer, Claiborne et al).

Roep al die kinders vorentoe. Vra vir een kind of hy of sy weet hoe om by die kerk uit te loop. Sodra die kind antwoord, kan jy ‘n blinddoek uithaal en vra dat die kind – met die blinddoek aan – by die kerk uit stap. Gee ‘n tydjie daarvoor. Daar is ‘n goeie kans dat die kind sal verdwaal. Indien nie, plaas so ‘n paar hindernisse in die pad. Sodra daar chaos is, vra een van die ander kinders om die geblinddoekte kind te help en vir hom of haar rigting aan te dui. Die les hierin kan eenvoudig wees: Deur gebed help medegelowiges ons om ons pad te vind.

Jy kan kreatief wees hier: Dink daaraan dat gebed ons help om in die donker te stap, dat dit ons afhanklik maak van ander mense, en dat dit ons op God en ander mense laat staatmaak. Liturgies kan dit ook uiters sinvol wees as die kinders gevra word om op hierdie punt of deur die loop van die erediens vir mense, die aarde en die land te bid. Dit kan stamelend en ongemaklik wees, maar dit is juis waarvan hierdie tekste getuig.
of
2015
Jy kan ‘n beker koffie gebruik as simbool van gebed.  Mens kan dit mos nie dadelik drink nie, al ruik dit heerlik.  Jy moet eers wag dat dit koud word.  Of gebruik die simboliek van ‘n saadjie wat geplant is, maar nie dadelik opkom nie.  Sluit aan by rustig en geduldig te wag by die Here.

As julle ‘n lys van voorbidding in jul afkondigings het, kan jy dit vir die kinders uitwys en verduidelik hoekom dit daar is.  Gee kans dat van die kinders (wat meer vrymoedig is) hardop vir mense bid.

Carolyn Brown stel voor dat jy vir elke kind ‘n gebed-blad gee.  Teken ‘n kruis op ‘n leë vel papier en maak dan groot lusse (sien voorbeeld).  Doen dit óf vooraf op ekstra papiere of laat elkeen hul eie maak.  Verduidelik hoe ons in die gemeente vir mekaar bid.  Laat kinders mense of groepe of bedieninge vir wie hulle wil bid, se name in die lusse skryf of prentjies teken wat hulle verteenwoordig.  Die kinders kan (dalk tydens die voorbidding aan die einde van die diens?) hul gebede aan die nagmaalstafel kom plak.

Preekriglyn

Jakobus rig sy brief aan die twaalf stamme van Israel in die verdrukking (1:1). Hy skryf dus nie aan een bepaalde gemeente nie, hy skryf aan die kerk oor die hele wêreld versprei. Hierdie brief is ook vir ons.

Dit is destyds geskryf aan mense wat konflik onderlinge en rondom hulle ervaar het, want hulle het weens hul geloof nie goed ingepas in die samelewing nie. Jakobus help hulle om koers te vind en gepas op te tree in die tyd waarin hulle leef. Hy gee hulle perspektief op die lewe van dissipels van Jesus. Hy begelei die gemeentes aan wie hy skryf tot genesing en heilsaamheid.

Daarom is hierdie brief ook so waardevol vir mense wat steeds in gebroke samelewings lewe, wat steeds worstel met egte en opregte godsdiens voor God die Vader.

Iemand sê Jakobus hou die brief soos ‘n spieël voor sy lesers om hopelik hulleself daarin te herken. Jakobus hoop sy lesers sal hulle gebrek aan wysheid en hulle tekortkomings, kortsigtigheid en ongehoorsaamheid raaksien en skuld erken. Indien die gemeente hulleself so met al hierdie gebreke in die spieël herken en dit bely, kan dit tot innerlike en onderlinge vrede lei (1:4).

Gebed is die sleutel

Jakobus begin sy brief met ‘n oproep om te bid (1:5) en hy eindig dit weer met die tema van gebed (hfst. 5). Die hele boek kan eintlik as onderwysing in gebed beskryf word.

Daarom sluit Jakobus die brief af met ‘n oproep aan sy lesers om gelowig, hoopvol en biddend te bly sodat hulle heilsaamheid en genesing kan vind. Gebed blyk die beste raad te wees wat Jakobus vir sy lesers se stryd aanbied. Dit is die hooffokus van 5:13-18, ons teks.

Daar is drie aspekte van gebed hier ter sprake.

