Lied 437

Ilse Pelem

Sections

Downloads

Vir Sang: ‘n PDF-dokument wat ’n melodielyn en lirieke bevat. In sommige gevalle bevat die dokument ook akkoorde.

Vir Begeleiding: ‘n PDF-dokument wat meerstemmige begeleiding vir orrel en/of klavier bevat. In sommige gevalle bevat hierdie dokument ook die lirieke van die lied.

Opname: Opname van van die lied, beskikbaar as mp3-lêer.

Aanbieding: ‘n Powerpoint aanbieding van die lied se lirieke.

Lirieke

1. O Leidsman, Gees van waarheid,
vervul ons soos voorheen.
Skenk blydskap, lig en klaarheid;
maak ons in geesdrif ÈÈn.
Kom, Heil'ge, met u vuur weer
en raak ons lippe aan,
sodat U ons kan stuur, Heer.
Laat ons met vreugde gaan.

2. O, Heil'ge Gees, bereider
van God se koninkryk!
O Helper en Bevryder,
laat Gods beeld in ons blyk!
Gee ons die krag tot dade
om in u Naam te bou,
gesterk deur u genade.
Maak ons in U getrou.

Geskiedenis

Teks 
Die oorspronklike Duitse teks “O komm, du Geist der Wahrheit” is geskryf deur Philipp Spitta in 1827. Izak de Villiers (#153) het ’n Afrikaanse teks gemaak vir die 1978-bundel en die oorspronklike sewe strofes ingekort tot drie. In die Liedboek (2001) is die tweede vers van die 1978-weergawe uitgelaat. 

Carl Johann Philipp Spitta (*1 Augustus 1801, Hannover; †28 September 1859, Burgdorf ) se gesin was van Hugenote-afkoms en hulle oorspronklike van was l’Hospital. Sy vader was ’n boekhouer en Franse onderwyser. Na ’n langdurige ernstige siekte kon hy in 1818 verder studeer aan die Lyceum (Gymnasium) in Hannover. In 1821 begin hy sy teologiese studies aan die Universiteit van Göttingen en voltooi dit in 1824. Spitta word geordineer op 10 Desember 1828 as assistentpastor in Sudwalde, Hoya. In 1830 word hy assistentkapelaan van die garnisoen en die tronk in Hameln an die Weser. Gerugte dat hy piëtisties en ’n mistikus is, verhoed dat hy die permanente kapelaan word. Hy word aangestel as pastor in Wechold in 1837 en in 1847 is hy bevestig as ’n Lutherse superintendent in Wittingen. Hy verwerf ’n doktorsgraad in die teologie in 1855 en gaan in 1859 na Burgdorf as superintendent. Hy sterf ’n paar weke na sy aankoms in Burgdorf. 

Spitta begin op ’n jeugdige ouderdom dig en het op universiteit liedjies en sekulêre gedigte geskryf. Hy was bevriend met, onder andere, die digter Heinrich Heine, maar die vriendskap is beëindig toe Heine tydens ’n besoek die spot gedryf het met geestelike sake. Hierna het Spitta hom toegespits op godsdienstige skryfwerk en in 1821 begin hy om kerkliedere te skryf. Hy skryf op 5 Mei 1826 aan ’n vriend dat God se liefde nou die tema van sy liedere is en dat hy as Christensanger die begeerte het om God te loof en prys: “Hy het aan my teks en melodie gegee; ek gee dit terug na Hom.” Van sy liedere is gepubliseer in die Christliche Monatsschrift zur häuslichen Erbauung für alle Stände (Januarie tot Junie 1826). ’n Verdere publikasie met van sy liedere is Psalter und Harfe (Pirna, 1833; Leipzig, 1843). In sy latere jare het sy kerklike pligte sy volle aandag vereis met die gevolg dat hy byna geen liedere na 1847 geskryf het nie. 

Melodie 
Die melodie LOB GOTT GETROST MIT SINGEN (ook bekend as ICH DANK’ DIR, LIEBER HERRE en O KOMM, DU GEIST DER WAHRHEIT) is vernoem na ’n gelyknamige teks van Johann Roh (1487-1547). Dit is ook ’n voorbeeld van ’n kontrafak – ’n melodie wat van ’n vroeëre sekulêre lied geleen is. In hierdie geval is dit ’n liefdeslied waarvan die vroegste oorgelewerde bron die Lochamer Liederbuch uit die middel van die 15de eeu is: “Der wallt hat sich entlawbet.” Die melodie is in die tenoorstem; ’n sogenaamde Tenorlied. Daar kom verskeie weergawes met teksvariante van die lied voor in 16deeeuse manuskripte. Een weergawe, soos gepubliseer deur Thomas Stoltzer (voor 1526) lui: “Entlaubet ist der Walde”. Daar is ook instrumentale verwerkings (intabulerings) soos dié in Hans Gerle (c 1500-1570) se Musica Teutsch auf den Instrumenten (Nürnberg, 1532). Dit bewys dat die liedteks en melodie wyd bekend was. Dit is vir die eerste maal met ’n geestelike teks “Ich dank’ dir, lieber Herre” van Johann Kolros (1487-1560) gekombineer in Ein schön geystlich new Liede wat c 1535 gedruk is deur Georg Wachter in Nürnberg. Hierna kom dit voor in ’n Tsjeggiese gesangboek Piesně Chval Božskych (Praag, 1541) en Ein Gesangbuch der Brüder inn Behemen und Merherrn (Nürnberg, 1544). Die melodie verskyn hierna in opeenvolgende uitgawes van die BabstGesangbuch (Leipzig, 1545 en 1551) waarvan Luther die voorwoord geskryf het. Twee geestelike tekste word daarin met die melodie verbind, wat ook aanleiding gee tot alternatiewe melodietitels: “Ich dank‘ dir, lieber Herre” en “Lob Gott getrost mit singen”. In sy Praxis Pietatis Melica van 1662 het Johann Crüger (#156) die melodie aangepas en hierdie vorm is naby aan dié een wat in die Liedboek (2001) gebruik word. Die teks van Spitta, “O komm, du Geist der Wahrheit”, word eers in 1833 met die melodie verbind en so word ’n verdere alternatiewe himnologiese titel gevorm. 

Bronne 
Cillié: 249-350; EG; Hymnary.org; KLEG: 308-310; Korth: 123-149; www.liederdatenbank.de