Wanneer gebid word

Die eerste aspek is wanneer gebid moet word (v 13-14). Daar is drie geleenthede:

  • tydens swaarkry (v 13),
  • tydens blydskap (lofliedere is ook ‘n vorm van gebed v 13) en
  • tydens siekte (v 14).

Swaarkry wys op die innerlike, emosionele stryd as gevolg van uiterlike beproewings. Dan moet hulle nie minder bid of ophou bid nie, maar juis met geduld aanhou bid. Die verwysing na Elia in vers 17 dien as ‘n as aansporingsvoorbeeld.

Lofliedere is ‘n uitnodiging aan almal om saam te sing en dank en lof te bring. Blydskap is iets wat ‘n mens met ander wil deel. Dit is beslis nie ‘n solosang nie.

Die siekes waarvoor gebid moes word, kon vanweë hulle fisiese omstandighede nie die openbare byeenkomste bywoon nie. Hulle word egter nie geïsoleer nie. Die ouderlinge as gesagspersone en verteenwoordigers van die gemeente, moet hulle besoek en vir hulle bid.

Hoe gebid word

‘n Tweede aspek is hoe die gebed gedoen moet word (v 14-16). Jakobus gee vier aanduidings: Die ouderlinge word ingeroep (v 14), hulle moet in die Here se Naam bid (v 14), hulle moet gelowig bid en met olie salf as teken van die Here se seën (v 15) en die gebed moet met belydenis van sonde teenoor God gepaardgaan (v 16).

In Grieks het die woorde “genesing” (sozo) en “gesond maak” (egeiro) ‘n dubbele betekenis. Die 1953-vertaling bring die dubbele betekenis van die twee woorde na vore: “En die gebed van die geloof sal die kranke red, en die Here sal hom oprig. Selfs as hy sonde gedoen het, sal dit hom vergewe word” (v 15).

Eerstens:
“Red” (sozo) kan genees beteken, maar dit kan ook beteken “om te verlos”.

Moontlik wil Jakobus beide betekenismoontlikhede beklemtoon: Die sieke sal van fisiese siekte genees word én van sonde verlos of genees word. Liggaamlike genesing sowel as geestelike genesing is belangrik. Die Jode het sonde en siekte nou aan mekaar verbind. Die geloofsgebed kan albei kante toe genesing te weeg bring.

Tweedens:
Die tweede woord egeirō, vertaal as “en die Here sal hom oprig”, het ook ‘n dubbele betekenis in Grieks. Jesus gebruik dieselfde woord (egeirō) om na sy eie opwekking uit die dood te verwys (Joh. 2:19-22), terwyl Paulus dieselfde woord gebruik om na ons opstanding te verwys (1 Kor. 15;15; 2 Kor. 4;14). Jakobus se uitspraak kan hier tweeledig verstaan word: Die siek persoon sal van sy siekbed af opstaan. So sal hy ook tot die ewige lewe opstaan.

Waarom gebid word

Die derde aspek van gebed is die doel daarvan (v 15-18). Jakobus gee drie redes waarom gebid moet word:

  • Eerstens beoog gebed (v 15-16) die sieke se genesing en gesondheid sowel as vergifnis van sonde vir beide die sieke en die gemeente.
  • Tweedens het die gebed van ‘n gelowige ‘n kragtige uitwerking (v 16). Jakobus verwys hier na ‘n mens wat bid, maar dubbelhartig bid. Die bidder vra dus een ding van die Here, maar begeer in werklikheid iets anders. Dit is soos ‘n brander wat deur die wind in enige rigting aangejaag word (Jak 1:6-7). Hulle moet gelowig bid, opreg, eerlik en bedoel wat hulle van die Here vra. Dit wil sê, die bidder moet God se wil soek en nie iets anders of hulle eie wense najaag nie (Jak 4:3). Die kragtige uitwerking berus nie by die bidder nie, maar by God tot wie gebid word. Gebed dra krag omdat God daardeur verandering bewerkstellig.
  • Derdens verwys Jakobus na Elia as ‘n voorbeeld van gebedsverhoring (v 17-18). Elia is ‘n voorbeeld van ‘n gewone mens wat gebid het, waarna God toe kragtig ingegryp het. Hy is ‘n voorbeeld van ‘n gelowige mens wie se gebed ‘n kragtige uitwerking gehad het. Elia moes egter ernstig en met geduld volhard het.
Toepassing

Siek individue
In Covid-tyd is ons oorweldig deur soveel siekte en lewensverlies. Jakobus herinner ons dat gebed ‘n belangrike rol in die hantering van siekte speel. Gebed, belangstelling, betrokkenheid by die sieke, omarming is baie belangrik. Ons teks bevat wonderlike praktiese instruksies. Dit is nie ‘n reseppie om net so na te volg nie, want ons moet nadink oor die betekenis van hierdie aksies: uitreik, gebed, aanraking, aanroep van die Here se Naam.

Siek gemeenskappe
Covid maak nie net individue siek nie, maar ook die samelewing.

Covid vererger ook die maatskaplike siektes van ons tyd, soos armoede, ongelykheid en werkloosheid.

Die minister van polisie het onlangs die nuutste mosdaadstatistiek bekendgemaak. Daaruit blyk ook hoe siek ons samelewing is.

Wanneer ons aan siektes dink, verbind ons dit gewoonlik met een of ander fisiese of liggaamlike ongesteldheid. ‘n Mens is egter nie siek net omdat jy liggaamlik siek is nie. ‘n Mens is ook nie gesond net omdat jy liggaamlik gesond is nie.

In die lig van die dubbele betekenis van genesing in vers 15 wat ook verlossing van sonde kan beteken, behoort ons siekte breër te definieer. Ons dink hier aan siekte ook as maatskaplike nood. Daarom word dikwels na ‘n siek samelewing verwys waar sosiale euwels ‘n gemeenskap verlam. ‘n Gemeenskap kan siek, stukkend en gebroke wees weens maatskaplike en ekonomiese probleme. Maatskaplike kwessies soos armoede, werkloosheid en gebrek aan lewensnoodsaaklike middele, bring die samelewing in ‘n staat van gemeenskaplike of kollektiewe siekte. As sodanig verteenwoordig die sieke in ons teks die siekes, swakkes en geïsoleerdes in ons gemeenskappe.

Siekte en sonde
Soos siekte en sonde in die Joodse denke verbind was (15), is daar in sommige gevalle ‘n verband te lê tussen die sosiale siektes en die sonde van die tyd. Sosiale probleme in gemeenskappe kan die gevolg van onreg teenoor mekaar wees. Politieke onderdrukking kan mense in swaarkry dompel. Ekonomiese sisteme kan mense in armoede gevange hou. Só kan die siektes van ons tyd aan die sondes daarvan verbind word.

Mens hoef net te dink hoe staatskaping en korrupsie die hele samelewing siek maak.

Hoe genesing werk

Wat kan ons as kerk doen om te help dat ons samelewing gesond en geheel word? Die liggaamlik sieke in ons teks het die aandag van die hele gemeente vereis. Die kerk se ouderlinge is ingeroep om te help. Soms het die sieke, veral die broodwinner, ‘n gesinskrisis beleef. Dit het ‘n maatskaplike uitdaging vir die hele geloofsgemeenskap geword. Die nood van die sieke bring die kerk in beweging (v 14). Omdat die kerk in diens van die koninkryk van God staan, is ons agente van die Here se vrede, versoening, versorging en genesing.

Daar is ten minste twee belangrike sake wat Jakobus in ons teks aanraak vir ons roeping ten opsigte die maatskaplike siektes van ons tyd.

Gebed

Eerstens moet ons bid. Jakobus is ernstig oor hierdie saak. So ‘n gebed, sê Jakobus, vereis die bidder se aktiewe deelname. Dit is die gebed van geloof (v 16). Daarmee bedoel Jakobus nie dat ons nie mag twyfel wanneer ons bid nie. Hy bedoel wel dat ons nie met ‘n dubbele hart moet bid nie. Ons moenie een ding bid en heimlik in ons harte eintlik iets anders verlang nie. Wie bedoel wat hy vir die Here vra, sal ook aktief aan die uitkoms daarvan meewerk.

Jakobus is ‘n man wat woord en daad beklemtoon. Hy is prakties. Ons stel onsself beskikbaar as agente van die gemeenskap se heils- en genesingsproses. Soos Elia met volharding gebid het totdat die hemel die reën gegee het (v 17-18), kan ons gelowige gebede vandag die kragtige uitwerking hê dat in ons tyd die “hemel die reën sal gee”. Reën uit die hemel word met uitkoms, herstel en nuwe lewe geassosieer.

Ons moet vir die gemeenskap bid, veral ook vir mekaar. Onderlinge verdeeldheid en konflik gaan ons getuienis na buite belemmer. Ons moet genesing binne onsself kry van die innerlike swaarkry en worsteling wat die gevolg van die uitdagings rondom ons is. Die woord “swaarkry” in ons teks is die innerlike worsteling oor wat rondom ons aangaan.

Sondebelydenis

Tweedens moet ons ons sonde bely. Iets moet aan die oorsaak van die nood en siekte gedoen word. Indien ek skuldig is of self ‘n aandeel aan die sosiale siektes van die tyd het, vra dit natuurlik van my dat ek daardie sonde sal bely.

As gemeenskap van gelowiges behoort ons mekaar met hierdie dikwels moeilike belydenisproses te help. Vers 16 vereis dat ons eerlik en opreg ons sondes teenoor mekaar sal bely. Dit bring innerlike genesing.

Ons moet dit met geduld teenoor mekaar doen (vgl. v 7-11). Dit is nie geduld soos iemand wat wag vir iemand wat laat is vir ‘n afspraak nie. Tyd is wel ‘n faktor, maar nie die enigste nie. Die geduld wat hier ter sprake is, is soos die geduld wat God met mense het. Dit is om nie te haastig te wees om te veroordeel nie. Dit is om geduldig met mekaar se verskille en oortuigings te wees. Dit is om mekaar ‘n tweede kans te gee. Ons moet mekaar se hande vat en die een wat van die waarheid weggedwaal het, met liefde terugbring (v 19-20).

God stuur ons om te leef

Gebed
Offergawes

Wegsending: Lied 286 “Here God van liefde 1”

Seën
Seënbede uit 1 Konings 8
57Mag die Here ons God by ons wees soos Hy by ons voorvaders was. Mag Hy ons nooit verlaat of laat vaar nie. 58Mag Hy ons gewillig maak om altyd volgens sy wil te leef en ons te hou aan sy gebooie, sy voorskrifte en sy bepalings wat Hy ons voorvaders opgelê het.

Antwoord: Lied 312/313/314/315/ of
F361. Laat Dit So Wees (Amen)
(RUBRIEK: Kersflam – Gebed)
Teks en musiek: Neil Büchner
Kopiereg: © Flam Musiek-Uitgewers

Laat dit so wees, Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
Heer, laat ons leef soos U leer
Here, Amen.
Laat dit so wees, Here, Amen.
of
Vonk 38 (Melodie is Lied 582 “Bly by my Heer”) 
Here, Ons God, As Ons Nou Huis Toe Gaan

1.  Here, ons God, as ons nou huis toe gaan,
vra ons u seën, waar ons hier voor U staan.
U het u goedheid weer aan ons betoon,
ons saamwees in u Naam met guns bekroon.

2. Ons bid tot U, o Vader, Seun en Gees,
laat ons vir ander ook tot seën wees.
Maak ons getuies van u Naam, o Heer,
dat ook die wêreld U sal dien en eer.

3. U wat in liefde altyd by ons bly,
wees ons tog in ons lief en leed naby.
Sou daar beproewing oor ons pad kom, Heer,
maak ons volhardend in geloof al meer.
of
VONKK 277 – U is die lig wat deur die donker skyn
Teks: Hannes van der Merwe 2014 ©
Melodie: HIGHLAND CATHEDRAL – Uli Rover en Michael Korb
Orrelbegeleiding: Albert Troskie 2014 (Pro Deo)
Musikale verryking 1en 2: Gerrit Jordaan 2014 ©
© Teks, orrelbegeleiding en musikale verrykings: 2014 VONKK-Uitgewers (admin Bybel-Media)
© Melodie: Church Hymnary Trust, Admin SCM-Canterbury Press Ltd. Met toestemming gebruik.

U is die lig wat deur die donker skyn.
U is die Een wat duister laat verdwyn.
Skyn in ons harte, dryf die donker uit.
Skyn in ons lewens tot in ewigheid.
Jesus Christus, ons glo in U,
ons buig voor U neer, buig voor U neer.
Jesus Christus, ons God en Heer,
ons bring nou aan U die eer.

U is oorwinnaar, U’t die dood verslaan.
U het as Koning uit die graf gegaan.
Breek nou die bande, gooi die boeie neer.
Ons is oorwinnaars saam met U, ons Heer.
Jesus Christus, ons glo in U,
ons buig voor U neer, buig voor U neer.
Jesus Christus, ons God en Heer,
ons bring nou aan U die eer.

U is die Bruidegom en ons u Bruid.
U nooi ons vir die bruilofsmaaltyd uit.
Daar klink ons lof, daar klink ons danklied uit.
Ons bly by U tot in ewigheid.

A ministry platform for faith leaders.

© Copyright Bible Media | This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.